Een veilige wandeltocht plannen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 山间小路看起来很美，但对初学者来说可能太难了。

   Het bergpad ziet er prachtig uit, maar het is misschien te moeilijk voor beginners.

   山间小路

   bergpad

   看起来

   eruitzien; lijken

   美

   mooi

   但

   maar

   初学者

   beginner

   可能

   misschien; mogelijk

   太难了

   te moeilijk zijn

   Uitgebreide uitleg

   山间小路 betekent hier “bergpad”. 山间 verwijst naar een plaats tussen of in de bergen, en 小路 betekent “paadje” of “smal pad”. Samen vormen ze een zelfstandig naamwoord. 看起来 betekent “eruitzien” of “lijken”. Het beschrijft een indruk op basis van wat iemand waarneemt. Het patroon 看起来 + beschrijving betekent bijvoorbeeld: 这道菜看起来很好吃。 — “Dit gerecht ziet er lekker uit.” 美 betekent hier “mooi” of “prachtig”. Na 看起来 beschrijft het hoe het bergpad eruitziet. In 看起来很美 helpt 很 de adjectivische beschrijving natuurlijk te formuleren; hier hoeft het niet als een sterke vergelijking van “heel” te worden opgevat. 风景很美。 betekent bijvoorbeeld: “Het landschap is mooi.” 但 betekent “maar” en verbindt hier twee tegengestelde delen: een positieve indruk en een mogelijke moeilijkheid. 但是 is een andere veelvoorkomende vorm met dezelfde kernbetekenis. 初学者 betekent “beginner”: iemand die iets pas leert. De vaste benaming als geheel is belangrijker dan een letterlijke opsplitsing. 这是初学者的课程。 betekent bijvoorbeeld: “Dit is een cursus voor beginners.” 可能 betekent hier “misschien” of “mogelijk”. Het staat vóór 太难了 en maakt de uitspraak onzeker: de moeilijkheid wordt als mogelijkheid gepresenteerd. Het patroon 可能 + werkwoord of beschrijving komt ook voor in 明天可能下雨。 — “Morgen regent het misschien.” 太难了 betekent hier “te moeilijk zijn”. 难 betekent “moeilijk”, 太 geeft een te hoge graad aan, en het slotwoord 了 presenteert de beschreven toestand als nu vastgesteld of ingetreden; het maakt 难 niet tot een verleden tijdsvorm. In 对初学者来说可能太难了 geeft 对初学者来说 aan voor wie deze beoordeling geldt. 这本书对孩子来说太难了。 betekent bijvoorbeeld: “Dit boek is voor kinderen te moeilijk.” De zin bouwt op als volgt: 山间小路 is het bergpad waarover gesproken wordt, 看起来很美 zegt dat het er prachtig uitziet, en 但 leidt de tegenstelling in. 对初学者来说 maakt beginners tot de beoordelingsmaatstaf; 可能太难了 zegt dat het pad voor hen misschien te moeilijk is. De volledige betekenis is: “Het bergpad ziet er prachtig uit, maar het is misschien te moeilijk voor beginners.”

2. 我们先看看距离、高度差和天气预报，再决定吧。

   Laten we de afstand, het hoogteverschil en de weersvoorspelling controleren voordat we beslissen.

   我们

   wij

   先

   eerst

   看看

   even kijken

   距离

   afstand

   高度差

   hoogteverschil

   天气预报

   weersvoorspelling

   再

   daarna

   决定

   beslissen

   吧

   zachte suggestie

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier “wij” en vormt samen met de rest een voorstel aan de gesprekspartner, zoals ook blijkt uit de vertaling “Laten we”. In het Mandarijn kan 我们 afhankelijk van de context inclusief of exclusief zijn; in deze zin is de gesprekspartner in elk geval bij het voorstel betrokken. Voorbeeld: 我们走吧。 — “Laten we gaan.” 先 betekent “eerst” en staat vóór de eerste handeling. Het markeert dat die handeling eerder plaatsvindt dan de handeling met 再. Voorbeeld: 先吃饭，再出发。 — “Eerst eten we, daarna vertrekken we.” 看看 is de reduplicatie van het werkwoord 看 (“kijken; bekijken”). De vorm 看看 maakt de handeling kort, licht of vrijblijvend: hier “even bekijken”. De twee lettergrepen zijn dus geen twee afzonderlijke werkwoorden. Voorbeeld: 我看看地图。 — “Ik kijk even op de kaart.” 距离 betekent hier “afstand”. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze zin is het een van de zaken die men eerst bekijkt. Voorbeeld: 距离不远。 — “De afstand is niet groot.” 高度差 betekent “hoogteverschil”. Dit is een samengesteld zelfstandig naamwoord: 高度 is “hoogte” en 差 duidt hier het verschil aan. Als geheel benoemt het de verandering in hoogte, niet simpelweg de hoogte van één punt. Voorbeeld: 这条路的高度差很大。 — “Het hoogteverschil van deze route is groot.” 天气预报 betekent “weersvoorspelling”. Het is een zelfstandig naamwoordelijk begrip: 天气 is “weer” en 预报 is “voorspelling” of “weersbericht”. Voorbeeld: 我先看看天气预报。 — “Ik bekijk eerst de weersvoorspelling.” 再 betekent hier “daarna” of “vervolgens”. De volgorde 先……再…… is een herbruikbaar patroon voor twee opeenvolgende handelingen: eerst X, daarna Y. In deze zin staat 再 vóór 决定, zodat de beslissing na het bekijken van de drie genoemde zaken komt. Voorbeeld: 先休息，再继续。 — “Eerst rusten we, daarna gaan we verder.” 决定 betekent “beslissen” en is hier het werkwoord van de tweede handeling. Het kan ook als zelfstandig naamwoord “beslissing” betekenen, maar hier beschrijft het een handeling. Voorbeeld: 我们明天决定。 — “We beslissen morgen.” 吧 staat aan het einde en verzacht de uiting tot een voorstel of aansporing. Het maakt van de mededeling geen harde opdracht. Samen met 我们 ondersteunt het hier de betekenis “laten we …”. Voorbeeld: 我们现在走吧。 — “Laten we nu gaan.” De zin volgt dus het patroon 我们先 X，再 Y 吧: “Laten we eerst X doen en daarna Y.” Eerst bekijkt men 距离 (de afstand), 高度差 (het hoogteverschil) en 天气预报 (de weersvoorspelling). Daarna beslist men, met 吧 als zachte afsluiting van het voorstel. In zijn geheel betekent de uiting: “Laten we eerst de afstand, het hoogteverschil en de weersvoorspelling controleren voordat we beslissen.”

3. 这是一条比较长的路线。

   Het is een vrij lange route.

   这

   dit/deze

   是

   is

   一条

   één exemplaar met maatwoord

   比较长

   vrij lang

   路线

   route

   Uitgebreide uitleg

   这 betekent hier “dit/deze” en is een aanwijzend woord. Het verwijst naar iets dat in de situatie als nabij of aangewezen wordt opgevat; de zin specificeert niet verder waarnaar het verwijst. Samen met 是 vormt het het herbruikbare patroon 这是... — “dit is...”. Voorbeeld: 这是地图。 — “Dit is een kaart.” 是 betekent “zijn/is” en verbindt het onderwerp met wat erop volgt. In deze zin begint daarmee de mededeling dat het aangewezen traject een bepaalde eigenschap heeft. 一条 bestaat uit 一 (“één”) en het maatwoord 条. 条 wordt onder meer gebruikt bij lange, lijnvormige dingen en trajecten. Samen met een zelfstandig naamwoord vormt dit een naamwoordgroep, bijvoorbeeld 一条河 — “een rivier”. In deze zin introduceert 一条 de route als één route; de Nederlandse vertaling met “een” legt niet noodzakelijk nadruk op tellen. 比较长 betekent hier “vrij lang” of “tamelijk lang”. 长 is het bijvoeglijk naamwoord “lang”; een bruikbaar tegengestelde is 短 (“kort”). 比较 staat ervoor en maakt de beoordeling relatief: er wordt niet noodzakelijk een specifieke tweede route genoemd. Voorbeeld: 这条路比较短。 — “Deze weg is vrij kort.” 路线 is het zelfstandig naamwoord “route” of “traject”. Het kan een gepland of gekozen verloop van een reis of wandeling aanduiden. In deze zin is het de kern van de naamwoordgroep 一条比较长的路线. De zin wordt opgebouwd als 这 + 是 + 一条 + 比较长的 + 路线: “Dit is een vrij lange route.” 比较长的 staat vóór 路线 en beschrijft die route; 的 maakt de bijvoeglijke bepaling tot een bepaling bij het zelfstandig naamwoord. De volledige uiting zegt dus dat het aangewezen traject relatief lang is. De formulering is neutraal en bruikbaar bij een praktische bespreking van een route.

4. 天气预报说下午会下小雨。

   Volgens de voorspelling valt er 's middags lichte regen.

   天气预报

   weersvoorspelling

   说

   zeggen

   下午

   's middags

   会

   zal; waarschijnlijk

   下

   vallen, gezegd van regen

   小

   licht; klein

   雨

   regen

   Uitgebreide uitleg

   天气预报 betekent hier “weersvoorspelling”. Het is een zelfstandig naamwoord: 天气 is “weer” en 预报 is “voorspelling/verwachting”. In een andere zin kan het bijvoorbeeld onderwerp zijn: 天气预报很准确。 — “De weersvoorspelling is erg nauwkeurig.” 说 betekent hier “zeggen” of “melden”. De vorm verandert niet naar persoon of getal. In deze zin leidt het een inhoudszin in: 天气预报说…… — “De weersvoorspelling meldt dat …”. Voor een persoon kan dezelfde structuur worden gebruikt, bijvoorbeeld 他说今天很冷。 — “Hij zegt dat het vandaag erg koud is.” 下午 betekent “de middag” of, afhankelijk van de context, “'s middags”. Het verwijst naar het tijdsdeel na de middag; het stelt op zichzelf geen precieze kloktijd vast. 下午下雨。 betekent “'s Middags regent het.” 会 geeft hier een verwachte of voorspelde toekomstige gebeurtenis aan: “zal” of “naar verwachting”. Het is niet hetzelfde als een gewone tegenwoordige tijd. In 下午会下小雨 maakt 会 de regen tot een verwachting voor de middag. Het kan ook een vermogen uitdrukken, maar die betekenis past hier niet bij de weersvoorspelling. 下 betekent hier letterlijk “neerkomen/vallen” en wordt in weeruitdrukkingen gebruikt voor neerslag. Bij regen staat het vóór het soort regen: 下雨 — “regenen” en 下雪 — “sneeuwen”. Het is dus niet de richtingbetekenis “naar beneden gaan” in deze combinatie. 小 betekent hier “licht” in de combinatie met regen: de verwachte regen is niet zwaar. Als zelfstandig beschrijvend woord kan 小 ook “klein” betekenen, maar in 小雨 gaat het om lichte regen. Een nuttig contrast is 大雨 — “zware regen”; 大 is daar het beschrijvende woord voor “groot/zwaar”. 雨 betekent “regen”. Samen met 下 vormt het de veelgebruikte weeruitdrukking 下雨, “regenen”. Met 小 wordt dat 下小雨: “lichte regen vallen” of natuurlijker in het Nederlands “licht regenen”. De onderdelen worden van links naar rechts gecombineerd: 天气预报说 geeft de bron van de mededeling, 下午 plaatst de gebeurtenis in de tijd, 会 markeert de verwachting, en 下小雨 beschrijft de neerslag. De volledige betekenis is daarom: “Volgens de weersvoorspelling valt er 's middags lichte regen.”

5. 那我们就得早点出发，还要准备一个备用计划。

   Dan moeten we vroeg vertrekken en een reserveplan hebben.

   那我们

   dan wij

   就得

   dan moeten

   早点

   vroeg(er)

   出发

   vertrekken

   还要

   ook moeten

   准备

   voorbereiden

   备用计划

   reserveplan

   Uitgebreide uitleg

   那我们 betekent hier “dan wij”: 那 verwijst naar de voorafgaande situatie en leidt naar een gevolg of voorstel, terwijl 我们 “wij/ons” betekent. Het vaste paar 那我们 is een bruikbaar begin voor een reactie, bijvoorbeeld: 那我们走吧。— “Dan gaan we.” 就得 geeft hier de noodzakelijke volgende stap aan: “dan moeten”. 就 markeert het gevolg onder deze omstandigheden; 得 is hier het modale werkwoord “moeten” en niet het werkwoord “verkrijgen”. Voor “niet hoeven” gebruikt men doorgaans 不用 of 不必. 不得 heeft juist vaak de betekenis “niet mogen” of “verboden zijn”, dus het is geen gewone ontkenning van moeten. 早点 betekent hier “vroeg(er)”. Het is 早 “vroeg” met 点, dat een kleine mate of afwijking aangeeft: “wat eerder”. Het gaat dus niet om een zelfstandig naamwoord dat “punt” betekent. Een herbruikbaar voorbeeld is: 我们早点回家。— “We gaan wat eerder naar huis.” 出发 is het werkwoord “vertrekken”. Het beschrijft het beginnen van een reis of vertrek, niet alleen het fysiek verlaten van een plaats. Bijvoorbeeld: 火车八点出发。— “De trein vertrekt om acht uur.” 还要 betekent “ook nog moeten” of “daarnaast nodig hebben”. 还 voegt een extra punt toe en 要 drukt hier de noodzaak van de volgende handeling uit. Samen verbindt het een tweede vereiste met het eerdere 就得-deel; het betekent hier niet simpelweg “willen”. 准备 is het werkwoord “voorbereiden” of “klaarmaken”. Het kan een object krijgen, zoals in 准备晚饭 — “het avondeten klaarmaken”, of 准备考试 — “zich op een examen voorbereiden”. In de vaste zin bereidt de spreker iets concreets voor dat daarna wordt genoemd. 备用计划 betekent “reserveplan”. 备用 betekent “als reserve bedoeld” en 计划 betekent “plan”. In het Chinees staat de bepalende term vóór het zelfstandig naamwoord: 备用 + 计划. Het is dus een plan dat beschikbaar is als het oorspronkelijke plan niet gebruikt kan worden. De volledige opbouw is: 那我们 (“dan wij”) + 就得早点出发 (“moeten we vroeg vertrekken”) + 还要准备一个备用计划 (“en daarnaast een reserveplan voorbereiden”). Het maatwoordstuk 一个 geeft bij 计划 één exemplaar aan. De zin zegt dat de omstandigheden ertoe leiden dat de groep vroeg moet vertrekken en bovendien een reserveplan moet voorbereiden.

6. 有一条更短的路线，可以回到同一个车站。

   Er is een kortere route die teruggaat naar hetzelfde station.

   有

   er is

   更短

   korter

   路线

   route

   可以

   kan

   回到

   teruggaan naar

   同一个

   hetzelfde

   车站

   station

   Uitgebreide uitleg

   有 betekent hier dat iets bestaat of aanwezig is: “er is”. De constructie 有 + zelfstandig naamwoord introduceert wat er is. Voorbeeld: 有一个问题。 — “Er is een probleem.” 更短 betekent “korter”. 短 is de basisvorm “kort”; 更 maakt een vergelijking met iets anders of met een eerdere maatstaf. Het is 短 dat wordt vergeleken, niet 路线. Voorbeeld: 这条路更短。 — “Deze weg is korter.” 路线 betekent “route” of “traject”. In 一条路线 is 条 de maatclassificator die hier bij deze route past. Voorbeeld: 这条路线很长。 — “Deze route is lang.” 可以 geeft hier mogelijkheid aan: “kan” of “is mogelijk”. Het staat vóór 回到 en maakt dus duidelijk dat terugkeren mogelijk is; hier drukt het geen verplichting uit. Voorbeeld: 我们可以现在出发。 — “We kunnen nu vertrekken.” 回到 betekent “teruggaan naar” of “terugkeren naar”. 回 draagt het idee van terugkeer, en 到 markeert de bestemming. Samen vormt dit een bruikbaar patroon voor terugkeren naar een plaats of toestand. Voorbeeld: 他回到家。 — “Hij gaat terug naar huis.” 同一个 betekent hier “hetzelfde”. 同 drukt gelijkheid uit, en 一个 betekent hier samen met 同: “dezelfde ene”. De uitdrukking zegt dus dat het station identiek is aan een station dat in de context al bekend is, zonder te bepalen welk station dat is. Chinese woorden veranderen in deze uitdrukking niet volgens grammaticaal geslacht. Voorbeeld: 我们坐同一辆车。 — “We nemen dezelfde auto.” 车站 betekent “station”. Het is hier de bestemming die volgt op 回到. De twee karakters vormen samen dit zelfstandige naamwoord. Samen vormt 有一条更短的路线 de betekenis “er is een kortere route”. 可以回到同一个车站 zegt vervolgens dat die route naar hetzelfde station kan teruggaan. De volledige betekenis is: “Er is een kortere route die teruggaat naar hetzelfde station.”

7. 如果小路变得很滑，那听起来会更安全。

   Dat klinkt veiliger als het pad glad wordt.

   如果

   als

   小路

   pad

   变得

   worden

   很滑

   erg glad

   那

   dan

   听起来

   klinken

   更安全

   veiliger

   Uitgebreide uitleg

   如果 opent een voorwaardelijke bijzin: “als …”. Een veel bruikbaar patroon is 如果 A，(那) B = “als A, dan B”. In deze zin introduceert 如果 de voorwaarde die volgt. 小路 betekent hier “pad” of “kleine weg”. 小 is hier een beschrijving van 路 en geen verkleinende uitgang of aparte grammaticale vorm; het woord hoeft dus niet een uiterst klein pad aan te duiden. Voorbeeld: 这条小路很安静。 — “Dit pad is erg rustig.” 变得 betekent “worden” in de zin van een verandering naar een nieuwe toestand. Het onderwerp is 小路; 变得 beschrijft dus dat het pad van toestand verandert. Het patroon 变得 + beschrijving is herbruikbaar: 天气变得冷了。 — “Het weer is koud geworden.” 变得 zelf draagt hier niet de betekenis “glad”; die informatie komt in 很滑. 很滑 betekent “erg glad” of, in deze context natuurlijker, “glad”. 滑 is het beschrijvende woord “glad”; 很 versterkt de graad en maakt de beschrijving natuurlijk. Samen met 变得 ontstaat 变得很滑 = “glad worden”. Voorbeeld: 地面变得很滑。 — “De grond wordt erg glad.” 那 staat hier na de voorwaardelijke bijzin en verwijst naar de situatie die zojuist als voorwaarde is genoemd: “dan” of “in dat geval”. In het patroon 如果 A，那 B verbindt 那 de voorwaarde met het gevolg. Het is niet nodig om 那 los te vertalen als een nieuw zelfstandig naamwoord. 听起来 betekent “klinken” in de betekenis “de indruk wekken op basis van wat men hoort”. Het is een combinatie van 听 “horen” en 起来, dat hier bijdraagt aan de betekenis van een opkomende of gevormde indruk. Voorbeeld: 这个主意听起来不错。 — “Dit idee klinkt goed.” 更安全 betekent “veiliger”. Veiligheid wordt hier vergeleken met een eerder begrepen of veronderstelde situatie; 更 markeert de hogere graad en 安全 betekent “veilig”. De basisvorm van de vergelijking is 安全 = “veilig”, de vergelijkende vorm is 更安全 = “veiliger”. Voorbeeld: 这条路更安全。 — “Deze weg is veiliger.” Samen vormt 如果小路变得很滑 de voorwaarde: “als het pad glad wordt”. 那听起来会更安全 geeft het gevolg: “dan klinkt het veiliger”. 会 markeert daarin de verwachte of voorwaardelijke uitkomst; het wordt niet apart in de geselecteerde woordlaag uitgelegd. De volledige zin betekent dus: “Dat klinkt veiliger als het pad glad wordt.”

8. 我们要不要告诉大家带上合适的鞋子和水？

   Zullen we iedereen vragen om goede schoenen en water mee te nemen?

   我们

   wij / we

   要不要

   zullen we ... of niet?

   告诉

   vertellen / laten weten

   大家

   iedereen

   带上

   meenemen

   合适的

   geschikte / passende

   鞋子

   schoenen

   水

   water

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier “wij/we”: de spreker verwijst naar zichzelf samen met minstens één andere persoon. Chinees markeert in 我们 geen tijd en maakt hier ook niet expliciet of de aangesprokene erbij hoort. Voorbeeld: 我们走吧。 = “Laten we gaan.” 要不要 is een herhalingsvraag van het type 要 + 不 + 要. In deze zin maakt die vorm een voorstel: “zullen we … of niet?” Het is dus niet alleen het losse woord 要 (“willen” of “zullen”); de combinatie vraagt of de voorgestelde handeling zal gebeuren. Voorbeeld: 要不要喝水？ = “Wil je water drinken?” 告诉 betekent hier “vertellen” of “laten weten”. De bruikbare constructie is 告诉 + persoon/groep + handeling of mededeling: iemand iets vertellen of iemand laten weten dat die een bepaalde handeling moet uitvoeren. In 告诉大家带上... is 大家 de groep aan wie de instructie wordt meegedeeld en 带上... de inhoud ervan. Voorbeeld: 我告诉他带伞。 = “Ik zeg hem dat hij een paraplu moet meenemen.” 大家 betekent “iedereen” of “alle betrokkenen als groep”. Het is een collectieve aanduiding; het Chinese woord zelf geeft hier geen afzonderlijke personen op. In combinatie met 告诉 betekent 告诉大家 dus “iedereen vertellen/laten weten”. 带上 betekent hier “meenemen”. 带 is de basisvorm voor “brengen/meenemen”; 上 voegt in deze combinatie het idee toe dat iets wordt meegenomen en bij de bestemming of situatie komt. Het is daarom specifieker dan alleen 带 in deze context. Voorbeeld: 请带上你的钥匙。 = “Neem alsjeblieft je sleutel mee.” 合适的 betekent “geschikte” of “passende”. 合适 is de basisvorm van het beschrijvende woord; 的 maakt van die beschrijving een bepaling vóór het zelfstandig naamwoord: 合适的 + zelfstandig naamwoord. Hier beschrijft het welke soort schoenen bedoeld zijn. Voorbeeld: 选择合适的时间。 = “Kies een geschikt tijdstip.” 鞋子 betekent “schoenen”. Het is hier het zelfstandig naamwoord dat het eerste mee te nemen voorwerp noemt. 子 hoort bij dit Chinese woord en moet hier niet als een afzonderlijk Nederlands betekenisdeel worden vertaald. Chinees markeert het meervoud van dit soort zelfstandige naamwoorden niet noodzakelijk met een aparte uitgang; de context of vertaling kan dus “schoen” of “schoenen” geven. In deze zin past “schoenen”. 和 verbindt gelijkwaardige elementen en betekent “en”. Hier verbindt het twee voorwerpen binnen de inhoud van 带上: 合适的鞋子 en 水. Voorbeeld: 我买了面包和水果。 = “Ik heb brood en fruit gekocht.” 水 betekent “water”. Het is een zelfstandig naamwoord voor een stof en staat hier als tweede voorwerp na 和. Het woord zelf drukt niet uit hoeveel water bedoeld wordt. Voorbeeld: 请喝水。 = “Drink alsjeblieft water.” De hele opbouw is 我们 + 要不要 + 告诉 + 大家 + 带上 + 合适的鞋子 + 和 + 水. Eerst stelt de spreker namens de groep een keuze voor, daarna volgt wat men aan iedereen wil laten weten: dat iedereen passende schoenen en water moet meenemen. Daarmee geeft de vaste vertaling “Zullen we iedereen vragen om goede schoenen en water mee te nemen?” de bedoelde betekenis weer; 合适的 is letterlijker “geschikte/passende” dan “goede”.

9. 这两样他们都应该带上。

   Ze moeten zowel goede schoenen als water meenemen.

   这两样

   deze twee dingen

   他们

   zij

   都

   allebei

   应该

   zouden moeten

   带上

   meenemen

   Uitgebreide uitleg

   这两样 verwijst hier naar de twee eerder genoemde benodigdheden: geschikte of goede schoenen en water. 这 betekent “deze”; 两样 betekent “twee dingen” of “twee soorten”. 样 is hier een maatwoord voor soorten of dingen. Het getal twee wordt dus door 两 uitgedrukt. 他们 is het onderwerp: “zij”. De vorm verwijst naar de bedoelde personen uit de vaste vertaling. 他们 markeert een menselijke meervoudige groep met 们, maar specificeert niet hoeveel personen die groep bevat en geeft hier geen verdere geslachtsinformatie. 都 betekent hier “allebei” en laat zien dat de uitspraak voor de twee genoemde dingen samen geldt. Een bruikbaar patroon is: A 和 B 都 + werkwoord = “A en B doen allebei …”. 应该 drukt uit dat iets volgens de spreker behoort te gebeuren: “zouden moeten” of “horen te”. Het staat vóór het werkwoord. Voorbeeld: 你应该休息。 — “Je zou moeten rusten.” 带上 betekent hier “meenemen”. 带 is de basisvorm met de betekenis “meenemen” of “dragen”. In deze combinatie geeft 上 aan dat het voorwerp als onderdeel van de handeling wordt meegenomen; de combinatie legt nadruk op het daadwerkelijk bij zich nemen van het voorwerp. 带水 betekent algemener “water meenemen”, terwijl 带上水 het meenemen als concrete handeling benadrukt. 上 betekent hier dus niet letterlijk “omhoog”. Samen vormen de delen: 这两样 (“deze twee dingen”) + 他们 (“zij”) + 都应该 (“zouden allebei moeten”) + 带上 (“meenemen”). De volledige betekenis is: “Zij moeten zowel goede schoenen als water meenemen.” De twee objecten worden door 这两样 samengenomen, en 都 maakt duidelijk dat de verplichting op beide van toepassing is.

10. 我们应该说清楚，如果有需要，我们就会返回。

    We moeten duidelijk maken dat we omkeren als dat nodig is.

    我们

    we

    应该

    moeten

    说清楚

    duidelijk uitleggen

    如果有需要

    als dat nodig is

    就会

    dan zullen

    返回

    terugkeren

    Uitgebreide uitleg

    我们 betekent hier “we” en is de eerste persoon meervoud. Het is een zelfstandig voornaamwoord; het verandert niet naar gelang van de grammaticale rol. Bijvoorbeeld: 我们走。 — “Wij gaan.” 应该 drukt uit dat iets volgens de spreker behoort te gebeuren; in deze zin past “moeten”. Het staat vóór de daaropvolgende handeling en krijgt in het Chinees geen persoons- of tijdsuitgang. Een bruikbaar patroon is 主语 + 应该 + 动作: “iemand zou/moet iets doen.” 说清楚 is een werkwoordelijke combinatie: iets zo zeggen of uitleggen dat het duidelijk is. 说 is de basisvorm “zeggen”; 清楚 geeft hier het resultaat of de mate van duidelijkheid aan. Het is dus meer dan alleen spreken: de inhoud moet helder worden gemaakt. Bijvoorbeeld: 请说清楚。 — “Leg het alstublieft duidelijk uit.” 如果有需要 betekent “als dat nodig is” of letterlijk “als er behoefte/noodzaak is”. 如果 leidt een voorwaarde in. In 有需要 betekent 有 “er is/heeft” en 需要 “behoefte of noodzaak”; samen vormen ze hier een vaste, compacte manier om “nodig zijn” uit te drukken. Het specifieke antecedent van “dat” wordt in de Nederlandse vertaling door de situatie ingevuld, maar de Chinese uitdrukking noemt zelf geen afzonderlijk zelfstandig naamwoord. 就会 markeert de consequentie van de voorwaarde: “dan zal/zullen …”. 就 koppelt de voorwaarde aan het gevolg, terwijl 会 hier een toekomstige of verwachte gebeurtenis aanduidt. Het patroon is 如果 ...，就会 ...: “als ..., dan zal/zullen ...”. 会 kan in andere zinnen ook mogelijkheid of vaardigheid uitdrukken; hier wordt door de voorwaardelijke opbouw de toekomstige consequentie bedoeld. 返回 betekent “terugkeren” of “teruggaan”, hier passend weergegeven als “omkeren”. Het is een werkwoord en verandert in deze zin niet naar persoon of aantal. Bijvoorbeeld: 我们返回营地。 — “Wij keren terug naar het kamp.” Samen vormt 我们应该说清楚 de mededeling dat wij iets duidelijk moeten maken. Daarna geeft 如果有需要 de voorwaarde “als dat nodig is”, en 我们就会返回 het gevolg “dan keren we terug”. De volledige betekenis is daarom: “We moeten duidelijk maken dat we omkeren als dat nodig is.”

11. 我今晚会分享路线图和集合时间。

    Ik deel vanavond de routekaart en de afspreektijd.

    我

    ik

    今晚

    vanavond

    会

    zal

    分享

    delen

    路线图

    routekaart

    集合时间

    afspreektijd

    Uitgebreide uitleg

    我 betekent hier “ik”: de spreker verwijst naar zichzelf. Dit voornaamwoord staat vóór de tijdsaanduiding en het werkwoord. Een herbruikbaar patroon is 我 + werkwoord, bijvoorbeeld 我学习。 — “Ik studeer.” 今晚 betekent “vanavond” en geeft aan wanneer de handeling plaatsvindt. Het is een tijdsbepaling; in deze zin staat het vóór 会 en 分享. Bijvoorbeeld: 今晚见。 — “Tot vanavond.” 会 staat vóór het werkwoord en maakt hier duidelijk dat het delen later zal gebeuren: “zal”. In deze zin is het een modaal werkwoord dat een toekomstige verwachting of gepland optreden uitdrukt. Het blijft zelf onveranderd voor persoon en aantal. Het patroon is onderwerp + tijd + 会 + werkwoord, bijvoorbeeld 我明天会回来。 — “Ik kom morgen terug.” 分享 betekent “delen” in de zin van informatie of materiaal met anderen beschikbaar stellen. Het is een werkwoord en verandert in deze zin niet van vorm voor tijd of persoon. Bijvoorbeeld: 她分享照片。 — “Zij deelt foto’s.” 路线图 betekent “routekaart”: een kaart of overzicht waarop een route staat. Het is een zelfstandig naamwoord; 图 betekent in samenstellingen vaak “kaart” of “afbeelding”, maar de volledige combinatie 路线图 is hier het relevante woord. Bijvoorbeeld: 请看路线图。 — “Kijk alstublieft naar de routekaart.” 集合时间 betekent “afspreektijd”, dus het tijdstip waarop mensen samenkomen. Het is een zelfstandig naamwoord; de combinatie moet als geheel worden geleerd, niet als een werkwoordelijke vorm. Bijvoorbeeld: 集合时间是八点。 — “De afspreektijd is acht uur.” Samen vormt de zin het patroon 我 + tijd + 会 + werkwoord + voorwerp: “Ik zal vanavond de routekaart en de afspreektijd delen.” 路线图和集合时间 bevat twee voorwerpen die met 和 (“en”) verbonden zijn. De volledige uiting kondigt dus aan dat de spreker beide stukken informatie vanavond zal delen.

12. 这样应该能帮助大家做好准备，并决定自己能不能参加。

    Dat zou iedereen moeten helpen om zich voor te bereiden en te beslissen of ze mee kunnen gaan.

    这样

    op deze manier

    应该

    zou moeten

    能

    kunnen

    帮助

    helpen

    大家

    iedereen

    做好准备

    zich goed voorbereiden

    并

    en

    决定

    beslissen

    自己

    zelf; eigen

    能不能

    of men kan

    参加

    deelnemen

    Uitgebreide uitleg

    这样 betekent hier “op deze manier” of “zo” en verwijst, met de vorige zin als context, naar de genoemde informatie of aanpak. Het kan ook naar een eerder genoemde situatie verwijzen; het is geen zelfstandig naamwoord. 应该 drukt hier een verwachting of passende conclusie uit: “zou moeten”. Het staat vóór de werkwoordelijke groep. Bijvoorbeeld: 他应该知道。 — “Hij zou het moeten weten.” Dit is niet hetzelfde als een bevel. 能 staat vóór 帮助 en betekent hier “kunnen”: de bedoelde mogelijkheid of werkzaamheid is dat iets iedereen kan helpen. In 能帮助 is 能 een modaal werkwoord; het hoofdwerkwoord is 帮助. Bijvoorbeeld: 这个办法能解决问题。 — “Deze methode kan het probleem oplossen.” 帮助 betekent “helpen”. Het kan zowel een persoon als een activiteit helpen: 帮助朋友 betekent “een vriend helpen”, terwijl 帮助解决问题 betekent “helpen een probleem op te lossen”. In deze zin helpt 这样 de groep bij de daaropvolgende activiteiten. 大家 betekent “iedereen” of “alle betrokkenen” binnen de relevante groep. Het woord bestaat uit 大 (“groot”) en 家 (“huis/gezin”) als vaste uitdrukking, maar betekent hier niet letterlijk “grote huizen”. 做好准备 betekent “zich goed voorbereiden” of letterlijker “de voorbereiding goed doen”. In deze uitdrukking is 做 het werkwoord “doen” en 好 een resultaatscomplement: het geeft aan dat de voorbereiding goed of voltooid is. Het patroon 做 + 好 + zelfstandig naamwoord kan ook in andere zinnen voorkomen, bijvoorbeeld 做好工作 — “het werk goed doen”. 并 verbindt hier twee activiteiten binnen dezelfde door 帮助 ingeleide groep: 做好准备 en 决定自己能不能参加. Het betekent “en” en geeft in deze zin geen afzonderlijke tijd of oorzaak aan. 决定 betekent “beslissen”. Het neemt hier de inhoud aan die erna komt: waarover men beslist, wordt uitgelegd door 自己能不能参加. Bijvoorbeeld: 我决定明天出发。 — “Ik besluit morgen te vertrekken.” 自己 betekent “zelf” of “eigen”. Hier verwijst het naar de personen die door 大家 worden aangeduid: ieder beslist voor zichzelf. Het is dus geen nieuw benoemde deelnemer. In 自己的计划 betekent het bijvoorbeeld “het eigen plan”. 能不能 is de A-not-A-vorm van 能: 能 + 不能. Deze vorm vraagt of iets wel of niet mogelijk is, hier: “of men kan deelnemen”. Hij is niet hetzelfde als een gewone bevestiging 能参加 (“kunnen deelnemen”). Een voorbeeld is 你能不能来？ — “Kun je komen of niet?” 参加 betekent “deelnemen aan” of “meedoen aan” een activiteit. Het concrete evenement wordt hier niet opnieuw genoemd; de vertaling maakt duidelijk dat het gaat om kunnen meegaan naar de bedoelde activiteit. 参加会议 betekent bijvoorbeeld “aan een vergadering deelnemen”. Samen vormt 这样应该能帮助大家 de betekenis “zo zou iedereen geholpen moeten worden”. Daarna noemt de zin twee doelen van die hulp: 做好准备 (“zich goed voorbereiden”) en 决定自己能不能参加 (“beslissen of men zelf kan deelnemen”). De volledige betekenis is daarom: “Dat zou iedereen moeten helpen zich voor te bereiden en te beslissen of ze mee kunnen gaan.”