Omgaan met werkdruk en grenzen | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 我觉得这份工作量让我快要精疲力竭了。

   Ik denk dat ik door deze werkdruk opgebrand raak.

   我觉得

   ik denk / ik vind

   这份

   deze (voor een hoeveelheid of exemplaar)

   工作量

   werklast

   让我

   ervoor zorgen dat ik...

   快要

   bijna op het punt staan

   精疲力竭

   volledig uitgeput zijn

   Uitgebreide uitleg

   我觉得 betekent hier “ik denk/ik vind”. 觉得 kan ook “vinden” of “zich voelen” betekenen, afhankelijk van wat erop volgt. Een bruikbaar patroon is 我觉得 + zin: “ik denk/vind dat …”. Voorbeeld: 我觉得很难。 — “Ik vind het moeilijk.” 这份 bestaat uit 这 (“dit/deze”) en het maatwoord 份. 份 kan onder meer een afgebakende hoeveelheid, portie of exemplaar aanduiden; hier verwijst het met 工作量 naar deze specifieke hoeveelheid werk. Het is dus niet zelf het woord voor “werkdruk”. 工作量 is het zelfstandig naamwoord “hoeveelheid werk” of “werklast”. 工作 betekent “werk” of “werken”, en 量 duidt hier de hoeveelheid aan. In deze zin gaat het om de hoeveelheid werk als belastende factor, wat in de vaste vertaling natuurlijk als “werkdruk” wordt weergegeven. Voorbeeld: 工作量太大。 — “De werklast is te groot.” 让我 combineert 让 (“laten, ervoor zorgen dat”) met 我 (“mij”). Het patroon 让 + persoon + gevolg of handeling beschrijft dat iets ervoor zorgt dat die persoon iets doet of in een bepaalde toestand komt. Hier is 我 degene die de toestand ondergaat. Voorbeeld: 这件事让我很累。 — “Deze zaak maakt me erg moe.” 快要 betekent “bijna op het punt staan om”. Het staat vóór de toestand of gebeurtenis die spoedig dreigt te ontstaan. In combinatie met 精疲力竭 maakt het duidelijk dat de volledige uitputting nog als naderend wordt voorgesteld, niet als een al afgeronde toestand. De slotpartikel 了 markeert in deze volledige combinatie de naderende verandering naar die toestand; zij hoort niet bij de geselecteerde frase 快要. 精疲力竭 is een vaste beschrijving voor “volledig uitgeput zijn”. De vier karakters vormen hier samen één uitdrukking; splits ze niet op in losse Nederlandse betekenissen. In deze zin staat de uitdrukking na 让我快要 en beschrijft ze de toestand waarin de spreker dreigt te komen. Voorbeeld: 长途旅行后，他精疲力竭。 — “Na de lange reis was hij volledig uitgeput.” Samen heeft de zin de structuur 我觉得 + [这份工作量 + 让我 + 快要精疲力竭了]: “Ik denk dat deze hoeveelheid werk ervoor zorgt dat ik bijna volledig uitgeput raak.” Dat komt overeen met de vaste vertaling: “Ik denk dat ik door deze werkdruk opgebrand raak.”

2. 你有没有真正休息过，还是只是在不同任务之间切换？

   Heb je echte pauzes genomen, of ben je alleen steeds tussen taken gewisseld?

   你有没有

   heb je ooit …?

   真正

   echt

   休息

   rusten

   过

   ooit gedaan hebben

   还是

   of, als alternatief

   只是在

   alleen maar aan het … zijn

   不同

   verschillend

   任务

   taak

   之间

   tussen

   切换

   wisselen

   Uitgebreide uitleg

   你有没有 vormt een ja/nee-vraag met 你 als onderwerp en 有没有 als patroon voor “heb je … (wel eens)?” of “heb je … of niet?”. Het patroon is bruikbaar met een werkwoord erna: 你有没有看过？ betekent bijvoorbeeld “Heb je het wel eens gezien?”. De vorm 有 staat hier niet simpelweg voor bezit; samen met 没有 vraagt hij of de handeling heeft plaatsgevonden. 真正 betekent hier “echt, werkelijk” en versterkt 休息: het gaat om daadwerkelijke rust, niet alleen om een activiteit die als rust kan aanvoelen. Een verwant maar niet identiek woord is 真的, dat vaak algemener “echt/werkelijk” betekent. 休息 is het werkwoord “rusten, pauzeren”. Het is hier de handeling waar de ervaringsvorm op volgt. Voor een gewone tegenwoordige uitspraak kan hetzelfde werkwoord zonder 过 staan: 我休息。 — “Ik rust.” 过 staat na 休息 in 休息过. Deze aspectmarkeerder geeft aan dat iemand de handeling eerder heeft ervaren of gedaan; in deze vraag komt dat natuurlijk overeen met “wel eens hebben gerust”. Hij is geen zelfstandig werkwoord voor “doen”. Het patroon werkwoord + 过 is herbruikbaar, bijvoorbeeld: 我看过这部电影。 — “Ik heb deze film gezien.” 还是 introduceert hier het alternatief in de tweede vraagmogelijkheid: “of anders”. In een keuzevraag verbindt het twee mogelijkheden, zoals 你喝茶还是咖啡？ — “Drink je thee of koffie?” Het betekent in deze zin niet simpelweg “nog steeds”. 只是在 betekent hier “alleen maar bezig zijn met …”. 只 beperkt de beschreven activiteit, 是 maakt deel uit van het patroon en 在 markeert de lopende activiteit. Het volgende werkwoord is 切换; daarom hoort de betekenis “alleen maar aan het wisselen zijn” bij de hele constructie, niet bij 只是在 afzonderlijk. 不同 is het beschrijvende woord “verschillend, andere”. Het staat vóór 任务 en maakt duidelijk dat het om niet dezelfde taken gaat. Het verandert zelf niet naar enkelvoud of meervoud; het verschil wordt door de context en de combinatie met het zelfstandig naamwoord begrepen. 任务 betekent “taak”. In 不同任务 staat het na 不同; Chinees markeert hier geen verplicht meervoud op het zelfstandig naamwoord. 任务 kan dus afhankelijk van de context naar één taak of naar meerdere taken verwijzen, terwijl 不同 in deze zin meerdere onderscheiden taken oproept. 之间 betekent “tussen, onderling tussen”. Het volgt op de betrokken naamwoordgroep in 不同任务之间 en maakt daarvan “tussen verschillende taken”. Een herbruikbaar patroon is A 和 B 之间 — “tussen A en B”. 切换 betekent “wisselen, overschakelen”. In 在不同任务之间切换 gaat het om het heen en weer overgaan van de ene taak naar de andere. Het kan ook met een expliciet doel gebruikt worden, bijvoorbeeld 切换语言 — “van taal wisselen”. Samen ontstaat de structuur 你有没有 + werkwoord + 过，还是只是在 + activiteit? De eerste mogelijkheid vraagt of de aangesprokene daadwerkelijk rust heeft ervaren. 还是 zet daar de tweede mogelijkheid tegenover: alleen tussen verschillende taken blijven overschakelen. De volledige betekenis is daarom: “Heb je echte pauzes genomen, of ben je alleen steeds tussen taken gewisseld?”

3. 我大多只是在切换任务，这感觉并不算真正的休息。

   Meestal wissel ik van taak, en dat voelt niet echt als rust.

   大多

   meestal

   只是在

   alleen maar bezig zijn met

   切换

   wisselen

   任务

   taak

   这

   dit/dat

   感觉

   aanvoelen

   并不算

   niet echt tellen als

   真正

   echt

   休息

   rusten; rust

   Uitgebreide uitleg

   大多 betekent hier “meestal” en drukt uit dat iets in het grootste deel van de gevallen zo is, zonder “altijd” te betekenen. Het staat voor de rest van de beschrijving: 大多 + …. 只是在 bouwt de beperking “alleen maar bezig zijn met …” op. 只 beperkt de handeling, terwijl 在 hier aangeeft dat de handeling gaande is. De daaropvolgende activiteit is 切换任务; 只是在 zelf bevat dus niet de betekenis “taken wisselen”. Een bruikbaar patroon is 只是在 + werkwoordelijke activiteit, bijvoorbeeld: 我只是在等待。 — “Ik ben alleen maar aan het wachten.” 切换 betekent hier “wisselen” of “overschakelen” van de ene activiteit naar een andere. Het is een werkwoord; de vorm verandert hier niet voor persoon of getal. In combinatie met 任务 ontstaat 切换任务: van taak veranderen of tussen taken overschakelen. Het gaat dus om een verandering van activiteit, niet om rust nemen. 任务 betekent “taak” of “opdracht”. Het is een zelfstandig naamwoord. 任务 kan zowel naar één concrete taak als, afhankelijk van de context, naar taken als soort verwijzen; de vorm zelf markeert hier geen meervoud. Bijvoorbeeld: 这个任务很简单。 — “Deze taak is heel eenvoudig.” 这 betekent “dit/dat” en verwijst in deze zin naar de vooraf beschreven situatie als geheel: het wisselen van taken. Als aanwijzend woord staat het vóór 感觉; de precieze referentie komt hier uit de betekenis van de hele voorafgaande handeling, niet alleen uit het dichtstbijzijnde zelfstandig naamwoord. 感觉 betekent hier “aanvoelen” of “het gevoel hebben”. Het is een werkwoord dat de ervaren indruk introduceert: 这感觉… betekent “dit voelt …”. Het kan ook als zelfstandig naamwoord “gevoel” betekenen, maar in deze zin beschrijft het de ervaring van de spreker. 并不算 betekent “niet echt tellen als” of “niet beschouwd worden als”. 不 ontkent de beoordeling, en 算 betekent hier “gelden als” of “meetellen als”; samen met 并 wordt de ontkenning nadrukkelijker. Het zegt niet dat er letterlijk helemaal geen activiteit is, maar dat de activiteit niet als het genoemde type wordt beoordeeld. Patroon: 不算 + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld 这不算休息。 — “Dit telt niet als rust.” 真正 betekent “echt” of “werkelijk”. Hier versterkt het 休息: het gaat om rust die werkelijk als rust geldt, tegenover slechts van taak veranderen. Als bijwoord staat het vóór datgene wat het nader bepaalt. 休息 betekent “rusten” en ook “rust” of “pauze”, afhankelijk van de grammaticale plaats. In 真正的休息 zou het als zelfstandig naamwoord “echte rust” betekenen; in de gegeven zin volgt het na 算 als het soort activiteit waarmee vergeleken wordt. Bijvoorbeeld: 我需要休息。 — “Ik moet rusten.” Samen vormen de delen eerst 我大多只是在切换任务: “Meestal ben ik alleen maar taken aan het wisselen.” Daarna geeft 这感觉并不算真正的休息 de beoordeling van die situatie: “Dit voelt niet echt als rust.” De volledige uitspraak betekent dus: “Meestal wissel ik alleen van taak, en dat voelt niet echt als rust.”

4. 这就能解释为什么压力一直在增加。

   Dat verklaart wel waarom de druk steeds verder oploopt.

   这

   dit

   就能

   kan daardoor

   解释

   verklaren

   为什么

   waarom

   压力

   druk

   一直

   steeds; voortdurend

   增加

   toenemen

   Uitgebreide uitleg

   这 betekent hier “dit” en verwijst naar de zojuist beschreven situatie: vooral taken wisselen in plaats van echt rusten. Het is een aanwijzend voornaamwoord; de vorm zelf geeft niet aan of het bedoelde geheel mannelijk, vrouwelijk of meervoud is. 就能 verbindt een omstandigheid met een gevolg: “kan daardoor” of “kan dan”. 能 is het modale werkwoord “kunnen”; 就 benadrukt dat het gevolg rechtstreeks uit de genoemde situatie volgt. Een herbruikbaar patroon is A，就能B: “als/wanneer A, kan men daardoor B”. 解释 betekent “verklaren” en staat hier na 能, dus in de onveranderde werkwoordsvorm. Na een modaal werkwoord komt in het Chinees geen persoons- of getalsuitgang. Voorbeeld: 这能解释结果。 — “Dit kan het resultaat verklaren.” 为什么 betekent “waarom” en opent hier een ingebedde waaromvraag. Het vraagt naar de reden van wat daarna komt; het is dus niet zelf de hoofdvraag aan een gesprekspartner. 压力 betekent hier “druk”, in de zin van ervaren of aanwezige belasting. Het is een zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 压力很大。 — “De druk is groot.” 一直 betekent “steeds” of “voortdurend” en geeft aan dat de beschreven ontwikkeling zonder onderbreking doorloopt gedurende de relevante periode. Het verandert niet mee met het zelfstandig naamwoord 压力. 增加 betekent “toenemen” of “groter worden”. Het is een werkwoord en kan ook een toename van hoeveelheid, niveau of intensiteit beschrijven. In 压力一直在增加 staat 在 vóór het werkwoord om het voortgaande proces te markeren: de druk is bezig toe te nemen. Voorbeeld: 成本在增加。 — “De kosten nemen toe.” De delen vormen samen 这就能解释 (“dit kan daardoor verklaren”) plus 为什么压力一直在增加 (“waarom de druk voortdurend toeneemt”). De volledige betekenis is daarom: “Dat verklaart wel waarom de druk steeds verder oploopt.”

5. 截止日期快到了，我停下来会感到内疚。

   Ik voel me schuldig als ik stop terwijl de deadline dichtbij komt.

   截止日期

   deadline

   快到了

   komt eraan; is bijna bereikt

   我

   ik

   停下来

   stoppen

   会

   zal

   感到内疚

   zich schuldig voelen

   Uitgebreide uitleg

   截止日期 betekent hier “deadline”. Het is een zelfstandig naamwoord: 截止 verwijst naar het eindpunt of de uiterste grens, en 日期 naar een datum. Een bruikbaar patroon is 截止日期 + 快到了: “de deadline komt bijna”. Voorbeeld: 考试截止日期快到了。 — “De uiterste datum voor het examen komt eraan.” 快到了 zegt dat iets bijna op het genoemde punt aankomt of bijna bereikt is. 到 is de basisvorm met de betekenis “aankomen” of “bereiken”; 了 markeert hier een nieuwe, nu geldende situatie, niet simpelweg verleden tijd. 快 betekent in deze combinatie “bijna”. Samen vormt dit het patroon 快 + werkwoord + 了: “het duurt niet lang meer voordat …”. 我 betekent “ik” en is het onderwerp van het tweede deel. Deze vorm verandert in het Chinees niet voor naamval, grammaticaal geslacht of getal; de context bepaalt wie ermee bedoeld wordt. Voorbeeld: 我很累。 — “Ik ben erg moe.” 停下来 betekent hier “stoppen” of “ophouden”. De basisvorm is 停, “stoppen”; 下来 vormt samen met het werkwoord een resultaats- of richtingscombinatie die het bereiken van de toestand “gestopt zijn” benadrukt. Het is dus niet alleen een los ruimtelijk “naar beneden komen”. Voorbeeld: 请停下来。 — “Stop alsjeblieft.” 会 staat vóór het werkwoordelijke deel 感到内疚. In deze zin geeft het aan wat er zal gebeuren wanneer de beschreven situatie optreedt: “zal” of, afhankelijk van de Nederlandse formulering, “gaat …”. Het is hier geen zelfstandig woord voor “kunnen” in de betekenis van vaardigheid. In het patroon …会… kan het Chinees een verwachte of typische consequentie uitdrukken. 感到内疚 betekent “zich schuldig voelen”. 感到 is de werkwoordelijke combinatie “voelen/ervaren”, en 内疚 benoemt het schuldgevoel. De uitdrukking beschrijft hier de ervaring van de spreker; ze betekent niet dat iemand door een ander officieel schuldig wordt verklaard. Voorbeeld: 他感到内疚。 — “Hij voelt zich schuldig.” Samen vormt 截止日期快到了 de tijds- of situatieschets: de deadline komt bijna. Daarna geeft 我停下来 de handeling van de spreker weer, en 会感到内疚 de verwachte emotionele consequentie daarvan. De volledige betekenis is daarom: “Ik voel me schuldig als ik stop terwijl de deadline dichtbij komt.”

6. 设定界限如果能帮助你恢复，就不是懒惰。

   Een grens stellen is geen luiheid als het je helpt om te herstellen.

   设定

   instellen

   界限

   grens

   如果

   als

   能

   kunnen

   帮助

   helpen

   你

   je

   恢复

   herstellen

   不是

   is niet

   懒惰

   luiheid

   Uitgebreide uitleg

   设定 betekent hier “instellen” of “vastleggen”. Het is een werkwoord; de vorm verandert niet voor persoon of aantal. Samen met het volgende zelfstandig naamwoord vormt het de bruikbare combinatie 设定界限: grenzen vastleggen. Voorbeeld: 我们设定规则。 — “Wij leggen regels vast.” 界限 betekent “grens” of “grenzen”. Het is hier het object van 设定. Het woord kan ook figuurlijk verwijzen naar grenzen aan gedrag, tijd of wat iemand aankan; in deze zin gaat het om grenzen stellen voor jezelf. 如果 leidt een voorwaardelijke bijzin in: “als” of “indien”. Een veelgebruikt patroon is 如果 A，就 B — “als A, dan B”. In deze zin staat geen 就; de voorwaarde blijft grammaticaal duidelijk. Voorbeeld: 如果下雨，我们就不走。 — “Als het regent, gaan we niet.” 能 betekent hier “kunnen” in de zin van mogelijkheid of haalbaarheid: iets kan helpen. Het staat vóór het werkwoord 帮助. Het is niet hetzelfde als een bevel of een verplichting. Voorbeeld: 这样能帮助你。 — “Zo kan het je helpen.” 帮助 betekent “helpen”. In 帮助你 is 你 degene die hulp ontvangt. Als zelfstandig naamwoord kan 帮助 ook “hulp” betekenen, maar hier is het een werkwoord. Voorbeeld: 运动帮助我恢复。 — “Bewegen helpt mij herstellen.” 你 is het persoonlijk voornaamwoord “je/jij” en is in deze zin het object van 帮助; de zin zegt dus dat jij geholpen wordt. De vorm 你 verandert niet naar geslacht of aantal. Voor een beleefde of meervoudige aanspreekvorm bestaat 您, maar die staat niet in de vaste zin. 恢复 betekent “herstellen” of “weer op krachten komen”. Het is hier het doel van de hulp na 帮助你: geholpen worden om te herstellen. Voorbeeld: 我需要时间恢复。 — “Ik heb tijd nodig om te herstellen.” 不是 ontkent een gelijkstelling of classificatie en betekent “is niet”. 不 draagt de ontkenning en 是 betekent “zijn/is”. Het is iets anders dan een gewone ontkenning van een werkwoordelijke handeling. Voorbeeld: 这不是问题。 — “Dit is geen probleem.” 懒惰 betekent “luiheid” en fungeert hier als zelfstandig naamwoord aan de rechterkant van 不是. De zin stelt dus niet dat iemand niets doet; hij ontkent specifiek dat het beschreven gedrag als luiheid moet worden geclassificeerd. De delen bouwen als volgt op: 设定界限 is “grenzen stellen”, en 如果能帮助你恢复 betekent “als dat je kan helpen herstellen”. Daarna volgt de hoofdzin 不是懒惰, “is geen luiheid”. Samen betekent de hele uiting: “Grenzen stellen is geen luiheid als het je helpt om te herstellen.”

7. 也许我应该在截止日期前告诉经理，按现实情况我能做到什么。

   Misschien moet ik mijn manager vóór de deadline vertellen wat haalbaar is.

   也许

   misschien

   我应该

   ik zou moeten

   在截止日期前

   vóór de deadline

   告诉

   vertellen

   经理

   manager

   按现实情况

   gezien de werkelijke situatie

   我能做到什么

   wat ik kan bereiken

   Uitgebreide uitleg

   也许 drukt hier onzekerheid uit: “misschien”. Het staat vooraan en nuanceert de hele uitspraak. Voorbeeld: 也许他今天不来。 — “Misschien komt hij vandaag niet.” 我应该 betekent hier “ik zou moeten”. 我 betekent “ik”; 应该 drukt hier een oordeel of verplichting uit, niet alleen mogelijkheid. Het daaropvolgende werkwoord maakt duidelijk wat de spreker zou moeten doen. Voorbeeld: 我应该早点睡。 — “Ik zou eerder moeten slapen.” 在截止日期前 is een tijdsbepaling: 截止日期 betekent “deadline” en 前 betekent “ervoor” of “vóór”. Deze bepaling staat vóór de handeling: 在截止日期前告诉经理 betekent “vóór de deadline de manager vertellen”. Voorbeeld: 请在星期五前回复。 — “Reageer vóór vrijdag.” 告诉 betekent hier “vertellen” of “meedelen”. Het kan gevolgd worden door de persoon aan wie iets wordt verteld en daarna door de inhoud: 告诉 + persoon + inhoud. Voorbeeld: 告诉我答案。 — “Vertel me het antwoord.” 经理 betekent “manager” of “leidinggevende”. In deze zin is het de persoon aan wie de informatie verteld moet worden. Chinese zelfstandige naamwoorden krijgen niet standaard een meervoudsuitgang; 经理 geeft hier dus geen aantal aan. 按现实情况 betekent “gezien de werkelijke situatie” of “rekening houdend met de werkelijkheid”. 按 introduceert de maatstaf of basis waarop iets wordt beoordeeld; 现实情况 verwijst naar de concrete omstandigheden. Voorbeeld: 按现实情况安排时间。 — “Plan de tijd op basis van de werkelijke omstandigheden.” 我能做到什么 betekent “wat ik kan bereiken”. 能 drukt vermogen of haalbaarheid uit. 做到 betekent iets daadwerkelijk voor elkaar krijgen of volbrengen; 做 is hier het werkwoord “doen” en 到 voegt het resultaat- of voltooiingsaspect toe. 什么 maakt er een inhoudsvraag van: “wat”. In deze ingebedde vraag staat geen vraagteken. Voorbeeld: 我能做到这些。 — “Ik kan dit voor elkaar krijgen.” Samen ontstaat de structuur 也许 + 我应该 + 在...前 + 告诉 + persoon + 按... + 我能做到什么: misschien zou ik mijn manager vóór de deadline moeten vertellen wat ik, gezien de werkelijke situatie, kan bereiken. 我能做到什么 is de inhoud van 告诉; de zin vraagt dus niet rechtstreeks aan de luisteraar wat haalbaar is, maar benoemt wat de spreker moet meedelen. De volledige betekenis is: “Misschien moet ik mijn manager vóór de deadline vertellen wat haalbaar is.”

8. 说清楚你到那时能完成什么，以及哪些事情需要更多时间。

   Wees duidelijk over wat je tegen die tijd kunt afmaken en waarvoor je meer tijd nodig hebt.

   说清楚

   duidelijk uitleggen

   你

   je/jij

   到那时

   tegen die tijd

   能

   kunnen

   完成

   afmaken

   什么

   wat

   以及

   en ook

   哪些

   welke

   事情

   zaken

   需要

   nodig hebben

   更多

   meer

   时间

   tijd

   Uitgebreide uitleg

   说清楚 betekent hier “duidelijk uitleggen” of “duidelijk maken”. Het is een vaste combinatie van 说 (“zeggen/vertellen”) en 清楚 (“duidelijk”). In deze zin is het een bevel: het onderwerp “jij” staat er niet nog eens bij, maar wordt uit de context begrepen. Voorbeeld: 请把要求说清楚。 — Leg de vereisten alstublieft duidelijk uit. 你 is het gewone Chinese voornaamwoord voor “jij/je”. De vorm onderscheidt op zichzelf geen formele beleefdheid; 您 is de beleefde vorm en 你们 verwijst naar meerdere personen. Voorbeeld: 你今天有空吗？ — Heb je vandaag tijd? 到那时 is een tijdsbepaling: letterlijk ongeveer “tegen die tijd”. 到 geeft het tijdspunt of de grens aan, 那 betekent “die/dat” en 时 betekent “tijd”. Het verwijst hier naar een tijdstip dat al als toekomstig ijkpunt wordt behandeld. Voorbeeld: 到那时，我们会知道结果。 — Tegen die tijd zullen we de uitslag kennen. 能 staat vóór het werkwoord en betekent hier “kunnen”, in de zin van mogelijkheid of vermogen. Het is een modaal werkwoord en krijgt geen aparte vervoeging voor persoon of getal. Het patroon 能 + werkwoord is direct herbruikbaar: 我明天能完成。 — Ik kan het morgen afmaken. 完成 betekent “voltooien” of “afmaken”. Het is hier het hoofdwerkwoord na 能; 能完成 betekent dus “kunnen afmaken”. De vorm 完成 verandert in het Chinees niet voor tijd of persoon. Voorbeeld: 她完成了报告。 — Zij heeft het rapport afgemaakt. 什么 betekent “wat” en staat in deze ingebedde vraag na het werkwoord: 完成什么 betekent “wat afmaken”. Chinese vraagwoorden blijven vaak op de plaats staan waar het antwoord zou komen. Voorbeeld: 你想买什么？ — Wat wil je kopen? 以及 verbindt hier twee inhoudelijke delen en betekent “en ook” of iets formeler “en”. Het verbindt eerst 你到那时能完成什么 met daarna 哪些事情需要更多时间. Voorbeeld: 会议讨论时间以及费用。 — De vergadering bespreekt de tijd en de kosten. 哪些 betekent “welke” of “welke ... (ervan)”. Het vraagt naar bepaalde leden uit een groep; anders dan 什么 gaat het om een keuze binnen een bekende of veronderstelde verzameling. 哪 is de basis voor “welke”, en 哪些 wordt gebruikt wanneer er meerdere bedoelde zaken kunnen zijn. Voorbeeld: 哪些文件需要签名？ — Welke documenten moeten worden ondertekend? 事情 betekent “zaken”, “dingen” of “kwesties”, vooral gebeurtenissen of taken waarover men spreekt. In 哪些事情 is het zelfstandig naamwoord het hoofd van de groep: “welke zaken”. Voorbeeld: 先做重要的事情。 — Doe eerst de belangrijke zaken. 需要 betekent “nodig hebben” of “nodig zijn”. In 哪些事情需要更多时间 is 哪些事情 het onderwerp: die zaken hebben meer tijd nodig. Het woord verandert niet voor persoon of getal. Voorbeeld: 我需要更多时间。 — Ik heb meer tijd nodig. 更多 betekent “meer”. 多 is de basisvorm “veel”, terwijl 更多 een vergelijking uitdrukt: een grotere hoeveelheid dan een eerder genoemd of verwacht niveau. Hier bepaalt 更多 de hoeveelheid van 时间, niet de hoeveelheid van 事情. Voorbeeld: 这个任务需要更多时间。 — Deze taak heeft meer tijd nodig. 时间 betekent “tijd”. Het is hier de hoeveelheid tijd die nodig is; 更多时间 betekent “meer tijd”. Voorbeeld: 给我一点时间。 — Geef me even tijd. Samen vormt 说清楚 het bevel “leg duidelijk uit”. Daarna noemt de zin twee dingen die duidelijk moeten worden gemaakt: 你到那时能完成什么 — wat je tegen die tijd kunt afmaken — en 哪些事情需要更多时间 — welke zaken meer tijd nodig hebben. De Chinese vraagwoorden 什么 en 哪些 maken daarbij ingebedde vragen; de hele zin is dus geen verzoek om alleen één woord te noemen, maar om beide punten duidelijk uiteen te zetten.

9. 今天我会离开办公桌吃午饭。

   Ik eet vandaag mijn lunch niet aan mijn bureau.

   今天

   vandaag

   我会

   ik zal

   离开

   verlaten

   办公桌

   bureau

   吃

   eten

   午饭

   lunch

   Uitgebreide uitleg

   今天 betekent hier ‘vandaag’. Het is een tijdsbepaling en staat vooraan om het moment van de handeling aan te geven. Voorbeeld: 今天下雨。 — ‘Vandaag regent het.’ 我会 betekent hier ‘ik zal’. 我 is ‘ik’; 会 staat in deze combinatie vóór het werkwoord en geeft een toekomstige handeling aan. Het kan in andere contexten ook een aangeleerde vaardigheid uitdrukken, maar dat is hier niet de bedoeling. Voorbeeld: 我会回来。 — ‘Ik kom terug.’ 离开 betekent ‘verlaten’ of ‘weggaan uit’. Het is het werkwoord voor het verlaten van een plaats of positie. In deze zin gaat het om het weggaan van de plek bij het bureau; het zegt niet dat het bureau wordt meegenomen of veranderd. Voorbeeld: 请离开这里。 — ‘Ga hier alstublieft weg.’ 办公桌 betekent ‘bureau’ in de betekenis van een werktafel. Het is een zelfstandig naamwoord; 办公 verwijst naar kantoorwerk en 桌 naar een tafel, maar samen vormen ze de gebruikelijke benaming voor een bureau. Voorbeeld: 电脑在办公桌上。 — ‘De computer staat op het bureau.’ 吃 betekent ‘eten’. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord dat aangeeft wat iemand eet. Voorbeeld: 我吃面包。 — ‘Ik eet brood.’ 午饭 betekent ‘lunch’ of ‘middagmaaltijd’. Het is het zelfstandig naamwoord dat hier het object van 吃 is. Voorbeeld: 我们吃午饭。 — ‘Wij eten lunch.’ Samen vormen de delen: 今天 (‘vandaag’) + 我会 (‘ik zal’) + 离开办公桌 (‘mijn plek bij het bureau verlaten’) + 吃午饭 (‘lunch eten’). De hele uiting betekent daarom: ‘Vandaag eet ik mijn lunch niet aan mijn bureau.’ De Chinese formulering beschrijft dit positief als het bureau verlaten om lunch te eten; de vaste Nederlandse vertaling maakt hetzelfde gevolg expliciet met ‘niet aan mijn bureau’.

10. 这是恢复精力的一小步，但很有用。

    Dat is een kleine maar nuttige stap om je energie terug te krijgen.

    这是

    dat is

    恢复精力

    energie terugkrijgen

    小

    klein

    步

    stap

    但

    maar

    有用

    nuttig

    Uitgebreide uitleg

    这是 betekent hier “dat is”. 这 is een aanwijzend voornaamwoord; zulke Chinese vormen veranderen niet voor geslacht of meervoud. 是 is het koppelwerkwoord “zijn”. In een herbruikbaar patroon staat vóór 是 het aangewezen element en erna de omschrijving: 这是 + omschrijving = “Dat is + omschrijving”. De precieze referent van 这 wordt in de aangeleverde zin niet zelfstandig benoemd; de vertaling bevestigt wel de lezing “dat”. 恢复精力 is een bruikbare combinatie van werkwoord en zelfstandig naamwoord: 恢复 betekent “herstellen” of “terugkrijgen”, en 精力 betekent “energie” of “vitaliteit”. Samen betekent het “energie terugkrijgen”. Chinese combinaties van dit type zetten het werkwoord vóór wat wordt hersteld. Voorbeeld: 恢复体力 betekent “lichamelijke kracht terugkrijgen”. 小 betekent hier “klein”. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft. Het vormt met 步 de woordgroep 小步, “kleine stap”. De tegenstelling is 大 “groot”: 大步 betekent “grote stap”. 步 betekent “stap”. In 一小步 staat het na 一 en 小: 一小步 is “een kleine stap”. 一 maakt hier deel uit van de nominale woordgroep; de Nederlandse vertaling met “een” hoeft niet te worden opgevat als een nadruk op tellen. 但 is het voegwoord “maar”. Het verbindt twee delen met een tegenstelling: wat ervoor staat en wat erna staat. Het verandert niet de betekenis van de zelfstandige woordgroepen die het verbindt. 有用 betekent “nuttig” of “bruikbaar”. In deze zin beschrijft het na 但 de stap als geheel. Het is een beschrijvend woord dat in het Chinees zonder apart werkwoord voor “zijn” als gezegde kan staan. 很 ervoor versterkt de beschrijving: 很有用 betekent “heel nuttig” of natuurlijk “erg nuttig”. De middelste woordgroep 恢复精力的 beschrijft 一小步: het achtergevoegde 的 maakt van “energie terugkrijgen” een bepaling bij “stap”. Zo ontstaat 恢复精力的一小步, letterlijk een “stap om energie terug te krijgen”. Daarna volgt 但很有用, “maar erg nuttig”. De volledige opbouw is dus 这是 + [恢复精力的一小步] + 但 + [很有用]: “Dat is een kleine maar nuttige stap om je energie terug te krijgen.”