Maaltijden voorbereiden voor een drukke week | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 下周看起来会很忙，所以提前准备一些饭菜会有帮助。

   Volgende week lijkt druk te worden, dus het zou helpen om alvast wat maaltijden te bereiden.

   下周

   volgende week

   看起来

   lijken

   会

   zullen

   很忙

   erg druk zijn

   所以

   dus

   提前准备

   vooraf bereiden

   一些

   enkele; wat

   饭菜

   maaltijden

   有帮助

   helpen; nuttig zijn

   Uitgebreide uitleg

   下周 betekent hier “volgende week”. 下 wordt in zulke tijdsaanduidingen gebruikt voor een komende periode; vergelijk 下个月 (“volgende maand”). 看起来 betekent “lijken” of “eruitzien alsof”. Het drukt een indruk of beoordeling uit, niet noodzakelijk iets wat letterlijk met de ogen wordt bekeken. Voorbeeld: 他看起来很累。 — “Hij lijkt erg moe.” 会 staat hier vóór de beschrijving 很忙 en geeft een verwachting over de toekomst aan: “zal” of “waarschijnlijk zal”. Het is dus niet hetzelfde als een vaste afspraak. In 明天会下雨 betekent 会 bijvoorbeeld “het zal morgen regenen”. 很忙 betekent hier “druk zijn”. 忙 is de kern van de beschrijving; 很 versterkt die beschrijving en maakt de combinatie natuurlijk als predicaat. In deze zin gaat het om de verwachte drukte van volgende week. Voorbeeld: 今天很忙。 — “Vandaag is het druk.” 所以 betekent “dus” en verbindt een reden of voorafgaande situatie met het gevolg dat daarna komt. Het maakt de overgang naar het voorstel over voorbereiden expliciet. 提前准备 betekent “van tevoren bereiden” of “alvast klaarmaken”. 准备 is het werkwoord “bereiden/klaarmaken”; 提前 geeft aan dat dit eerder gebeurt dan het moment waarop iets nodig is. Voorbeeld: 我们提前准备材料。 — “Wij bereiden de materialen van tevoren voor.” 一些 betekent “wat” of “enkele”: een niet nader bepaalde hoeveelheid. Het legt hier geen precies aantal vast. Het staat vóór 饭菜 en beperkt de hoeveelheid daarvan. 饭菜 betekent “maaltijden” of “gerechten”, dus bereid eten in het algemeen. Het is een zelfstandig naamwoord en kan in deze zin het object zijn van 准备: wat men voorbereidt. Voorbeeld: 桌上有饭菜。 — “Er staat eten op tafel.” 有帮助 betekent “helpen” of “nuttig zijn”. Letterlijk bestaat het uit 有 (“hebben/er is”) en 帮助 (“hulp”), maar samen vormt het een vaste, gewone manier om te zeggen dat iets helpt. Voorbeeld: 这个建议很有帮助。 — “Dit advies is erg nuttig.” De zin bouwt zich als volgt op: 下周看起来会很忙 betekent “volgende week lijkt druk te worden”. 所以 leidt het gevolg in: 提前准备一些饭菜会有帮助, “dus het zou helpen om alvast wat maaltijden te bereiden”. Samen geeft de hele uiting de verwachting en het praktische voorstel weer: “Volgende week lijkt druk te worden, dus het zou helpen om alvast wat maaltijden te bereiden.”

2. 提前准备饭菜会有帮助，但不要每天都吃一样的东西。

   Maaltijden vooraf bereiden helpt, maar eet niet elke dag hetzelfde.

   提前

   vooraf

   准备

   bereiden

   饭菜

   maaltijden

   有帮助

   helpen; nuttig zijn

   不要

   niet moeten; doe niet

   每天

   elke dag

   吃

   eten

   一样

   hetzelfde

   东西

   dingen; eten

   Uitgebreide uitleg

   提前 betekent hier dat iets eerder wordt gedaan dan het moment waarop het nodig is: van tevoren. Het is een bijwoord en staat vóór de handeling. Voorbeeld: 提前告诉我。 — “Laat het me van tevoren weten.” 准备 is het werkwoord “voorbereiden” of “klaarmaken”. De vorm verandert hier niet om verleden of toekomst aan te geven; de tijd blijkt uit de context en uit andere woorden. In 提前准备饭菜 betekent het specifiek maaltijden klaarmaken. 饭菜 is een zelfstandig naamwoord voor bereid eten of maaltijden, niet alleen voor één afzonderlijk ingrediënt. In deze zin is het wat vooraf wordt klaargemaakt. Voorbeeld: 桌上有饭菜。 — “Er staat eten op tafel.” 有帮助 betekent letterlijk “hulp hebben” en functioneert hier als “behulpzaam zijn” of “helpen”. Het onderwerp ervoor is de hele handeling 提前准备饭菜, dus: die handeling is nuttig. 会 staat direct vóór 有帮助 en geeft hier een verwachte of mogelijke uitwerking weer: “zal/kan helpen”. Samen ontstaat 提前准备饭菜会有帮助: “Maaltijden vooraf bereiden zal helpen.” 不要 drukt een verbod of dringend advies uit: “doe niet” of “moet niet”. Het staat vóór de handeling die men moet vermijden. Dit is iets anders dan een gewone ontkenning van een feit; 不要吃 betekent “eet niet”. 每天 betekent “elke dag”: 每 geeft “elke” aan en 天 betekent “dag”. Het bepaalt hoe vaak 吃 plaatsvindt. Voorbeeld: 我每天喝茶。 — “Ik drink elke dag thee.” 吃 is het werkwoord “eten”. In 每天都吃 betekent het dat de handeling op iedere dag geldt; 都 versterkt daar het “elke”-idee. Voorbeeld: 他们晚上吃饭。 — “Zij eten 's avonds.” 一样 betekent “hetzelfde” of “gelijk”. In 一样的东西 beschrijft het de 东西 die men eet: telkens hetzelfde soort eten. Het is dus niet het werkwoord 吃 dat “hetzelfde” betekent. 东西 is een zelfstandig naamwoord met de algemene betekenis “ding(en)”. In deze context, samen met 吃, verwijst het naar eten: “hetzelfde eten”. De combinatie 一样的东西 betekent letterlijk “hetzelfde ding/dezelfde dingen”, maar wordt hier natuurlijk vertaald als “hetzelfde”. De eerste helft bouwt zo op: 提前 + 准备 + 饭菜 = “maaltijden vooraf bereiden”. Die volledige handeling wordt met 会有帮助 beoordeeld als iets dat waarschijnlijk nuttig zal zijn. Na 但 (“maar”) volgt het advies 不要 + 每天都吃一样的东西: eet niet elke dag hetzelfde. De hele zin betekent daarom: “Maaltijden vooraf bereiden helpt, maar eet niet elke dag hetzelfde.”

3. 我在想要做一大锅蔬菜咖喱。

   Ik dacht eraan om een grote hoeveelheid groentecurry te maken.

   我

   ik

   想

   denken; overwegen

   要

   willen; van plan zijn

   做

   maken

   一

   één

   大

   groot

   锅

   kookpot; potvol

   蔬菜

   groenten

   咖喱

   curry

   Uitgebreide uitleg

   我 is het voornaamwoord voor de eerste persoon: ‘ik’. Het verandert in het Chinees niet voor enkelvoud of meervoud; het aantal moet uit de context blijken. 在想 geeft hier aan dat de spreker ergens over nadenkt. 在 markeert de lopende handeling, terwijl 想 ‘denken’ of ‘overwegen’ betekent. De vaste Nederlandse vertaling gebruikt hiervoor verleden tijd: ‘ik dacht eraan’. De Chinese vorm zelf markeert geen verleden tijd. 要 staat vóór 做 en geeft hier een voorgenomen handeling aan: ‘willen’ of ‘van plan zijn’. 想要 kan in andere contexten ook samen ‘willen’ betekenen; hier moet de betekenis worden gelezen binnen de volledige constructie 我在想要做…… en de vaste vertaling. 做 betekent ‘maken’ of ‘doen’. De vorm verandert niet voor persoon of tijd. In 要 + werkwoord benoemt het werkwoord de voorgenomen handeling, zoals in 要学习 — ‘willen studeren’. 一 betekent ‘één’ en staat hier in de maat- of hoeveelheidseenheid 一大锅. Het Chinees gebruikt geen lidwoord zoals het Nederlandse ‘een’; 一 drukt hier wel het getal één uit. 大 betekent ‘groot’ en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft. Een bruikbare vergelijkingsreeks is 大 — ‘groot’, 更大 — ‘groter’, 最大 — ‘het grootst’. Hier beschrijft 大 锅. 锅 betekent ‘kookpot’. In 一大锅 kan het ook als maatwoord voor de inhoud van een pot functioneren, dus als ‘een grote potvol’ of ‘een grote hoeveelheid in een pot’. 蔬菜 betekent ‘groenten’. In 蔬菜咖喱 staat het vóór 咖喱 en bepaalt het welk soort curry bedoeld is: groentecurry. Dit is een veelgebruikt patroon waarbij een bepalend woord vóór het hoofdwoord staat. 咖喱 is het zelfstandig naamwoord ‘curry’. Als Chinees zelfstandig naamwoord krijgt het hier geen aparte meervoudsvorm. Samen vormen 做 en 一大锅蔬菜咖喱 de handeling ‘een grote pot groentecurry maken’. 我在想要做…… geeft volgens de vaste vertaling weer dat de spreker eraan dacht om dit te doen. De volledige betekenis is: ‘Ik dacht eraan om een grote hoeveelheid groentecurry te maken.’

4. 这样可以，只要你把它分好份并安全地保存。

   Dat werkt als je het goed verdeelt en veilig bewaart.

   这样

   zo

   可以

   kunnen; mogelijk zijn

   只要

   zolang; als

   你

   jij

   把

   geeft het object van de handeling aan

   它

   het

   分好份

   in porties verdelen

   并

   en

   安全

   veilig

   保存

   bewaren

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier “zo” of “op deze manier”. 这 is “dit/deze” en 样 maakt er een manier of wijze van; samen verwijst het naar de voorgestelde manier van handelen. Voorbeeld: 这样做很好。 — “Zo doen is goed.” 可以 drukt hier uit dat iets kan of aanvaardbaar is: “dat kan” of “dat is goed”. De vorm verandert niet naar persoon of aantal. In een ander verband kan 可以 ook toestemming betekenen, maar in deze zin gaat het om de geschiktheid van de voorgestelde manier. 只要 introduceert de voorwaarde “zolang als” of “als maar”. Het bruikbare patroon is 只要 ... 就 ...: “zolang ... , dan ...”. In deze zin staat alleen het eerste deel expliciet; de hoofdgedachte is dat de manier aanvaardbaar is wanneer aan de genoemde voorwaarde wordt voldaan. 你 is het persoonlijke voornaamwoord “jij/je”. Het verandert in deze vorm niet naar geslacht. Voorbeeld: 你可以休息。 — “Je kunt rusten.” 把 leidt een constructie in waarin het object vóór de werkwoordelijke handeling wordt geplaatst. Het patroon is 把 + object + handeling, wanneer de spreker de behandeling of het resultaat van dat object benadrukt. Hier is 它 het object: 把它分好份并安全地保存. 它 betekent hier “het” en verwijst volgens de vaste vertaling naar datgene wat moet worden verdeeld en bewaard, in deze context de groentecurry. 它 is de vorm voor een niet-persoonlijk enkelvoudig referent; de vorm zelf geeft niet aan welk concreet zelfstandig naamwoord bedoeld is. 分好份 betekent hier “in porties verdelen en goed verdeeld hebben”. 分 is de basisvorm “verdelen”; 好 is een resultaatscomplement en geeft aan dat het verdelen als geslaagd of passend afgerond wordt voorgesteld. 份 betekent “portie” of “deel”. Het patroon werkwoord + 好 kan aangeven dat iets naar behoren voltooid is, bijvoorbeeld 准备好 — “klaarmaken en klaar hebben”. 并 verbindt hier twee handelingen van dezelfde actor: verdelen en bewaren. Het is een compacte, wat formelere verbindingsvorm voor “en”; het maakt van de twee handelingen geen aparte voorwaarden. 安全 betekent hier “veilig”. In 安全地保存 beschrijft het hoe het bewaren gebeurt. 地 staat na een beschrijvend woord wanneer dat woord als bijwoordelijke bepaling voor een werkwoord wordt gebruikt; de volledige vorm 安全地 betekent dus “op veilige wijze”. Voorbeeld: 请安全地使用。 — “Gebruik het alstublieft veilig.” 保存 is de werkwoordelijke basisvorm “bewaren” of “opslaan”. Het kan voor voedsel of andere zaken worden gebruikt wanneer iets behouden moet blijven. Voorbeeld: 把水果保存好。 — “Bewaar het fruit goed.” In deze zin volgt 保存 op 安全地, dat de manier van bewaren aangeeft. Samen betekent de zin: “Dat kan, zolang je het in goede porties verdeelt en het veilig bewaart.” De voorwaardelijke informatie na 只要 legt uit wanneer de voorgestelde manier (这样) aanvaardbaar is. De 把-constructie zet het te behandelen object voorop: eerst wordt 它 verdeeld, daarna veilig bewaard. 并 verbindt die twee handelingen, terwijl 分好 benadrukt dat het verdelen goed afgerond moet zijn.

5. 我要不要把一部分冷冻起来，把其余的放在冰箱里？

   Zal ik een deel invriezen en de rest in de koelkast bewaren?

   我要不要

   zal ik …?

   把

   object vóór de handeling

   一部分

   een deel

   冷冻起来

   invriezen

   其余的

   de rest

   放在

   plaatsen in/op

   冰箱

   koelkast

   Uitgebreide uitleg

   我要不要 vormt een veelgebruikte ja/nee-vraag over de keuze om iets wel of niet te doen: “zal ik …?” 要不要 betekent hier “wel of niet doen”, niet simpelweg “moeten”. Het onderwerp 我 staat ervoor. Een vergelijkbaar patroon is 你要不要喝茶？ — “Wil je thee drinken?” 把 zet het concrete object vóór de daaropvolgende handeling. Het patroon is 把 + object + werkwoord, wanneer de zin benadrukt wat er met dat object gebeurt. Hier komt het object in de volgende woordgroep: 一部分. 一部分 betekent “een deel” of “een gedeelte”. 一 geeft hier één deelhoeveelheid aan; de zin specificeert niet hoe groot dat deel is. 部分 is het zelfstandig naamwoord voor “deel”. 冷冻起来 betekent hier “invriezen”. 冷冻 is het werkwoord “bevriezen/invriezen”; 起来 geeft aan dat de handeling tot een resultaat komt of een nieuwe toestand oplevert. Samen gaat het dus om iets in bevroren toestand brengen en zo bewaren. Een bruikbaar voorbeeld is 把肉冷冻起来。 — “Vries het vlees in.” 其余的 betekent “de rest”. 其余 betekent “overig/de rest”, en 的 maakt de uitdrukking zelfstandig: het gaat om de overige dingen of hoeveelheid die uit de context bekend zijn. Het verwijst hier naar wat overblijft nadat 一部分 is ingevroren; de precieze hoeveelheid wordt niet genoemd. 放在 betekent “plaatsen/neerzetten in of op”. 放 is “plaatsen, zetten of leggen”; 在 geeft de plaats aan die op deze handeling volgt. Het patroon is 放在 + plaats, bijvoorbeeld 把书放在桌子上。 — “Leg het boek op de tafel.” 冰箱 betekent “koelkast”. In de volledige woordgroep 放在冰箱里 is de koelkast de plaats waar iets wordt bewaard. 里 betekent “binnen/in” en maakt de locatie expliciet; het staat in de bron direct na 冰箱. Samen geeft de zin twee handelingen met twee delen van hetzelfde, eerder besproken voedsel of materiaal: de spreker vraagt of die een deel moet invriezen en de rest in de koelkast moet bewaren. 把 markeert in beide delen het behandelde object: eerst 一部分, daarna 其余的. De vraag gaat over de keuze tussen deze voorgestelde bewaarmethode, niet over een vastgestelde uitvoering.

6. 冷冻几份吧。

   Vries een paar porties in.

   冷冻

   invriezen

   几份

   een paar porties

   吧

   voorstel of aansporing

   Uitgebreide uitleg

   冷冻 betekent hier “invriezen”. Het is een werkwoord; als herbruikbaar patroon kan het direct een object nemen: 冷冻食物 = “eten invriezen”. In deze zin staat het vooraan als de handeling die wordt voorgesteld. 几份 betekent hier “een paar porties”. 份 is het maatwoord voor afzonderlijke porties of geportioneerde hoeveelheden. 几 kan in andere contexten ook “hoeveel?” betekenen, maar in deze vaste zin geeft de combinatie de bedoelde kleine, niet nader bepaalde hoeveelheid weer. Bijvoorbeeld: 准备几份 betekent “een paar porties klaarmaken”. 吧 staat aan het einde en maakt van de voorafgaande mededeling een voorstel of aansporing met een zachte toon. Het is dus niet zelf een werkwoord en voegt geen zelfstandige handeling toe; het markeert dat de spreker voorstelt om een paar porties in te vriezen. Samen vormt 冷冻几份吧。 de betekenis: “Vries een paar porties in.” De context maakt duidelijk dat invriezen een voorgestelde manier is om een deel te bewaren; de zin specificeert niet welke porties dat zijn.

7. 给每个盒子贴上标签，这样就容易选择了。

   Plak op elke bak een label, zodat je makkelijk kunt kiezen.

   给每个盒子

   op elke doos

   贴上

   opplakken

   标签

   label

   这样

   zo

   容易

   gemakkelijk

   选择

   kiezen

   Uitgebreide uitleg

   给每个盒子 betekent hier “op elke doos”. 给 markeert het doelwit of de ontvanger van de handeling; hier zijn dat de dozen. 每个 betekent “elk(e)”, en 个 is het maatwoord bij 盒子 (“doos”). 每个 drukt niet op zichzelf een bepaald aantal uit. 贴上 betekent hier “opplakken”. 贴 is het werkwoord “plakken; aanbrengen”; 上 is een resultaatscomplement dat aangeeft dat iets op het oppervlak terechtkomt. Het patroon 贴上 + object is bruikbaar voor “iets ergens opplakken”. Voorbeeld: 请把照片贴上。 — “Plak de foto erop.” 标签 betekent “label” of “etiket”. In deze zin is het het voorwerp dat op de dozen wordt aangebracht. 这样 betekent “zo” of “op deze manier”. Het verwijst hier naar het voorafgaande labelen en verbindt die handeling met het gevolg. 容易 betekent “gemakkelijk”. Het beschrijft hier hoe 选择 verloopt: door de labels wordt kiezen gemakkelijker. Het tegenovergestelde is 难 (“moeilijk”). Voorbeeld: 这两个选项很容易选择。 — “Deze twee opties zijn gemakkelijk te kiezen.” 选择 betekent “kiezen; selecteren”. Het is een werkwoord en kan een gekozen optie als object hebben, bijvoorbeeld 选择一个盒子 — “een doos kiezen”. Hier staat het zonder apart genoemd object; de zin zegt alleen dat kiezen gemakkelijker wordt. Het slot-了 markeert hier een nieuwe toestand: na het labelen is kiezen gemakkelijk geworden. Het is dus niet simpelweg een verleden-tijdsaanduiding. De combinatie 这样就容易选择了 geeft hier het gevolg weer: “zo wordt kiezen gemakkelijk” of “zo is kiezen gemakkelijk geworden”. Samen vormt 给每个盒子贴上标签 de handeling “op elke doos een label plakken”. 这样 leidt het gevolg in, en 就容易选择了 zegt dat kiezen daardoor gemakkelijk wordt of geworden is. De volledige betekenis is: “Plak op elke doos een label, zodat je makkelijk kunt kiezen.”

8. 午餐也需要一些营养均衡的东西，不能只有米饭。

   Ik heb voor de lunch ook iets evenwichtigs nodig, niet alleen rijst.

   午餐

   lunch

   也

   ook

   需要

   nodig hebben

   一些

   wat; enige

   营养均衡

   voedzaam en uitgebalanceerd

   东西

   ding; iets

   不能

   niet mogen; niet kunnen

   只有

   alleen maar

   米饭

   gekookte rijst

   Uitgebreide uitleg

   午餐 betekent hier “lunch”. Het is een zelfstandig naamwoord; hetzelfde woord kan in andere zinnen ook als tijdsaanduiding in een groter zinsdeel staan. Voorbeeld: 午餐好了。 — “De lunch is klaar.” 也 betekent “ook” en staat hier vóór 需要, dus het voegt deze behoefte toe aan wat al eerder ter sprake kwam. Het verandert niet wie iets nodig heeft; die persoon wordt in het Chinees hier niet uitgedrukt. 需要 betekent “nodig hebben” of “nodig zijn”. Het is een werkwoord dat vóór het benodigde zinsdeel staat: 需要 + iets. Voorbeeld: 我需要水。 — “Ik heb water nodig.” In deze zin maakt 需要 samen met 午餐 duidelijk dat het om iets voor de lunch gaat; het Chinese onderwerp blijft onuitgedrukt, terwijl de vertaling de spreker als ik weergeeft. 一些 betekent “wat” of “enige hoeveelheid”. Het geeft een niet nader bepaalde hoeveelheid aan en stelt op zichzelf geen exact aantal vast. Het staat vóór 东西: 一些东西 — “wat iets”. Voorbeeld: 买一些水果。 — “Koop wat fruit.” 营养均衡 beschrijft iets als “voedzaam en uitgebalanceerd”, letterlijk met de nadruk op een evenwichtige voedingswaarde. Het staat vóór 东西 en bepaalt dus welk soort “iets” bedoeld is. Het is geen vervoegde vorm die hier door persoon of aantal verandert. Voorbeeld: 这顿饭很营养均衡。 — “Deze maaltijd is goed uitgebalanceerd qua voedingswaarde.” 东西 betekent hier “iets” of “voedsel/een voedingsmiddel” in algemene zin. Het is een zelfstandig naamwoord met een brede betekenis; de precieze soort wordt hier niet genoemd. In 一些营养均衡的东西 wordt het nader bepaald door het voorafgaande beschrijvende deel en door 的. Voorbeeld: 我想吃点东西。 — “Ik wil iets eten.” 不能 drukt hier uit dat iets niet kan of niet volstaat als mogelijkheid: alleen rijst kan niet de volledige lunch vormen. De vorm bestaat uit 不 plus 能; 能 betekent “kunnen”, terwijl 不能 de ontkenning daarvan is. Voorbeeld: 你不能只喝水。 — “Je kunt niet alleen water drinken.” 只有 betekent “alleen maar” en beperkt wat er aanwezig is tot wat erna komt. In deze zin hoort het bij 米饭: 只有米饭 — “alleen rijst”. Het is dus niet hetzelfde als een gewone ontkenning; de beperking wordt uitgedrukt door 只有, terwijl 不能 zegt dat die beperkte situatie niet volstaat. 米饭 betekent “gekookte rijst”, dus rijst als bereid voedsel. Het is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 我喜欢米饭。 — “Ik houd van rijst.” Samen is de opbouw: 午餐 (voor de lunch) + 也需要 (heeft ook nodig) + 一些营养均衡的东西 (iets dat qua voeding uitgebalanceerd is), gevolgd door 不能只有米饭 (het kan niet alleen rijst zijn). De vaste betekenis is daarom: voor de lunch is er ook iets voedzaams en uitgebalanceerds nodig; alleen rijst is niet genoeg. De Chinese zin laat het onderwerp weg, terwijl de vaste Nederlandse vertaling dat als ik weergeeft.

9. 加点鸡蛋、豆子或鸡肉，看你想吃什么。

   Voeg eieren, bonen of kip toe, afhankelijk van waar je zin in hebt.

   加点

   wat toevoegen

   鸡蛋

   eieren

   豆子

   bonen

   鸡肉

   kip

   看你想吃什么

   afhankelijk van waar je zin in hebt

   Uitgebreide uitleg

   加点 betekent hier “iets toevoegen”. 加 is het werkwoord “toevoegen”; 点 geeft na een werkwoord een niet nader bepaalde, meestal kleine hoeveelheid aan. Het betekent hier niet dat er een exact aantal wordt genoemd. Een bruikbaar patroon is 加点 + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld: 加点水。 — “Voeg wat water toe.” 鸡蛋 betekent hier “eieren”. Het is een zelfstandig naamwoord; het kan in het Chinees zowel naar één ei als naar eieren in het algemeen verwijzen, omdat het zelfstandig naamwoord hier geen verplichte meervoudsuitgang heeft. 豆子 betekent “bonen”. 子 hoort hier bij het woord en moet niet als een afzonderlijk verkleinings- of meervoudsachtervoegsel worden geleerd. Voor een keuze tussen genoemde mogelijkheden worden de zelfstandige naamwoorden met 或 (“of”) verbonden. 鸡肉 betekent “kippenvlees” of kortweg “kip” als voedsel. 肉 maakt duidelijk dat het om het vlees als ingrediënt gaat, niet om een levende kip. Het woord kan na 加点 in hetzelfde patroon staan: 加点鸡肉。 — “Voeg wat kip toe.” 看你想吃什么 geeft de voorwaarde voor de keuze: letterlijk is het ongeveer “kijk naar wat je wilt eten”, en in deze zin betekent het natuurlijk “afhankelijk van waar je zin in hebt”. 看 kan in dit patroon een beslissing laten afhangen van iets. 想吃 bestaat uit 想 (“willen” of “zin hebben om”) en 吃 (“eten”): 想 + werkwoord geeft aan wat iemand wil doen. 什么 is het vraagwoord “wat”; binnen deze bijzin vraagt het niet zelfstandig om een antwoord, maar verwijst het naar wat de persoon wil eten. Een vergelijkbaar voorbeeld is 看你想喝什么。 — “Afhankelijk van wat je wilt drinken.” Samen betekent de zin: “Voeg eieren, bonen of kip toe, afhankelijk van waar je zin in hebt.” De eerste combinatie geeft de handeling en de niet nader bepaalde hoeveelheid aan; daarna volgt een reeks keuzes met 或, en 看你想吃什么 legt uit dat de keuze wordt bepaald door wat je wilt eten. De formulering is alledaags en direct.

10. 如果剩菜吃腻了，我可以换个配菜。

    Als de restjes gaan vervelen, kan ik het bijgerecht veranderen.

    如果

    als

    剩菜

    restjes

    吃腻了

    genoeg krijgen van het eten

    我可以

    ik kan

    换

    veranderen

    配菜

    bijgerecht

    Uitgebreide uitleg

    如果 opent een voorwaardelijke bijzin: “als …”. Herbruikbaar patroon: 如果 A，B = “Als A, dan B”. Voorbeeld: 如果下雨，我们不出去。 = “Als het regent, gaan we niet naar buiten.” 剩菜 betekent hier “restjes” of “overgebleven eten”. Het is een zelfstandig naamwoord. Het Chinees markeert bij dit woord niet verplicht enkelvoud of meervoud; de context bepaalt de hoeveelheid. 吃腻了 betekent hier dat het eten van iets tegenstaat omdat men er genoeg van heeft gekregen. 吃 is “eten”, 腻 drukt de toestand “genoeg hebben van / beu zijn” uit, en 了 markeert het intreden van die nieuwe toestand. De combinatie betekent dus niet alleen “gegeten hebben”. Voorbeeld: 我吃腻了面条。 = “Ik heb genoeg van noedels gekregen.” 我可以 bestaat uit 我, “ik”, en 可以, “kunnen / mogen”. Hier drukt 可以 een beschikbare mogelijkheid uit: de spreker kan het bijgerecht veranderen. Chinese werkwoorden en modale werkwoorden veranderen hier niet naar persoon of tijd; 我可以 blijft dus onvervoegd. 换 is het werkwoord “verwisselen, vervangen of veranderen”. Het benadrukt een overstap van de ene keuze naar een andere. Voorbeeld: 我换一件衣服。 = “Ik trek andere kleren aan.” 配菜 is het zelfstandig naamwoord “bijgerecht”: eten dat samen met het hoofdgerecht wordt geserveerd. Hier is het het object van 换, dus datgene wat de spreker kan veranderen. In 如果剩菜吃腻了 staat de voorwaarde “als de restjes gaan vervelen” of “als men genoeg krijgt van het eten van de restjes”. De zin noemt geen specifieke eter. 我可以换个配菜 geeft daarna de mogelijkheid: “dan kan ik het bijgerecht veranderen”. 个 is hier een maatwoord vóór 配菜; het maakt “een/een ander bijgerecht” natuurlijk en beweert op zichzelf geen exact aantal. Samen betekent de hele zin: “Als de restjes gaan vervelen, kan ik het bijgerecht veranderen.”

11. 小小的变化会让提前准备的饭菜更令人愉快。

    Kleine veranderingen maken vooraf bereide maaltijden aangenamer.

    小小的

    klein; bescheiden

    变化

    veranderingen

    会

    zal; kan

    让

    ervoor zorgen dat; maken dat

    提前

    vooraf; van tevoren

    准备

    voorbereiden

    饭菜

    maaltijden; gerechten

    更

    nog …er; meer

    令人愉快

    aangenaam voor iemand; prettig

    Uitgebreide uitleg

    小小的 betekent hier “klein” of “bescheiden”. De herhaling van 小 kan in het Chinees een lichte of verzachtende betekenis geven: 小 “klein” → 小小的 “klein, bescheiden”. De vorm met 的 kan vóór een zelfstandig naamwoord staan, zoals in 小小的变化 “kleine veranderingen”. 变化 betekent hier “verandering”. Het kan zowel een zelfstandig naamwoord als een werkwoord zijn. In deze zin is het een zelfstandig naamwoord en het onderwerp. Een bruikbaar contrast is 改变, dat vaak “veranderen” of “verandering teweegbrengen” betekent; de keuze hangt af van de zinsbouw. 会 geeft hier een verwachte of mogelijke uitwerking aan: “zal” of “kan”. In combinatie met een onderwerp en een gevolg vormt het een herbruikbaar patroon: onderwerp + 会 + gevolg. Voorbeeld: 明天会下雨 — “Morgen zal het regenen.” 让 betekent “ervoor zorgen dat” of “maken dat”. Het introduceert een veroorzaakte toestand: A 让 B + beschrijving betekent dat A ervoor zorgt dat B die beschrijving krijgt. Hier is 饭菜 het object van 让 en wordt het daarna als aangenamer beschreven. Voorbeeld: 这首歌让人开心 — “Dit lied maakt mensen blij.” 提前 betekent “van tevoren” of “vooraf”. Het geeft aan dat iets eerder gebeurt dan het relevante moment. In 提前准备 bepaalt het de timing van 准备: iets wordt vooraf voorbereid. Voorbeeld: 我们提前出发 — “Wij vertrekken van tevoren.” 准备 betekent hier “voorbereiden”. Het staat na 提前 en vóór 饭菜; samen beschrijven ze 饭菜 als eten dat vooraf is bereid. In andere zinnen kan 准备 ook betekenen dat iemand zich op iets voorbereidt, bijvoorbeeld 我准备考试 — “Ik bereid me voor op het examen.” Deze vorm zegt op zichzelf niet wie de voorbereiding uitvoert. 饭菜 betekent hier “maaltijden” of “gerechten”: bereid eten als geheel. 饭 kan in andere contexten onder meer “rijst” of “maaltijd” betekenen, en 菜 onder meer “gerecht” of “bijgerecht”. Voorbeeld: 饭菜已经好了 — “Het eten is al klaar.” 更 betekent “nog …er” of “meer”. Het markeert een hogere graad ten opzichte van een bestaand of verondersteld niveau. Het staat vóór de beschrijving 令人愉快, niet vóór het zelfstandig naamwoord 饭菜. Voorbeeld: 这本书更有趣 — “Dit boek is nog interessanter.” 令人愉快 betekent hier “aangenaam voor iemand” of “prettig”. De vorm bestaat uit 令 + 人 + 愉快: 令 maakt van 人 de persoon die een toestand ondergaat, en 愉快 beschrijft die toestand als aangenaam. Met 更 wordt dit “aangenamer”. Dit is verwant aan de veroorzakende betekenis van 让, maar 令人愉快 vormt hier zelf de beschrijving; het betekent niet op zichzelf “aangenamer maken”. Samen opgebouwd: 小小的变化 is “kleine veranderingen”; 会让 geeft aan dat zij een gevolg veroorzaken; 提前准备的饭菜 is “vooraf bereide maaltijden”, waarbij 提前准备的 vóór 饭菜 als beschrijving staat; en 更令人愉快 betekent “aangenamer”. De volledige betekenis is daarom: “Kleine veranderingen maken vooraf bereide maaltijden aangenamer.”