Een reisplan wijzigen omdat iemand ziek is | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 一位朋友说她发烧了，明天可能不能出行。

   Een vriendin zegt dat ze koorts heeft en morgen waarschijnlijk niet kan reizen.

   一位

   een

   朋友

   vriendin

   说

   zeggen

   她

   zij

   发烧了

   koorts hebben

   明天

   morgen

   可能

   waarschijnlijk

   不能

   niet kunnen

   出行

   reizen

   Uitgebreide uitleg

   一位 staat voor één persoon en gebruikt het maatwoord 位, een beleefde classifier voor mensen. Het getal zit hier in 一, niet in 位 zelf. Bijvoorbeeld: 一位老师 = één leraar/lerares. 朋友 betekent hier “vriendin”, zoals de vaste Nederlandse vertaling aangeeft. In het Chinees markeert 朋友 op zichzelf geen vrouwelijk geslacht; dat blijkt in deze zin uit 她 en uit de vertaling. Een vergelijkbaar woord is 同事 = collega. 说 is de basisvorm “zeggen”. In 说她…… leidt het een inhoudsclausule in: letterlijk “zeggen dat zij …”. Het onderwerp van 说 is hier de vriendin. 她 is het vrouwelijke persoonlijke voornaamwoord “zij/haar” als onderwerp. In deze zin verwijst het volgens de vertaling naar de vriendin. De vorm 她 wordt in het gesproken Chinees hetzelfde uitgesproken als 他 (“hij”), maar de geschreven tekens onderscheiden het geslacht. 发烧了 betekent hier “koorts hebben/heeft koorts gekregen”. 发烧 is de vaste werkwoordelijke uitdrukking “koorts hebben”; 了 markeert hier een nieuwe of actuele toestand, niet simpelweg verleden tijd. Bijvoorbeeld: 我发烧了。 = Ik heb koorts gekregen / Ik heb koorts. 明天 betekent “morgen” en geeft het tijdstip aan van wat volgt. Bijvoorbeeld: 明天见。 = Tot morgen. 可能 betekent “waarschijnlijk” of “mogelijk” en drukt onzekerheid uit. Het staat vóór de daaropvolgende mogelijkheid: 明天可能下雨。 = Morgen regent het misschien. 不能 betekent “niet kunnen”. 能 is de basisvorm “kunnen”; met 不 wordt dat ontkend. In deze zin gaat het om de mogelijkheid om te reizen, niet om een algemene vertaling van 不 als verleden of toekomst. 出行 betekent “reizen” of “op pad gaan”. Het is een wat formelere, compacte uitdrukking voor zich verplaatsen of een reis maken. Bijvoorbeeld: 身体不舒服时不宜出行。 = Als je je niet goed voelt, is reizen niet aan te raden. De zin begint met 一位朋友说: “een vriendin zegt”. Daarna volgt de inhoud van wat zij zegt: 她发烧了 — “zij heeft koorts”. 明天可能不能出行 voegt daaraan toe dat zij morgen waarschijnlijk niet kan reizen. Samen betekent de volledige zin: “Een vriendin zegt dat ze koorts heeft en morgen waarschijnlijk niet kan reizen.”

2. 那我们应该体谅她，讨论一下是否要改期。

   Dan moeten we rekening met haar houden en bespreken of we de reis moeten verzetten.

   那

   dan; in dat geval

   我们

   wij / we

   应该

   zouden moeten; horen te

   体谅

   begrip hebben voor; rekening houden met

   她

   haar

   讨论一下

   even bespreken

   是否要

   of ... (wel of niet)

   改期

   verzetten; de geplande datum wijzigen

   Uitgebreide uitleg

   那 staat hier aan het begin en leidt vanuit de voorafgaande informatie naar een gevolgtrekking of volgende stap: “dan” of “in dat geval”. Een herbruikbaar patroon is 那我们…… = “dan … wij”. 我们 betekent “wij/we”. Het is het onderwerp van de voorgestelde handelingen. Chinees markeert in deze vorm geen grammaticaal geslacht. 应该 drukt uit dat iets volgens de spreker de juiste of aangewezen stap is: “zouden moeten” of “horen te”. Het staat vóór de handeling, zoals in 我们应该……. Hier geldt het voor begrip tonen voor haar en voor het bespreken van een wijziging. 体谅 betekent hier begrip hebben voor iemand en rekening houden met diens situatie. In 体谅她 is 她 de persoon voor wie men begrip moet hebben. Het werkwoord kan in andere contexten ook “iemand ontzien” betekenen; hier past de betekenis “rekening houden met haar omstandigheden”. 她 betekent hier “haar” als persoon die het doelwit is van 体谅. De vorm staat na het werkwoord als object; het Chinees heeft hier geen aparte objectsvorm zoals Nederlands “zij/haar”. De vaste vertaling en de context identificeren haar als de vrouwelijke persoon uit de voorafgaande context. 讨论一下 betekent “even bespreken”. 讨论 is het werkwoord “bespreken”; 一下 maakt de handeling lichter of beperkt voorgesteld, zonder noodzakelijk exact één keer of een exact korte tijd aan te geven. Een herbruikbaar patroon is 我们讨论一下…… = “laten we … even bespreken”. 是否要 introduceert een keuzevraag: “of … wel of niet” of, natuurlijker in deze zin, “of … moet/wil”. 是否 maakt er een ja-neekwestie van. In combinatie met 要 gaat het hier om de keuze om de geplande activiteit te verzetten; 要 betekent hier niet op zichzelf “moeten”. Een gebruikelijker spreektaalalternatief is 要不要改期 = “wel of niet verzetten?”. 改期 betekent “de vastgestelde datum of het tijdstip wijzigen”, dus “verzetten”. Het is een werkwoordelijke combinatie: 改 betekent “wijzigen” en 期 verwijst naar de geplande termijn of datum. Hier gaat het volgens de vaste vertaling om het verzetten van de reis; dat object wordt in het Chinees niet opnieuw genoemd. Samen betekent 那我们应该体谅她 “dan moeten we rekening met haar houden”. De komma verbindt dit met de volgende voorgestelde handeling, 讨论一下是否要改期: “en even bespreken of we de reis moeten verzetten”. Er staat hier geen Chinees woord voor “en”; de twee handelingen worden door de zinsstructuur en de komma naast elkaar geplaatst. Het onderwerp 我们 en de modaliteit van 应该 worden bij het tweede deel begrepen. De volledige betekenis is: “Dan moeten we rekening met haar houden en bespreken of we de reis moeten verzetten.”

3. 如果我们再等太久，可能就很难改期了。

   Het kan lastig worden om de reis te verzetten als we nog veel langer wachten.

   如果

   als

   我们

   wij

   再

   nog langer / opnieuw

   等

   wachten

   太久

   te lang

   可能

   mogelijk; het kan

   很难

   erg moeilijk

   改期

   verzetten

   Uitgebreide uitleg

   如果 opent een voorwaardelijke bijzin: “als”. Het staat hier aan het begin van het patroon 如果……，……, waarbij het eerste deel de voorwaarde geeft en het tweede deel het mogelijke gevolg. Voorbeeld: 如果下雨，我们就不去。 — Als het regent, gaan we niet. 我们 betekent “wij/we” en is de eerste persoon meervoud. Het kan de spreker samen met één of meer andere personen aanduiden; het aantal andere personen wordt hier niet verder bepaald. Voorbeeld: 我们现在出发。 — We vertrekken nu. 再 staat hier vóór het werkwoord 等 en betekent in deze combinatie “nog verder” of “nog langer”, niet noodzakelijk “opnieuw”. 再等 beschrijft dus extra wachttijd vanaf nu. Voorbeeld: 不要再等了。 — Wacht niet langer. 等 is het werkwoord “wachten”. De vorm verandert in deze zin niet zichtbaar voor persoon of getal. Het kan ook met een tijdsduur worden gebruikt, zoals in 等十分钟 — tien minuten wachten. 太久 betekent “te lang”, letterlijk een duur die de passende of gewenste grens overschrijdt. 太 versterkt het oordeel “te”; 久 betekent “lang” in de zin van tijdsduur. Samen vormt 再等太久 de betekenis “nog te lang wachten”. Voorbeeld: 我们不能等太久。 — We kunnen niet te lang wachten. 可能 betekent hier “mogelijk” of “het kan zijn dat”. Het drukt onzekerheid uit over het daaropvolgende gevolg; het beweert niet dat het gevolg zeker is. Voorbeeld: 明天可能下雨。 — Morgen kan het regenen. 就 staat na de voorwaardelijke bijzin en verbindt de voorwaarde met het gevolg: 如果……，就…… betekent doorgaans “als …, dan …”. In deze zin maakt het duidelijk dat het gevolg ontstaat wanneer de genoemde voorwaarde intreedt. 就 is hier geen zelfstandig equivalent van “dan” buiten deze constructie. 很难 betekent “erg moeilijk” of natuurlijker in deze context “moeilijk”. 难 is het bijvoeglijke woord voor “moeilijk”; 很 is de graadmarkeerder ervoor. In een gewone beschrijvende zin helpt 很 vaak een bijvoeglijke predicatie te vormen en hoeft het niet altijd letterlijk als “erg” te worden vertaald. Voorbeeld: 这个问题很难。 — Deze vraag is moeilijk. 改期 is het werkwoord “de datum of geplande tijd verzetten”, dus “verzetten” in de betekenis van opnieuw plannen. Het bestaat hier als vaste werkwoordelijke combinatie; het betekent niet automatisch annuleren. In de gegeven context gaat het om het verzetten van de reis of boeking. Voorbeeld: 我们需要改期。 — We moeten de datum verzetten. Het slotteken 了 staat na 改期 en markeert hier een nieuwe situatie of verandering: na nog langer wachten zal het verzetten moeilijk worden. Het hoeft daarom niet simpelweg verleden tijd te betekenen. De combinatie 很难改期了 geeft weer dat het voortaan moeilijk zal zijn om te verzetten. Samen is de structuur 如果 + voorwaarde，可能就 + gevolg + 了: “Als we nog veel langer wachten, kan het moeilijk worden om de reis te verzetten.” 如果我们再等太久 geeft de voorwaarde; 可能就很难改期了 geeft het onzekere maar voorzienbare nieuwe gevolg. De vertaling gebruikt “de reis verzetten”, wat past bij 改期 in de gegeven context.

4. 我们能不能把预订改到别的时间，而不是完全取消？

   Kunnen we de boeking verzetten in plaats van die helemaal te annuleren?

   我们能不能

   kunnen wij ...?

   预订

   de boeking

   改到

   verzetten naar

   别的

   ander

   时间

   tijdstip

   而不是

   in plaats van

   完全

   helemaal

   取消

   annuleren

   Uitgebreide uitleg

   我们能不能 vormt een A-not-A-vraag: 能 betekent hier dat iets mogelijk of toegestaan is, en 不能 is de ontkenning. Samen vraagt 能不能 dus “kunnen we ...?”; het is geen bewering dat de wijziging zeker lukt. 我们 betekent “wij” en is het onderwerp van deze vraag. Voorbeeld: 我们能不能明天见？ — “Kunnen we morgen afspreken?” 预订 betekent hier “de boeking” of “reservering”. In het Chinees kan dit woord, afhankelijk van de zinsbouw, ook “reserveren” betekenen; in deze zin staat het als het object na 把, dus de bestaande boeking is datgene wat men wil wijzigen. Voorbeeld: 我有一个预订。 — “Ik heb een reservering.” 改到 combineert 改 (“wijzigen”) met 到 (“naar, tot aan”). Het geeft aan dat iets naar een andere bestemming, plaats of tijd wordt gewijzigd. In deze zin gaat het om het verzetten van de boeking naar een ander tijdstip. Het werkwoord 改 krijgt hier geen aparte verleden- of toekomende uitgang; de tijd blijkt uit de context. Voorbeeld: 我们把会议改到星期五。 — “We verzetten de vergadering naar vrijdag.” 别的 betekent “ander” in de betekenis “een andere optie dan de eerder bedoelde”. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. Het is niet zelf het woord voor “tijdstip”; dat volgt in 时间. Voorbeeld: 请给我别的选择。 — “Geef me alstublieft een andere keuze.” 时间 betekent “tijd” of, zoals hier, “tijdstip”. Het is het zelfstandig naamwoord na 别的, zodat 别的时间 samen “een ander tijdstip” betekent. Voorbeeld: 这个时间不方便。 — “Dit tijdstip komt niet goed uit.” 而不是 verbindt twee alternatieven en betekent “in plaats van” of “en niet”. Het eerste alternatief wordt tegenover het tweede geplaatst. Hier staat het na het voorstel om de boeking te verzetten en leidt het alternatief 完全取消 in. Voorbeeld: 我们坐火车，而不是坐飞机。 — “We nemen de trein in plaats van het vliegtuig.” 完全 is een bijwoord dat een handeling of toestand versterkt tot “helemaal” of “volledig”. Het bepaalt hier 取消, niet 时间: het gaat dus om volledig annuleren. Voorbeeld: 我完全明白了。 — “Ik begrijp het helemaal.” 取消 betekent “annuleren” of “afzeggen”. Het is hier de tweede handeling in het contrast met verzetten. Zoals veel Chinese werkwoorden verandert het niet van vorm voor persoon of tijd; context en eventuele tijdsaanduidingen geven die informatie. 完全取消 betekent samen “helemaal annuleren”. De volledige opbouw is: 我们能不能 (“kunnen wij ...?”) + 把预订改到别的时间 (“de boeking naar een ander tijdstip verzetten”) + 而不是完全取消 (“in plaats van die helemaal te annuleren”). De 把-constructie zet 预订 voorop als het concrete object waarop de wijziging wordt uitgevoerd. De zin vraagt dus of de boeking naar een ander tijdstip kan worden verzet, in plaats van volledig te worden geannuleerd.

5. 我来打电话问问有哪些选择。

   Laat me bellen en vragen welke mogelijkheden er zijn.

   我来

   Laat mij...

   打电话

   bellen

   问问

   even vragen

   有哪些

   welke ... zijn er

   选择

   mogelijkheden

   Uitgebreide uitleg

   我来 geeft hier aan dat de spreker de handeling op zich neemt: “ik zal het doen” of “laat mij het doen”. 来 betekent in deze constructie niet noodzakelijk letterlijk “komen”; het markeert dat de spreker nu een actie gaat uitvoeren. Een bruikbaar patroon is 我来 + werkwoord, bijvoorbeeld: 我来帮你。 — “Ik zal je helpen.” 打电话 betekent “bellen”, letterlijk een telefoongesprek voeren. Het is een werkwoordelijke combinatie; 打 betekent hier niet algemeen “slaan”. Bijvoorbeeld: 她给妈妈打电话。 — “Zij belt haar moeder.” 问问 betekent hier “even vragen” of “navragen”. 问 is de basisvorm “vragen”; de herhaling in 问问 maakt de handeling vaak lichter of informeler van toon, zonder dat er twee afzonderlijke vragen worden geteld. Bijvoorbeeld: 我问问他。 — “Ik zal het hem even vragen.” 有哪些 bestaat uit 有 (“er zijn / hebben”) en 哪些 (“welke [meerdere of uit een groep]”). Samen vraagt het naar welke mogelijkheden er bestaan; het stelt niet automatisch een bepaald aantal vast. 哪 verwijst naar “welke”, terwijl 哪些 doorgaans naar meer dan één mogelijke keuze of naar een verzameling verwijst. Bijvoorbeeld: 这里有哪些课程？ — “Welke cursussen zijn hier?” 选择 is hier een zelfstandig naamwoord: “keuzes” of “mogelijkheden”. Het kan in andere zinnen ook als werkwoord “kiezen” betekenen; in deze zin is het de soort dingen waarnaar gevraagd wordt. Bijvoorbeeld: 我们有两个选择。 — “We hebben twee keuzes.” Samen vormen de delen: 我来 geeft aan dat de spreker de taak op zich neemt, 打电话 benoemt het bellen, en 问问有哪些选择 betekent dat die persoon even zal navragen welke mogelijkheden er zijn. De volledige betekenis is dus: “Laat me bellen en vragen welke mogelijkheden er zijn.”

6. 也问问她，我们不等她一起去，她会不会介意。

   Vraag ook of zij het goed zou vinden als wij zonder haar gaan.

   也

   ook

   问问

   vragen; informeren

   她

   zij; haar

   我们

   wij; ons

   不等

   niet wachten op

   一起去

   samen gaan

   会不会

   of ... zal

   介意

   bezwaar hebben; erg vinden

   Uitgebreide uitleg

   也 betekent hier “ook” en voegt dit verzoek toe aan een andere vraag. In een zin kan het bijvoorbeeld vóór het werkwoord staan: 我也去。 = “Ik ga ook.” 问问 is een herhaalde vorm van 问 “vragen”. Bij dit werkwoord maakt de herhaling de handeling vaak kort, informeel of verkennend: “even vragen” of “navragen”. Het is geen aparte verleden- of toekomende tijd. 问 komt ook voor in 问她 = “haar vragen”. 她 betekent hier “haar” als persoon die gevraagd moet worden. De vorm verandert in het Chinees niet naar onderwerp- of objectpositie; 她 kan dus “zij” of “haar” betekenen, afhankelijk van de functie in de zin. Hier is zij het object van 问问. 我们 betekent “wij/ons” en verwijst in deze zin naar de groep die de handeling uitvoert. De vorm is niet afzonderlijk gemarkeerd voor onderwerp of object; de plaats in de zin bepaalt de functie. In 我们不等她 is 我们 het onderwerp van 不等. 不等 bestaat uit 不 “niet” en 等 “wachten (op)”. Samen betekent het hier “niet op haar wachten”. 不 staat vóór het werkwoord om een niet-gebeuren of ontkenning uit te drukken. Een bruikbaar patroon is 不等 + persoon: 我们不等他。 = “Wij wachten niet op hem.” 一起去 betekent “samen gaan”. 一起 geeft aan dat de betrokken personen gezamenlijk handelen, en 去 is het werkwoord “gaan”. In de volledige zin vormt 我们不等她一起去 de inhoud van de voorwaarde: wij gaan samen zonder op haar te wachten. 会不会 is een keuzevraag van het patroon 会不会 + werkwoord: letterlijk “zal het wel of niet ...?”. 会 kan hier, door de voorwaardelijke context, worden opgevat als “zou ... kunnen” of “... zou vinden”, niet als een stellige voorspelling. Het patroon vraagt of een mogelijke reactie optreedt. Bijvoorbeeld: 他会不会介意？ = “Zou hij het erg vinden?” 介意 betekent “bezwaar hebben tegen” of “iets erg vinden”. Het gaat hier om haar mogelijke bezwaar tegen de beschreven gang van zaken. Het is een werkwoordelijke uitdrukking; het eerste teken is niet op zichzelf een ontkenning. Bijvoorbeeld: 我不介意。 = “Ik vind het niet erg.” Samen begint de zin met 也问问她: “vraag haar dit ook even”. Daarna geeft 我们不等她一起去 aan wat de inhoud van de vraag is: of wij samen gaan zonder op haar te wachten. 她会不会介意 vraagt vervolgens of zij daar bezwaar tegen zou hebben. De volledige betekenis is daarom: “Vraag haar ook of ze het goed zou vinden als wij zonder haar gaan.”

7. 我还是更愿意推迟，因为这次旅行原本是大家一起去的。

   Ik zou de reis liever uitstellen, omdat die als groepsreis was gepland.

   我

   ik

   还是

   toch

   更愿意

   liever willen

   推迟

   uitstellen

   因为

   omdat

   这次

   deze keer

   旅行

   reis

   原本

   oorspronkelijk

   大家

   iedereen; de hele groep

   一起

   samen

   去

   gaan

   是 … 的

   benadrukt de beschreven omstandigheid

   Uitgebreide uitleg

   我 betekent hier “ik”. Dit is de eerste persoon; in het Chinees markeert deze vorm op zichzelf geen enkelvoud of meervoud. In deze zin verwijst hij, volgens de Nederlandse vertaling, naar de spreker. In een ander voorbeeld kan dezelfde vorm naar een andere spreker verwijzen: 我是学生。 — “Ik ben student.” 还是 betekent hier “toch” of “nog steeds”: ondanks de besproken mogelijkheid blijft de spreker bij deze voorkeur. Het is hier niet het keuzewoord “of”; in een vraag als 你喝茶还是咖啡？ betekent het wel “of”. 更愿意 geeft een sterkere voorkeur of grotere bereidheid aan: “liever willen”. 愿意 is de basisvorm en betekent “bereid zijn/willen”; 更 maakt de voorkeur betrekkelijk sterker, vergelijkbaar met “liever” of “meer geneigd zijn”. Een bruikbaar patroon is 更愿意 + werkwoord, bijvoorbeeld 我更愿意坐火车。 — “Ik ga liever met de trein.” 推迟 is het werkwoord “uitstellen”: iets naar een later tijdstip verplaatsen. Het is in deze zin geen bevel en ook geen verleden-vorm; de tijd en modaliteit komen uit de context en uit 更愿意. Bijvoorbeeld: 我们推迟会议。 — “We stellen de vergadering uit.” 因为 introduceert de reden voor wat eraan voorafgaat en betekent “omdat”. Het daaropvolgende deel verklaart dus waarom de spreker de reis liever uitstelt. Een algemeen patroon is ...，因为..., bijvoorbeeld 我不去，因为我很累。 — “Ik ga niet, omdat ik erg moe ben.” 这次 betekent “deze keer” en bestaat uit 这 (“deze”) en 次, een maatwoord voor gelegenheden of gebeurtenissen. In deze zin beperkt het de reis tot de huidige of bedoelde gelegenheid. 这次会议 betekent bijvoorbeeld “deze vergadering”. 旅行 betekent “reis” of “reizen”, afhankelijk van de context. Hier is het een zelfstandig naamwoord binnen 这次旅行: “deze reis”. Als werkwoord kan 旅行 ook “reizen” betekenen, maar de combinatie met 这次 maakt hier de gebeurtenis als zelfstandig naamwoord duidelijk. 原本 betekent “oorspronkelijk” of “zoals aanvankelijk bedoeld”. Het laat zien dat de groepsvorm de oorspronkelijke planning of bedoeling van deze reis was; het beweert op zichzelf niet dat de reis uiteindelijk zo is verlopen. Bijvoorbeeld: 他原本要来。 — “Hij zou oorspronkelijk komen.” 大家 betekent “iedereen” of, in deze context, “de hele groep”. Het verwijst naar de gezamenlijk bedoelde deelnemers, zonder hier een exact aantal te geven. 大家都知道。 betekent “Iedereen weet het.” 一起 betekent “samen”: de betrokken personen voeren de handeling gezamenlijk uit. Het verandert niet zelf wie de deelnemers zijn; die worden in deze zin door 大家 aangeduid. Bijvoorbeeld: 我们一起吃饭。 — “We eten samen.” 去 betekent “gaan”. In 大家一起去 is het de handeling die de groep oorspronkelijk gezamenlijk zou uitvoeren. 去 staat vaak vóór een plaats of activiteit, zoals in 去学校 — “naar school gaan”. 是...的 omkadert hier de beschrijving 大家一起去 en benadrukt een kenmerk van die bedoelde reis, namelijk de manier waarop de reis gepland was: iedereen zou samen gaan. Deze constructie is niet hetzelfde als een simpel koppelwerkwoordelijk “zijn”; de 的 staat hier aan het einde van de beschreven gebeurtenis. De woorden tussen 是 en 的 vormen de relevante gebeurtenisbeschrijving. Bijvoorbeeld: 他是昨天来的。 — “Hij is gisteren gekomen”; de constructie legt nadruk op de omstandigheid “gisteren”. Samen vormt 我还是更愿意推迟 de betekenis “Ik zou de reis toch liever uitstellen”. Daarna geeft 因为 de reden: 这次旅行原本是大家一起去的 betekent dat deze reis oorspronkelijk als een gezamenlijke groepsreis bedoeld was, letterlijk met de hele groep samen op pad. De volledige boodschap is dus: “Ik zou de reis liever uitstellen, omdat die als groepsreis was gepland.”

8. 这样有道理，尤其是如果她只需要几天就能恢复。

   Dat klinkt logisch, vooral als ze maar een paar dagen nodig heeft om te herstellen.

   这样

   zo

   有道理

   logisch zijn; steek houden

   尤其是

   vooral; in het bijzonder

   如果

   als; indien

   她

   zij

   只

   maar; slechts

   需要

   nodig hebben

   几天

   enkele dagen

   就能

   dan kunnen

   恢复

   herstellen

   Uitgebreide uitleg

   这样 betekent hier “zo” of “op deze manier” en verwijst naar de vooraf besproken situatie; het precieze referent is niet verder gespecificeerd. Het woord kan ook “dit/dat” betekenen wanneer het een manier of situatie aanwijst. 有道理 is een vaste uitdrukking: letterlijk gaat het om “reden hebben”, maar hier betekent ze dat iets logisch of steekhoudend is. Een bruikbaar patroon is X 有道理: “X is logisch”. Bijvoorbeeld: 你的想法有道理。= “Jouw idee is logisch.” 尤其是 maakt daarna duidelijk dat het volgende geval extra belangrijk is: “vooral wanneer…”. Het versterkt dus een onderdeel van de voorafgaande beoordeling, zonder zelf de voorwaarde te vormen. 如果 leidt de voorwaarde in: “als” of “indien”. Hier omvat de voorwaarde de hele reeks 她只需要几天就能恢复: als zij maar enkele dagen nodig heeft om te herstellen. Een los patroon 如果 A，B kan ook “als A, dan B” betekenen, maar in deze zin staat het gevolg niet ná de komma als een aparte hoofdzin. 她 is het persoonlijke voornaamwoord voor een vrouwelijke persoon in de derde persoon enkelvoud: “zij/ze”. In deze zin verwijst het volgens de vertaling naar de vrouw die moet herstellen. De vorm geeft persoon, getal en vrouwelijk geslacht aan; voor een man is 他 de gebruikelijke geschreven vorm. 只 beperkt de hoeveelheid of reikwijdte tot wat volgt en betekent hier “maar” of “slechts”. In 只需要几天 betekent het dat slechts enkele dagen nodig zijn. Bijvoorbeeld: 我只需要一分钟。= “Ik heb maar één minuut nodig.” 需要 is het werkwoord “nodig hebben” of “nodig zijn”. In 需要几天 is 几天 de benodigde tijdsduur. Het werkwoord zelf verandert hier niet voor de persoon: 她需要… betekent “zij heeft … nodig”, zonder een aparte persoonsuitgang. 几天 betekent “enkele dagen” of “een paar dagen”. 几 vraagt naar een kleine, niet-exact genoemde hoeveelheid; 天 betekent “dag”. Het zegt hier geen precies aantal. Bijvoorbeeld: 我们等几天。= “We wachten enkele dagen.” 就能 combineert 就 met 能. 能 betekent “kunnen” in de zin van mogelijkheid; 就 markeert hier samen met 只 een rechtstreeks of verwacht resultaat: met slechts enkele dagen kan herstel worden bereikt. Het betekent in deze context dus ongeveer “dan kunnen” of “al kunnen”, niet dat er na deze 如果-clausule nog een afzonderlijke hoofdzin volgt. Bijvoorbeeld: 休息几天就能回来。= “Na een paar dagen rust kan [iemand] alweer terugkomen.” 恢复 betekent “herstellen” of “weer herstellen”. De vorm is hier niet verbogen voor persoon of tijd; 她能恢复 betekent dat zij kan herstellen. Een verwant maar niet identiek gebruik is 恢复工作, “het werk hervatten”: afhankelijk van het aangevulde begrip kan het herstel of terugkeer naar een eerdere toestand aanduiden. Samen vormt 这样有道理 “zo klinkt het logisch”. 尤其是如果 introduceert vervolgens het bijzonder relevante voorwaardelijke geval. Binnen die voorwaarde beperken 只 en 需要 de benodigde tijd tot enkele dagen; 就能 geeft aan dat herstel dan al mogelijk is. De volledige betekenis is daarom: “Dat klinkt logisch, vooral als ze maar een paar dagen nodig heeft om te herstellen.”

9. 我会给大家发消息，清楚地说明有哪些选择和最新情况。

   Ik zal iedereen een bericht sturen met de mogelijkheden en een duidelijke update.

   我会

   ik zal

   给大家

   aan iedereen

   发消息

   een bericht sturen

   清楚地

   duidelijk

   说明

   uitleggen

   有哪些

   welke ... er zijn

   选择

   keuze; optie

   最新

   laatste; meest recente

   情况

   situatie

   Uitgebreide uitleg

   我会 betekent hier: ik zal. 会 is een modaal woord dat in deze zin een toekomstige handeling aanduidt; 我 is de spreker. Het is niet hetzelfde als een afzonderlijke werkwoordsuitgang voor de toekomst: het patroon is onderwerp + 会 + werkwoord. 给大家 geeft de ontvangers aan: aan iedereen of aan de hele groep. 给 kan hier als voorzetsel vóór de ontvanger staan. 大家 verwijst algemeen naar de betrokken groep; de zin specificeert niet wie daar precies toe behoort. 发消息 is de vaste, herbruikbare combinatie “een bericht sturen”. 发 betekent hier “versturen” en 消息 “bericht”. Bijvoorbeeld: 我发消息给你。 — Ik stuur jou een bericht. De richting kan ook met 给 worden uitgedrukt, zoals in de bron. 清楚地 betekent “duidelijk”. Het achtervoegsel 地 maakt van 清楚 een bijwoordelijke bepaling: het zegt hoe de volgende handeling wordt uitgevoerd. In het patroon 清楚地 + werkwoord betekent het dus “iets duidelijk doen”. 说明 betekent hier “uitleggen” of “duidelijk uiteenzetten”. Het is het werkwoord dat volgt op 清楚地; samen betekenen ze “duidelijk uitleggen”. Bijvoorbeeld: 请说明原因。 — Leg de reden alstublieft uit. 有哪些 vraagt welke dingen er zijn. 有 drukt hier het bestaan of aanwezig zijn uit, en 哪些 betekent “welke ...”. Het patroon 有哪些 + zelfstandig naamwoord kan worden gebruikt om naar beschikbare of bestaande mogelijkheden te vragen, bijvoorbeeld: 有哪些选择？ — Welke opties zijn er? 选择 betekent in deze zin “keuze” of “optie” en is hier een zelfstandig naamwoord. Het kan in andere zinnen ook een werkwoord zijn, maar in 有哪些选择 benoemt het de opties die er zijn. 最新 betekent “meest recente” of “laatste”. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft. 最新情况 betekent daarom “de meest recente situatie” en kan natuurlijk als “de laatste stand van zaken” of “een update” worden vertaald. 情况 betekent “situatie” of “stand van zaken”. In de bron vormt het samen met 最新 de woordgroep 最新情况; 最新 beschrijft dus 情况, niet 说明. De volledige opbouw is: 我会 (ik zal) + 给大家发消息 (iedereen een bericht sturen) + 清楚地说明 (duidelijk uitleggen) + 有哪些选择和最新情况 (welke opties er zijn en wat de laatste stand van zaken is). Samen betekent de zin: “Ik zal iedereen een bericht sturen waarin ik duidelijk uitleg welke opties er zijn en wat de laatste stand van zaken is.”

10. 如果大家知道原因和时间安排，就会更容易应对这个变化。

    Mensen zullen beter met de verandering omgaan als ze de reden en de timing kennen.

    如果

    als

    大家

    iedereen

    知道

    weten

    原因

    reden

    时间安排

    tijdsplanning

    就会

    dan zal …

    更容易

    gemakkelijker

    应对

    omgaan met

    这个

    deze

    变化

    verandering

    Uitgebreide uitleg

    如果 opent een voorwaardelijke bijzin: “als …”. Het vormt vaak het patroon 如果 A，就 B = “als A, dan B”. In deze zin staat de voorwaarde vóór het gevolg. 大家 betekent “iedereen” of “alle betrokken mensen”. Het woord heeft geen aparte verbuiging voor enkelvoud of meervoud; de context bepaalt welke groep wordt bedoeld. 知道 betekent hier “weten” of “op de hoogte zijn van”. De vorm verandert hier niet om persoon of getal aan te geven. Een bruikbaar contrast is 知道 “weten” tegenover 认识 “kennen” in de zin van vertrouwd zijn met een persoon of zaak. Voorbeeld: 我知道原因。 — “Ik weet de reden.” 原因 betekent “reden” of “oorzaak”. Dit zelfstandig naamwoord benoemt waarom iets gebeurt. Voorbeeld: 我知道原因。 — “Ik weet de reden.” 时间安排 betekent “tijdsplanning” of “tijdschema”. 时间 betekent “tijd” en 安排 betekent hier “planning”; samen vormen ze het begrip “tijdsplanning”. Voorbeeld: 请告诉我时间安排。 — “Vertel me alsjeblieft de tijdsplanning.” 就会 verbindt het gevolg met de voorwaarde. 就 markeert hier het gevolg binnen het patroon 如果 A，就 B; 会 geeft aan dat dit gevolg zal of waarschijnlijk zal optreden. Samen betekent dit in deze zin “dan zal …”. Het gaat niet om een op zichzelf staand “het zal gebeuren”; de rest van de zin vult het gevolg aan. 更容易 betekent “gemakkelijker”. 容易 is de basisvorm “gemakkelijk”; 更 maakt daarvan een vergelijking: “meer/gemakkelijker”. Het vergeleken punt kan uit de context blijken en hoeft niet uitdrukkelijk genoemd te worden. Voorbeeld: 这样做更容易。 — “Zo doen is gemakkelijker.” 应对 betekent “omgaan met” of “het hoofd bieden aan”. Het is een werkwoord dat doorgaans een situatie, probleem of verandering als object neemt. Voorbeeld: 我们一起应对困难。 — “We gaan samen met de moeilijkheden om.” 这个 betekent “deze” of “dit” bij een zelfstandig naamwoord. In 这个变化 staat 个 als maatwoord tussen 这 en het zelfstandig naamwoord. 这个 moet hier dus niet als een los Nederlands telwoord “één” worden opgevat. 变化 betekent “verandering”. Het kan een verandering als gebeurtenis of als nieuwe toestand benoemen. In deze zin is het datgene waarmee men moet omgaan. Samen vormen de elementen het patroon 如果 A，就 B: 如果大家知道原因和时间安排 = “als iedereen de reden en de tijdsplanning kent”, en 就会更容易应对这个变化 = “dan zal het gemakkelijker zijn om met deze verandering om te gaan”. De volledige betekenis is: “Als mensen de reden en de timing kennen, zullen ze beter met de verandering omgaan.”