Gericht en praktisch winkelen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我是来买鞋的，但展示的其他商品让我分心。

   Ik ben voor schoenen gekomen, maar de andere uitgestalde spullen leiden me af.

   我是

   ik ben

   来

   komen

   买

   kopen

   鞋

   schoenen

   但

   maar

   展示

   tonen

   其他

   andere

   商品

   goederen

   让

   laten; ervoor zorgen dat

   我

   ik; mij

   分心

   afgeleid raken

   Uitgebreide uitleg

   我是 bevat 我 “ik” en 是 “zijn”. In deze zin vormt het samen met het vervolg de constructie 是……的: die constructie benadrukt hier het doel of de omstandigheid van de komst. 我 is een eerste-persoonspronomen; het verandert niet op basis van grammaticaal geslacht. 来 betekent hier “komen” en staat vóór 买 om het doel van het komen uit te drukken: 来买 = “komen om te kopen”. Het is dus niet alleen een los werkwoord voor beweging. Voor een ander doel kun je bijvoorbeeld zeggen: 来学习 = “komen om te studeren”. 买 betekent “kopen”. De vorm verandert hier niet voor persoon of getal. 鞋 betekent “schoenen” en verwijst hier naar het gekochte soort voorwerp. Samen vormen 买鞋 een eenvoudige werkwoordgroep: “schoenen kopen”. 但 betekent “maar” en verbindt twee delen met een tegenstelling. Het eerste deel noemt het doel van de spreker; het tweede deel zegt wat dat doel bemoeilijkt. 展示的 betekent hier “uitgestald” of “getoond”. 展示 is het werkwoord “tonen/uitstallen”; 的 maakt de voorafgaande woordgroep geschikt om een zelfstandig naamwoord te bepalen. In 展示的其他商品 beschrijft 展示的 dus de 商品, niet de spreker. 其他 betekent “andere” of “overige”. Het bepaalt hier samen met 商品 welke goederen bedoeld zijn: goederen die niet de oorspronkelijk bedoelde schoenen zijn. 商品 betekent “goederen” of “koopwaar”; het is het zelfstandig naamwoord in 其他商品. 让 is een causatief werkwoord: het laat iemand iets doen of in een bepaalde toestand komen. Het patroon 让 + persoon + werkwoord of toestand is herbruikbaar, bijvoorbeeld 这件事让我高兴 = “Deze zaak maakt me blij.” 我 staat hier als degene die door 让 wordt beïnvloed: “mij”. Het is dezelfde eerste-persoonsvorm als in 我是, maar zijn rol in de zin is nu die van degene die afgeleid raakt. 分心 betekent “afgeleid raken” of “zijn aandacht verliezen”. In 让我分心 veroorzaakt de uitgestalde koopwaar dat de spreker afgeleid raakt. 分心 is hier de toestand die na 让 volgt; het betekent niet dat de spreker bewust iemand anders afleidt. De delen worden dus als volgt samengevoegd: 我是来买鞋的 benadrukt “Ik ben gekomen om schoenen te kopen”. 但 leidt de tegenstelling in. 展示的其他商品 betekent “de andere uitgestalde goederen”, en 让我分心 betekent “leiden mij af”. De volledige betekenis is: “Ik ben voor schoenen gekomen, maar de andere uitgestalde spullen leiden me af.”

2. 先买你原本要买的东西，再添其他东西。

   Begin met waarvoor je bent gekomen voordat je iets anders toevoegt.

   先

   eerst

   买

   kopen

   原本

   oorspronkelijk

   东西

   dingen; spullen

   再

   daarna; vervolgens

   添

   toevoegen

   其他

   andere

   Uitgebreide uitleg

   先 geeft hier aan dat de eerste handeling vóór een andere handeling komt. Samen met 再 vormt het een zeer bruikbaar patroon: 先 A，再 B = “doe eerst A en doe daarna B”. Voorbeeld: 先吃饭，再工作。 = “Eet eerst en werk daarna.” 买 betekent hier “kopen”. Dit is de basisvorm van het werkwoord; het Chinees verandert dit werkwoord niet naar persoon of enkelvoud/meervoud. In 买你原本要买的东西 is kopen de eerste handeling. Voorbeeld: 我买书。 = “Ik koop boeken.” 原本 is een bijwoord met de betekenis “oorspronkelijk” of “aanvankelijk”: het verwijst naar wat eerder al de bedoeling was. Het beschrijft hier niet zomaar een eerdere aankoop, maar de oorspronkelijke bedoeling om bepaalde dingen te kopen. 东西 is een zelfstandig naamwoord voor “dingen” of “spullen”. Het kan zowel naar één als naar meerdere voorwerpen verwijzen; het Chinees markeert hier geen meervoud. In 你原本要买的东西 wordt het nader bepaald door het voorafgaande deel: het zijn de dingen die jij oorspronkelijk wilde kopen. 要买 betekent daar “willen kopen” of “van plan zijn te kopen”. 的 maakt van die beschrijving een bepaling bij 东西. 再 betekent hier “daarna” of “vervolgens”. In het patroon 先 A，再 B markeert het de tweede stap. Het betekent hier dus niet simpelweg “opnieuw”; de volgorde met 先 maakt de opeenvolging duidelijk. 添 betekent “toevoegen” of “er nog bij doen”. Het benadrukt dat er iets extra’s bij een bestaande selectie of aankoop komt. Voorbeeld: 再添一把椅子。 = “Voeg daarna nog een stoel toe.” 其他 betekent “andere” in de zin van andere dan de eerder bedoelde dingen. In 其他东西 staat het vóór het zelfstandig naamwoord en bepaalt het welke spullen bedoeld zijn. Het is niet hetzelfde als 别的 in elke mogelijke context, maar beide kunnen in geschikte context “andere” betekenen. De volledige opbouw is 先 + 买你原本要买的东西 + 再 + 添其他东西: koop eerst de dingen die jij oorspronkelijk van plan was te kopen en voeg daarna andere spullen toe. Volgens de voorafgaande context zijn de oorspronkelijk bedoelde dingen de schoenen. De zin geeft daarmee een volgorde-instructie: behandel eerst het oorspronkelijke doel en voeg extra aankopen pas daarna toe.

3. 鞋子是必需品，但外套只是很诱人。

   De schoenen zijn nodig, maar het jasje is alleen maar verleidelijk.

   鞋子

   schoenen

   是

   zijn/is

   必需品

   noodzakelijk artikel

   但

   maar

   外套

   jas

   只是

   alleen maar

   很诱人

   erg verleidelijk

   Uitgebreide uitleg

   鞋子 betekent hier “schoenen”. Het woord kan naar schoenen als soort of naar concrete schoenen verwijzen; het Chinees markeert meervoud niet verplicht. 鞋 betekent “schoen” en 子 maakt hier deel uit van het zelfstandige naamwoord, dus splits dit niet op als een aparte meervoudsuitgang. Voorbeeld: 我的鞋子很舒服。 — “Mijn schoenen zitten erg comfortabel.” 是 is het koppelwerkwoord dat het onderwerp met een zelfstandig naamwoord of een nominale omschrijving verbindt. In 鞋子是必需品 koppelt het “schoenen” aan “noodzakelijke artikelen”. 是 verandert niet naar persoon of getal. Voorbeeld: 这是一件礼物。 — “Dit is een cadeau.” 必需品 is een zelfstandig naamwoord voor iets dat noodzakelijk is, dus “een benodigdheid” of “een essentieel artikel”. Het verschilt van 必需, dat “noodzakelijk” betekent en geen zelfstandig naamwoord voor het artikel zelf is. Voorbeeld: 水是生活必需品。 — “Water is een levensbehoefte.” 但 verbindt twee delen met een tegenstelling en betekent “maar”. Het tweede deel wordt zo tegenover het eerste geplaatst. Voorbeeld: 我想去，但我没有时间。 — “Ik wil gaan, maar ik heb geen tijd.” 外套 betekent “jas” of “jasje”. Het is een zelfstandig naamwoord; het zegt op zichzelf niets over kleur, maat of het geslacht van een persoon. In deze vaste zin verwijst het, overeenkomstig de vertaling en context, naar het jasje waarover de spreker spreekt. Voorbeeld: 这件外套很暖和。 — “Deze jas is erg warm.” 只是 is een bijwoordelijke combinatie met de betekenis “alleen maar” of “slechts”. Hier beperkt het de beoordeling: de jas wordt als verleidelijk beschreven, niet als noodzakelijk. Het is niet hetzelfde als een gewone ontkenning. Voorbeeld: 我只是看看。 — “Ik kijk alleen maar.” 很诱人 betekent hier “erg verleidelijk”. 很 geeft bij een beschrijvende predicatie een graad aan; 诱人 is het beschrijvende woord voor “verleidelijk” of “aantrekkelijk”. De vorm 诱人 verandert niet voor persoon of getal. Voorbeeld: 这块蛋糕很诱人。 — “Deze taart is erg verleidelijk.” Samen vormt 鞋子是必需品 de uitspraak dat schoenen noodzakelijke artikelen zijn. 但 zet daar een tegenstelling tegenover. In 外套只是很诱人 wordt het jasje niet als noodzakelijk benoemd, maar alleen als erg verleidelijk. De hele zin betekent dus: “De schoenen zijn nodig, maar het jasje is alleen maar verleidelijk.”

4. 那就先别把外套放进购物篮。

   Houd het jasje dan voorlopig uit je mandje.

   那就

   dan

   先

   voorlopig; eerst

   别

   doe niet

   把

   het object vóór de handeling

   外套

   jasje

   放进

   erin doen

   购物篮

   winkelmandje

   Uitgebreide uitleg

   那就 betekent hier “dan” of “in dat geval”. 那 verwijst in deze vaste zin naar de voorafgaande situatie; samen leidt 那就 een daaruit volgende keuze of instructie in. 先 betekent hier “voorlopig” of “eerst”: de handeling wordt nu uitgesteld of als eerste stap behandeld. Voorbeeld: 先看这个。 — “Kijk hier eerst naar.” 别 staat voor een ontkennende aansporing of een verbod: “doe niet …”. Het wordt vóór de daaropvolgende handeling geplaatst. Een bruikbaar patroon is 别 + werkwoord, bijvoorbeeld 别拿走。 — “Neem het niet mee.” 把 is hier geen zelfstandig betekeniswoord zoals “nemen”. Het markeert het concrete object vóór de handeling, zodat de zin benadrukt wat ermee gebeurt. Het patroon is 把 + object + werkwoordelijk deel, zoals 把书放在桌上。 — “Leg het boek op tafel.” 外套 betekent hier “jasje” of “jas”. Het is het object dat met 把 vóór de handeling wordt geplaatst. Voorbeeld: 我的外套在椅子上。 — “Mijn jas ligt op de stoel.” 放进 betekent “erin doen” of “naar binnen leggen”. 放 is het werkwoord “plaatsen/leggen”, en 进 geeft de richting naar binnen aan. Het patroon 放进 + plaats of houder is bruikbaar voor iets ergens in doen, bijvoorbeeld 把钥匙放进包里。 — “Doe de sleutel in de tas.” 购物篮 betekent “winkelmandje”. In deze zin is het de plaats of houder na 放进; 购物 betekent “boodschappen doen/winkelen” en 篮 verwijst naar een mand, maar als geheel is 购物篮 het gebruikelijke woord voor winkelmandje. Samen vormt de zin het patroon 那就 + 先 + 别 + 把 + object + 放进 + houder: “Dan moet je het jasje voorlopig niet in je mandje doen.” De vaste Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat 外套 het bedoelde jasje is en 购物篮 het mandje. De zin geeft een tijdelijke, negatieve instructie; hij zegt niet dat het jasje definitief niet in het mandje mag.

5. 这双袜子会和鞋子搭配，也能换掉我那双穿旧的袜子。

   Deze sokken passen bij de schoenen en kunnen mijn versleten paar vervangen.

   这双

   dit paar

   袜子

   sokken

   会

   kan

   鞋子

   schoenen

   搭配

   bij elkaar passen

   也能

   ook kunnen

   换掉

   vervangen

   那双

   dat paar

   穿旧的

   versleten

   Uitgebreide uitleg

   这双 betekent hier “dit paar”: 这 wijst naar iets bij de spreker of in de huidige context, en 双 is het maatwoord voor gepaarde voorwerpen zoals sokken. Het wijst dus niet naar één afzonderlijke sok. Het contrast is 那双 (“dat paar”), voor een paar dat verder van de spreker staat of al als ander paar bekend is. 袜子 is “sokken”. Het zelfstandig naamwoord zelf krijgt in het Chinees geen aparte meervoudsuitgang; in 这双袜子 maakt 双 duidelijk dat het om een paar gaat. 会 geeft hier een verwachte mogelijkheid of geschiktheid aan: deze sokken zullen bij de schoenen passen. 会 hoeft dus niet altijd een toekomstig gebeuren te betekenen. In een andere context kan het ook een voorspelling of aangeleerde vaardigheid aanduiden. 鞋子 betekent “schoenen”. 子 hoort hier bij het woord en is geen zelfstandig meervoudsteken. Het woord staat na 和 in de combinatie met 搭配. 搭配 betekent “bij elkaar passen” of “goed combineren”. Het kan gebruikt worden voor kleding en andere dingen die qua combinatie geschikt zijn. Voorbeeld: 这件外套和那条裙子很搭配。— “Deze jas en die rok passen goed bij elkaar.” 也能 bestaat uit 也 “ook” en 能 “kunnen”. Samen voegen ze een tweede mogelijkheid toe: naast het passen bij de schoenen kunnen de sokken ook het andere paar vervangen. 能 drukt hier praktische mogelijkheid of geschiktheid uit; 也 geldt voor de hele daaropvolgende mogelijkheid. 换掉 betekent “vervangen” of “eruit doen en vervangen”. 换 is het werkwoord “verwisselen/veranderen”; 掉 is hier een resultaatscomplement dat benadrukt dat het oude item verwijderd of vervangen wordt. 换 zonder 掉 kan algemener “veranderen” of “verwisselen” betekenen. 那双 betekent “dat paar”. 双 blijft het maatwoord voor het paar, terwijl 那 het paar als een ander of al geïdentificeerd paar aanwijst. De vaste vertaling maakt duidelijk dat dit het versleten paar van de spreker is; de bezitsrelatie zit echter niet als afzonderlijk bezittelijk woord in deze Chinese woordgroep. 穿旧的 beschrijft het paar als “versleten door het dragen”. 穿 betekent “dragen” of “aantrekken”, en 旧 betekent “oud”; samen geeft 穿旧 een resultaat weer: door dragen oud of versleten raken. 的 maakt dit voorafgaande deel geschikt als bepaling bij het daaropvolgende zelfstandig naamwoord 袜子. Het is dus niet één enkel basiswoord dat “versleten” betekent. De eerste helft is 这双袜子会和鞋子搭配: “dit paar sokken zal bij de schoenen passen”. Daarna voegt 也能换掉 een tweede mogelijkheid toe: het paar kan ook iets vervangen. 那双穿旧的袜子 is het object van 换掉 en betekent “dat versleten paar sokken”. Samen luidt de zin: “Deze sokken passen bij de schoenen en kunnen mijn versleten paar vervangen.”

6. 这双袜子比外套更符合你的计划。

   Ze passen beter bij je plan dan het jasje.

   这双

   dit paar

   袜子

   sokken

   比

   dan; in vergelijking met

   外套

   jasje

   更

   nog meer; in hogere mate

   符合

   passen bij; overeenkomen met

   你的

   je; jouw

   计划

   plan

   Uitgebreide uitleg

   这双 verwijst naar “dit paar”. 这 betekent “dit/deze”, en 双 is het maatwoord voor een paar dingen die als paar voorkomen, zoals sokken of schoenen. Het maatwoord maakt hier duidelijk dat de sokken als één paar worden bedoeld. Voorbeeld: 这双鞋很舒服。 — “Deze schoenen zitten heel comfortabel.” 袜子 betekent hier “sokken”. Het woord staat na 这双, zodat 这双袜子 samen “dit paar sokken” vormt. Voorbeeld: 我的袜子湿了。 — “Mijn sokken zijn nat geworden.” 比 introduceert in deze zin het element waarmee wordt vergeleken: 比 + vergelijkingselement. Het staat vóór 外套, dus 比外套 betekent “vergeleken met het jasje”. Voorbeeld: 这件比那件贵。 — “Dit kledingstuk is duurder dan dat kledingstuk.” 外套 is “jasje” of “jas”. In 比外套 is het het tweede vergelijkingspunt; de zin zegt niet dat het jasje zelf bij het plan past, maar dat de sokken daarmee worden vergeleken. 更 betekent hier “in hogere mate” of “nog meer”. In combinatie met 比 geeft 更符合 aan dat iets in sterkere mate aan een bepaalde eis of bedoeling voldoet. Het woord 更 draagt zelf niet de betekenis “beter” los van het bijbehorende werkwoord of bijvoeglijke woord. Voorbeeld: 这个颜色更合适。 — “Deze kleur is geschikter.” 符合 betekent “overeenkomen met” of “passen bij” in de zin van voldoen aan een plan, eis of verwachting. Het is een werkwoordelijke uitdrukking; de vorm verandert hier niet vanwege 袜子. Voorbeeld: 这个方案符合要求。 — “Dit voorstel voldoet aan de eisen.” 你的 bestaat uit 你 (“jij”) en 的, dat hier bezit of verbondenheid uitdrukt: “jouw/je”. Het bepaalt 计划, niet 袜子; 你的计划 betekent dus “jouw plan”. Voorbeeld: 这是你的书。 — “Dit is jouw boek.” 计划 betekent “plan”. In 符合你的计划 is het plan dat als norm of bedoeling dient waarmee iets overeenkomt. De zin wordt opgebouwd als 这双袜子 + 比外套 + 更符合 + 你的计划: “Dit paar sokken past beter bij je plan dan het jasje.” 这双袜子 is het onderwerp, 比外套 geeft het vergelijkingspunt aan, en 更符合你的计划 zegt dat de sokken sterker met het plan overeenkomen. 更 maakt de sterkere graad expliciet; zonder dat woord kan een vergelijking nog steeds worden gevormd, maar de extra nadruk op de hogere graad ontbreekt.

7. 我买下鞋子和袜子，然后就离开。

   Ik neem de schoenen en sokken mee en ga daarna weg.

   我

   ik

   买下

   kopen of verwerven

   鞋子

   schoenen

   和

   en

   袜子

   sokken

   然后就

   daarna dan

   离开

   weggaan

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Het is het persoonlijke voornaamwoord voor de eerste persoon enkelvoud; de vorm verandert niet naar grammaticaal geslacht. 买下 betekent hier “kopen” of “verwerven”. 买 is de basisvorm “kopen”; 下 werkt hier als resultaatscomplement en laat zien dat de aankoop daadwerkelijk tot stand komt. Daardoor is dit specifieker dan alleen het algemene werkwoord 买. Voorbeeld: 我买下这本书。 — “Ik koop dit boek.” 鞋子 betekent hier “schoenen”. Deze vorm heeft op zichzelf geen aparte meervoudsuitgang; het meervoudige begrip volgt hier uit de bedoelde betekenis en de vaste vertaling. 和 verbindt gelijkwaardige elementen en betekent “en”. Het kan bijvoorbeeld twee zelfstandige naamwoordgroepen verbinden: 书和笔 — “boeken en pennen”. 袜子 betekent “sokken”. Ook deze vorm markeert op zichzelf geen meervoud met een aparte uitgang. 然后就 markeert de volgorde tussen de twee handelingen. 然后 betekent “daarna” of “vervolgens”; 就 geeft aan dat de volgende handeling daarop volgt. Samen betekent dit hier ongeveer “daarna dan”, zonder dat 就 op zichzelf noodzakelijk “meteen” betekent. 离开 betekent “weggaan” of “vertrekken”. 离 en 开 vormen in deze zin samen het werkwoord “verlaten/weggaan”. Voorbeeld: 我们现在离开。 — “Wij gaan nu weg.” De opbouw is 我 + 买下 + 鞋子和袜子 + 然后就 + 离开: “Ik koop de schoenen en sokken en ga daarna weg.” De vaste Nederlandse vertaling geeft dit in de context weer als de schoenen en sokken meenemen en daarna weggaan; in de Chinese zin maakt 买下 bovendien expliciet dat de voorwerpen worden gekocht of verworven.

8. 这样你的购物行程就能保持专注和实用。

   Zo blijft je winkeltrip gericht en praktisch.

   这样

   zo; op deze manier

   你的

   jouw

   购物行程

   winkeltrip

   就能

   kan daardoor

   保持

   blijven; behouden

   专注

   gericht

   和

   en

   实用

   praktisch

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier ‘zo’ of ‘op deze manier’. Het verwijst naar de manier waarop iets gebeurt en kan een gevolg inleiden. Voorbeeld: 这样做更方便。 — Zo doen is handiger. 你的 bestaat uit 你 (‘jij’) en 的, dat bezit of betrekking uitdrukt: ‘jouw’. 你 is de vorm voor één aangesproken persoon; 的 verandert niet mee met het bezeten woord. Voorbeeld: 这是你的包。 — Dit is jouw tas. 购物行程 betekent hier ‘winkeltrip’ of ‘winkeltraject’. 购物 betekent ‘winkelen’ en 行程 verwijst naar een gepland traject of verloop van een reis of activiteit. Samen vormt het een zelfstandig naamwoord; 你的 bepaalt wie erbij hoort. 就能 combineert 就, dat een direct of logisch gevolg markeert, met 能, ‘kunnen’. Het betekent hier ‘kan daardoor’ of ‘kan zo’. 能 drukt in deze zin de mogelijkheid uit dat iets lukt, niet een bevel. Voorbeeld: 这样就能早点完成。 — Zo kun je het eerder afronden. 保持 betekent ‘behouden’ of ‘blijven’. Het wordt vaak gevolgd door een toestand, bijvoorbeeld een bijvoeglijk woord: 保持安静 — stil blijven. In deze zin houdt het onderwerp een bepaalde kwaliteit vast. 专注 betekent hier ‘gericht’ of ‘geconcentreerd’. Het beschrijft een toestand waarin de aandacht op de taak gericht blijft. Voorbeeld: 学习时要专注。 — Tijdens het leren moet je geconcentreerd blijven. 和 is het verbindingswoord ‘en’. Het verbindt hier twee gelijkwaardige beschrijvingen van dezelfde 购物行程. 实用 betekent ‘praktisch’ of ‘bruikbaar’. Het beschrijft iets dat in de praktijk nuttig is. Voorbeeld: 这个工具很实用。 — Dit hulpmiddel is erg praktisch. Samen betekent 这样 ‘zo’, en 你的购物行程 ‘jouw winkeltrip’. Met 就能保持 wordt gezegd dat die winkeltrip daardoor in een bepaalde toestand kan blijven: 专注和实用, ‘gericht en praktisch’. De volledige betekenis is dus: ‘Zo blijft je winkeltrip gericht en praktisch.’