Ingrediënten en vervangingen controleren | Leer chinees in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 在我们开始做饭前，先检查一下食材和可以替代的食材吧。

   Laten we voordat we beginnen met koken de ingrediënten en mogelijke vervangingen controleren.

   在 … 前

   voordat …

   我们

   wij

   开始

   beginnen

   做饭

   koken

   先

   eerst

   检查

   controleren

   食材

   ingrediënten

   可以

   kunnen

   替代

   vervangen

   食材

   ingrediënten

   Uitgebreide uitleg

   在 … 前 vormt hier een tijdspatroon: 在 + een gebeurtenis + 前 betekent “voordat die gebeurtenis plaatsvindt”. De gebeurtenis is hier dat 我们 begint met koken. Voorbeeld: 在出门前检查一下钥匙。 — “Controleer de sleutels voordat je weggaat.” 我们 betekent hier “wij” en is de groep die eerst zal controleren en daarna zal beginnen met koken. Het is een persoonlijk voornaamwoord; de vorm verandert niet naar gelang het werkwoord erna. 开始 betekent hier “beginnen”. De basisvorm is 开始; in het Chinees draagt het werkwoord geen persoonsuitgang, dus dezelfde vorm kan bijvoorbeeld ook bij “ik” of “zij” staan. 开始做饭 betekent letterlijk “beginnen met koken”. Voorbeeld: 我们开始学习。 — “Wij beginnen te studeren.” 做饭 is de vaste combinatie “koken” of “eten bereiden”: 做 is “doen/maken” en 饭 verwijst hier naar een maaltijd of gekookt eten. In deze zin is 做饭 de activiteit waarmee men begint. 先 betekent “eerst” en geeft de volgorde aan: de controle gebeurt vóór het beginnen met koken. Het legt dus de nadruk op wat als eerste moet gebeuren. Voorbeeld: 先洗手，再做饭。 — “Was eerst je handen en kook daarna.” 检查 betekent “controleren” of “nakijken”. Het is een werkwoord; de vorm blijft hier gelijk voor de deelnemers. In 检查一下 maakt 一下 de handeling licht en begrensd, ongeveer “even nakijken”, zonder de kernbetekenis van 检查 te veranderen. 食材 betekent “ingrediënten”, dus voedsel dat voor het bereiden van een gerecht wordt gebruikt. Het eerste voorkomen verwijst in deze zin naar de ingrediënten die men wil controleren. Voorbeeld: 请准备食材。 — “Bereid de ingrediënten alstublieft voor.” 可以 drukt hier uit dat iets mogelijk of geschikt is. In 可以替代的食材 betekent het niet dat iemand toestemming krijgt, maar dat de ingrediënten als vervanging kunnen dienen. 替代 betekent “vervangen” of “als vervanging gebruiken”. Hier staat het binnen de beschrijvende groep 可以替代的: die groep staat vóór 食材 en beschrijft dus ingrediënten die iets anders kunnen vervangen. Het object dat vervangen wordt, wordt in deze zin niet apart genoemd. Voorbeeld: 豆腐可以替代肉。 — “Tofu kan vlees vervangen.” Het tweede 食材 is opnieuw “ingrediënten”, maar nu als het zelfstandig naamwoord binnen 可以替代的食材: “ingrediënten die als vervanging kunnen dienen”. De herhaling betekent dus niet noodzakelijk dat beide groepen exact dezelfde ingrediënten zijn; de zin onderscheidt gewone ingrediënten en mogelijke vervangingen. Samen geeft 在我们开始做饭前 de tijdsgrens “voordat wij beginnen met koken”. 先检查一下 zegt dat de controle eerst moet gebeuren. Daarna noemt 食材和可以替代的食材 wat gecontroleerd moet worden: de ingrediënten en ingrediënten die mogelijk als vervanging kunnen dienen. 吧 aan het einde maakt er een voorstel van. De volledige betekenis is daarom: “Laten we voordat we beginnen met koken eerst de ingrediënten en mogelijke vervangingen even controleren.”

2. 食谱需要核桃，而且有一位客人对坚果过敏。

   Het recept vraagt om walnoten, en een gast heeft een notenallergie.

   食谱

   recept

   需要

   nodig hebben; vereisen

   核桃

   walnoten

   而且

   en bovendien

   有

   er is/zijn; hebben

   客人

   gast

   坚果

   noten

   对坚果过敏

   allergisch zijn voor noten

   Uitgebreide uitleg

   食谱 betekent hier ‘recept’. Het is een zelfstandig naamwoord voor de instructies of ingrediënten van een gerecht. Voorbeeld: 这本食谱很有用。 — ‘Dit kookboek/receptenboek is erg nuttig.’ 需要 betekent ‘nodig hebben’ of ‘vereisen’. Het kan aangeven wat een persoon, plan of recept nodig heeft. Hier is 食谱 het onderwerp: het recept vereist walnoten. Een bruikbaar patroon is A需要B — ‘A heeft B nodig’ of ‘A vereist B’. 核桃 betekent ‘walnoot’ of, in deze context, ‘walnoten’. Het zelfstandig naamwoord krijgt hier geen aparte meervoudsvorm; de context maakt duidelijk dat het om walnoten als ingrediënt gaat. Voorbeeld: 我不吃核桃。 — ‘Ik eet geen walnoten.’ 而且 verbindt de twee mededelingen en voegt de tweede eraan toe met de betekenis ‘en bovendien’. Het staat hier tussen de twee zinsdelen. 有 betekent hier ‘er is/zijn’ en introduceert wat aanwezig is: 有一位客人 betekent letterlijk ‘er is één gast’, natuurlijk ook ‘er is een gast’. In andere contexten kan 有 ‘hebben’ betekenen; hier introduceert het een aanwezige persoon. 一位 bevat expliciet ‘één’, en 位 is een respectvolle maatwoordkeuze voor een persoon. 客人 betekent ‘gast’. In 一位客人 is het de persoon die door 有 wordt geïntroduceerd. Voorbeeld: 客人在这里。 — ‘De gast is hier.’ 坚果 betekent ‘noten’ als algemene categorie, bijvoorbeeld noten als voedingsmiddel. Het is een zelfstandig naamwoord; het verwijst hier naar de categorie waarvoor de gast allergisch is, niet alleen naar de specifiek genoemde 核桃. 对坚果过敏 is de herbruikbare constructie ‘allergisch zijn voor noten’. 对 markeert waarop de reactie gericht is en 过敏 betekent ‘allergisch zijn’ of ‘een allergische reactie hebben’. Het patroon is 对 + X + 过敏, bijvoorbeeld 她对牛奶过敏。 — ‘Zij is allergisch voor melk.’ In de vaste zin hoort deze eigenschap bij de gast. Samen vormt 食谱需要核桃 de mededeling dat het recept walnoten vereist. 而且 voegt daaraan toe dat er één gast is die allergisch is voor noten. De hele uiting betekent daarom: ‘Het recept vraagt om walnoten, en een gast heeft een notenallergie.’

3. 那我们就应该完全不放核桃。

   Dan moeten we de walnoten helemaal weglaten.

   那

   dan

   我们

   wij

   应该

   moeten

   完全

   helemaal

   不放

   weglaten

   核桃

   walnoten

   Uitgebreide uitleg

   那 betekent hier “dan” in de zin van “in dat geval”: het verbindt de conclusie met de voorafgaande situatie. Het is niet nodig om het uitsluitend als een tijdsaanduiding (“toen”) te leren. 我们 betekent “wij/ons” en verwijst hier naar de groep die de beschreven keuze maakt. In het Chinees verandert deze vorm niet naar grammaticaal geslacht; 我们 is de meervoudsvorm van 我 (“ik/mij”). 应该 drukt uit wat volgens de situatie passend of noodzakelijk is: “zouden moeten”. Het staat vóór de daaropvolgende handeling. Een nuttig patroon is 应该 + werkwoord, bijvoorbeeld: 你应该休息。 — “Je zou moeten rusten.” 完全 betekent “helemaal/volledig” en versterkt de handeling erna. Hier maakt het duidelijk dat het weglaten volledig moet zijn, niet gedeeltelijk. 不放 bestaat uit 不 (“niet”) en 放, waarvan de relevante betekenis hier “toevoegen of erin doen” is. 不 staat vóór het werkwoord en ontkent de handeling; samen betekent 不放 dus “niet toevoegen” of, in deze context, “weglaten”. Het losse 放 kan ook “zetten/plaatsen” betekenen, maar de precieze betekenis komt hier uit het kookobject en de ontkenning. 核桃 betekent “walnoten”. Het is een zelfstandig naamwoord; 核桃 kan in deze zin zowel naar walnoten als ingrediënt als naar walnootstukjes verwijzen, zonder dat de zin de vorm verder markeert. Samen ontstaat het patroon 那 + onderwerp + 应该 + 完全 + 不 + werkwoord + object: “Dan zouden wij het object helemaal niet moeten toevoegen.” Met 核桃 als object betekent de volledige zin: “Dan moeten we de walnoten helemaal weglaten.”

4. 烤过的种子仍然能让这道菜有一些脆脆的口感。

   Geroosterde zaden geven het gerecht nog steeds wat knapperigheid.

   烤过的

   geroosterd

   种子

   zaden

   仍然

   nog steeds

   能让

   kan laten

   这

   dit

   菜

   gerecht

   有

   hebben

   一些

   wat

   脆脆的

   knapperig

   口感

   mondgevoel

   Uitgebreide uitleg

   烤过的 betekent hier “geroosterd” en staat vóór 种子 om die zaden te beschrijven. 烤 is de basisvorm “roosteren”; 过 geeft aan dat het roosteren al heeft plaatsgevonden of dat de zaden die behandeling hebben ondergaan. In deze bepaling maakt 的 de voorafgaande beschrijving attributief: “zaden die geroosterd zijn”. Een bruikbaar patroon is werkwoord + 过的 + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld 煮过的鸡蛋 — “gekookte eieren”. 种子 betekent “zaden”. Het is hier het zelfstandige naamwoord dat door 烤过的 wordt beschreven. In een eenvoudig patroon staat het beschreven zelfstandig naamwoord na de bepaling: 烤过的种子 — “geroosterde zaden”. 仍然 betekent “nog steeds”. Het geeft aan dat een toestand of effect ondanks een verandering of omstandigheid blijft bestaan. In deze zin blijft het gerecht dus knapperigheid hebben. Een voorbeeld is 他仍然在这里。 — “Hij is nog steeds hier.” 能让 vormt hier het patroon “kunnen laten/ervoor kunnen zorgen dat”. 能 drukt mogelijkheid of vermogen uit, terwijl 让 een causatieve betekenis heeft: iets of iemand zorgt ervoor dat iets anders een bepaalde toestand krijgt. 能让 + onderwerp + 有... betekent hier dat de zaden ervoor kunnen zorgen dat het gerecht iets heeft. Dit is niet hetzelfde als alleen 让, dat “laten” of “ervoor zorgen dat” betekent zonder de uitgedrukte mogelijkheid van 能. 这 betekent “dit/deze” en wijst hier, samen met 道, naar het gerecht in 这道菜. Het concrete referent is in de vertaling het gerecht. 道 is hier een maatwoord voor gerechten; 菜 betekent “gerecht”. Het nuttige patroon is 这 + maatwoord + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld 这本书 — “dit boek”. 菜 betekent hier “gerecht”, niet de algemene betekenis “groente”. In 这道菜 verwijst het naar het bereide gerecht als geheel. Het zelfstandig naamwoord staat na het maatwoord 道. 有 betekent hier “hebben” of “bevatten”: het gerecht heeft een bepaalde eigenschap, namelijk knapperigheid. Een algemeen patroon is 有 + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld 汤有香味。 — “De soep heeft aroma.” 一些 betekent “wat” of “een beetje/enige”. Het drukt hier een niet nader bepaalde hoeveelheid uit; het stelt geen exact aantal vast. Voor een bruikbaar contrast kan 很多 “veel” betekenen, terwijl 一些 een kleinere of onbepaalde hoeveelheid aanduidt. 脆脆的 betekent “knapperig”. De herhaling in 脆脆 geeft een levendige, zintuiglijke beschrijving; 的 maakt de beschrijving geschikt om een zelfstandig naamwoord of toestand te bepalen. Hier beschrijft het niet rechtstreeks de zaden, maar de aard van de 口感. 脆 is de basisvorm “knapperig”; 脆脆的 klinkt beschrijvend en benadrukt de merkbare knapperigheid. 口感 betekent “mondgevoel” of “textuur in de mond”. Het verwijst naar hoe voedsel aanvoelt bij het eten, niet alleen naar de smaak. Samen vormen 脆脆的口感 de uitdrukking “een knapperig mondgevoel” of natuurlijker in het Nederlands “knapperigheid”. De volledige structuur is 烤过的种子 + 仍然 + 能让 + 这道菜 + 有 + 一些 + 脆脆的口感: geroosterde zaden kunnen ervoor zorgen dat dit gerecht nog steeds wat knapperigheid heeft. Daarmee betekent de hele uiting: “Geroosterde zaden geven het gerecht nog steeds wat knapperigheid.”

5. 我们改用种子吧，做饭时把过敏提示放在显眼的地方。

   Laten we in plaats daarvan zaden gebruiken en de allergienotitie zichtbaar houden tijdens het koken.

   我们

   wij

   改用

   overschakelen op

   种子

   zaden

   做饭

   koken

   过敏提示

   allergiewaarschuwing

   放在

   plaatsen

   显眼

   goed zichtbaar

   地方

   plaats

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier “wij” en verwijst naar de spreker samen met minstens één andere betrokkene. In het Chinees is dit een persoonlijk voornaamwoord voor de eerste persoon meervoud; het onderscheid tussen inclusief en exclusief “wij” wordt niet door deze vorm zelf aangegeven. 改用 betekent “overschakelen op” of “in plaats daarvan gebruiken”. Het is een werkwoordelijke combinatie: 改 geeft de verandering aan en 用 betekent “gebruiken”. Samen beschrijven ze dat men een eerder bedoelde keuze vervangt door een andere. Voorbeeld: 我们改用小火。 — “We schakelen over op laag vuur.” 种子 betekent hier “zaden”. Dit zelfstandig naamwoord kan in het Chinees zowel naar zaden in het algemeen als naar een bepaalde hoeveelheid zaden verwijzen; het zegt op zichzelf geen specifiek aantal. Het sluit aan bij de zaden die in de voorafgaande context worden genoemd. 做饭 betekent “koken” of “eten bereiden”. 做 is het werkwoord “doen/maken” en 饭 verwijst in deze vaste combinatie naar voedsel of een maaltijd, niet alleen naar “rijst”. Als 时 erachter staat, zoals in 做饭时, betekent de hele tijdsbepaling “tijdens het koken”. Voorbeeld: 做饭时要小心。 — “Tijdens het koken moet je voorzichtig zijn.” 过敏提示 betekent “allergiewaarschuwing” of “allergienotitie”. Dit is een zelfstandig naamwoordelijk geheel: 过敏 houdt verband met allergie en 提示 met een waarschuwing of herinnering. In deze zin gaat het om de waarschuwing zelf, niet om een persoon die allergisch is. 放在 betekent “op/in plaatsen” of “ergens neerzetten”. 放 is “plaatsen/neerzetten” en 在 geeft de plaats aan die erop volgt. Bij deze combinatie komt de locatie na 在, volgens het patroon 把 + object + 放在 + plaats. 显眼 betekent “opvallend” of “goed zichtbaar”. Het beschrijft hier de eigenschap van de plaats waar de waarschuwing wordt neergezet: die plaats maakt de waarschuwing gemakkelijk te zien. Een bruikbare tegenstelling is 不显眼, “niet opvallend” of “moeilijk zichtbaar”. 地方 betekent “plaats” of “plek”. In 显眼的地方 staat het als zelfstandig naamwoord na de beschrijving 显眼; 的 verbindt de beschrijving met het zelfstandig naamwoord. De volledige woordgroep betekent dus “een goed zichtbare plek”. De eerste zinshelft 我们改用种子吧 gebruikt 吧 om een voorstel te verzachten: “Laten we in plaats daarvan zaden gebruiken.” Daarna geeft 做饭时 het tijdskader aan: “tijdens het koken”. In 把过敏提示放在显眼的地方 wordt met 把 het object vooraf geplaatst, waarna de zin beschrijft wat ermee gebeurt: de allergiewaarschuwing wordt op een goed zichtbare plek geplaatst of gehouden. Samen betekent de volledige uiting: “Laten we in plaats daarvan zaden gebruiken en de allergienotitie tijdens het koken zichtbaar houden.”

6. 因为这是一道烘烤的菜，我们还是应该严格按照用量来做。

   Omdat dit een gebakken gerecht is, moeten we de hoeveelheden nog steeds nauwkeurig volgen.

   因为

   omdat

   这

   dit

   一道

   een (gerecht)

   烘烤的

   gebakken

   菜

   gerecht

   我们还是应该

   we zouden nog steeds moeten

   严格

   nauwkeurig

   按照

   volgens

   用量

   hoeveelheden

   做

   maken

   Uitgebreide uitleg

   因为 introduceert hier de reden voor wat volgt: “omdat”. Een herbruikbaar patroon is 因为 A，B = “omdat A, B”. 这 betekent “dit” en wijst iets aan dat in de situatie als dichtbij of relevant wordt voorgesteld. De zin zelf legt niet vast welk concreet ding met 这 wordt aangewezen. 一道 is een combinatie van het telwoord 一 en de classifier 道, die onder meer voor gerechten wordt gebruikt. Samen met het daaropvolgende 菜 geeft het de natuurlijke betekenis “een gerecht”; de nadruk ligt hier niet op een afzonderlijke telhandeling. 烘烤的 beschrijft het gerecht als gebakken of uit de oven afkomstig. 烘烤 is een werkwoord voor “bakken/roosteren”; 的 maakt de voorafgaande beschrijving geschikt om 菜 te bepalen. Bijvoorbeeld: 烘烤的面包 betekent “gebakken brood”. 菜 is het zelfstandige naamwoord “gerecht”. In andere contexten kan het ook naar een groentegerecht of naar een gerecht als onderdeel van een maaltijd verwijzen, maar hier betekent het “gerecht”. 我们还是应该 combineert 我们 (“wij”), 还是 (“nog steeds/toch”) en 应该 (“zouden moeten”). Hier geeft 还是 aan dat de aanbeveling blijft gelden; het is hier niet het alternatieve vraagwoord “of”. 应该 drukt een passende verplichting of aanbeveling uit, niet noodzakelijk een bevel. Bijvoorbeeld: 我们应该早点走 betekent “We zouden eerder moeten vertrekken.” 严格 beschrijft hier hoe nauwgezet men iets moet doen: “strikt” of “nauwkeurig”. Het is geen vergrotende vorm. Voor een vergelijking kan bijvoorbeeld 更严格 worden gebruikt, “strenger”; daarbij is 严格 zelf het woord dat wordt vergeleken. 按照 betekent “volgens” en leidt de norm of instructie in die men volgt. Een bruikbaar patroon is 按照 + richtlijn + doen, bijvoorbeeld 按照说明操作 = “volgens de aanwijzingen handelen”. 用量 betekent de hoeveelheid die bij gebruik of bereiding nodig is, hier de voorgeschreven hoeveelheden van de ingrediënten. Het is een vaste lexicale eenheid in deze betekenis, geen afzonderlijk numeriek telwoord. 做 betekent “doen” of “maken” en betekent hier “bereiden”. Het Chinese werkwoord verandert hier niet voor persoon of aantal. 做饭 betekent bijvoorbeeld “koken”, terwijl 做菜 “een gerecht bereiden” betekent. Samen vormt 因为这是一道烘烤的菜 de reden: “Omdat dit een gebakken gerecht is”. Daarna geeft 我们还是应该严格按照用量来做 aan dat men de hoeveelheden nog steeds nauwkeurig moet volgen bij het bereiden. 来做 verbindt de voorafgaande richtlijn met de handeling. De volledige betekenis is: “Omdat dit een gebakken gerecht is, moeten we de hoeveelheden nog steeds nauwkeurig volgen.”

7. 我们有足够的牛奶吗，还是我应该再买一些？

   Hebben we genoeg melk, of moet ik meer kopen?

   我们

   wij

   有

   hebben

   足够

   genoeg; voldoende

   牛奶

   melk

   吗

   vraagpartikel

   还是

   of

   我应该

   ik zou moeten

   再

   nog; opnieuw

   买

   kopen

   一些

   wat; een beetje

   Uitgebreide uitleg

   我们 betekent hier “wij” en is de eerste persoon meervoud: de spreker rekent zichzelf en minstens één andere persoon tot de groep. Het voornaamwoord verandert niet naar geslacht. 有 betekent hier “hebben”, in de betekenis iets beschikbaar hebben. Het kan ook bestaan of aanwezigheid uitdrukken, bijvoorbeeld 桌上有水 — “Er staat water op tafel.” 足够 betekent “genoeg” of “voldoende”. Hier zegt het dat de hoeveelheid melk toereikend is. In 足够的牛奶 staat 足够 vóór 的牛奶; 的 verbindt de beschrijving met het zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 时间足够 — “Er is genoeg tijd.” 牛奶 betekent “melk”. Het is een zelfstandig naamwoord voor de stof waarvan men de beschikbare hoeveelheid bespreekt. 吗 is een vraagpartikel aan het einde van een zin. Het maakt van 我们有足够的牛奶 een ja-neevraag: 我们有足够的牛奶吗 — “Hebben we genoeg melk?” 还是 verbindt in een vraag alternatieven. Hier leidt het de tweede mogelijkheid in: de spreker vraagt of er genoeg melk is, of dat hij of zij nog iets moet kopen. In gewone mededelingen wordt voor “of” vaak 或者 gebruikt; 还是 is kenmerkend voor dit soort keuzevraag. 我应该 bestaat uit 我 (“ik”) en het modale werkwoord 应该 (“zou moeten” of “horen te”). 应该 staat vóór het volgende werkwoord en drukt hier uit dat de spreker overweegt wat hij of zij moet doen. Herbruikbaar patroon: 应该 + werkwoord, bijvoorbeeld 你应该休息 — “Je zou moeten rusten.” 再 staat vóór het werkwoord en betekent hier dat de handeling opnieuw of aanvullend moet gebeuren. In 再买一些 draagt het bij aan de betekenis “nog wat kopen”; het geeft zelf geen exacte hoeveelheid aan. 买 betekent “kopen”. Deze vorm heeft geen zichtbare vervoeging voor persoon of tijd; 应该 en de context maken de bedoelde toekomstige of te overwegen handeling duidelijk. Voorbeeld: 我买面包 — “Ik koop brood.” 一些 duidt een onbepaalde hoeveelheid aan, hier “wat” of “een beetje”. Het geeft geen exact aantal. In 再买一些 is 一些 de hoeveelheid die gekocht zou worden, terwijl 再 het aanvullende karakter uitdrukt. De eerste structuur, 我们有足够的牛奶吗, vraagt of de aanwezige hoeveelheid melk voldoende is. 还是 introduceert daarna het alternatief 我应该再买一些: de spreker vraagt of hij of zij nog wat moet kopen. Samen betekent de zin: “Hebben we genoeg melk, of moet ik meer kopen?” De zin noemt geen exacte hoeveelheid melk en geen exact aantal of volume om te kopen.

8. 够了，不过使用前检查一下日期。

   We hebben genoeg, maar controleer de datum voordat je het gebruikt.

   够了

   genoeg zijn

   不过

   maar

   使用前

   vóór gebruik

   检查

   controleren

   一下

   even

   日期

   datum

   Uitgebreide uitleg

   够了 betekent hier dat er voldoende van iets is: “genoeg”. Het is de vorm 够 “genoeg zijn” met 了, dat hier een bereikte of nu geldende toestand markeert: het is genoeg geworden / het is nu genoeg. In de eerdere vraag gaat het om de hoeveelheid die al beschikbaar is. Een bruikbaar patroon is: [hoeveelheid of situatie] + 够了. Voorbeeld: 时间够了。— “De tijd is voldoende.” 不过 is een verbindingswoord met de betekenis “maar” of “echter”. Het zet de volgende, aanvullende voorwaarde tegenover de mededeling ervoor. In deze zin verandert het niet de betekenis van 够了; het leidt de controle-instructie in. 使用前 betekent letterlijk “vóór gebruik”. 使用 is het werkwoord “gebruiken”; 前 maakt van de voorafgaande handeling een tijdsaanduiding: “voordat men het gebruikt” of beknopt “vóór gebruik”. Het te gebruiken object staat hier niet uitgeschreven; de vaste vertaling geeft de bedoelde lezing “voordat je het gebruikt”. Een herbruikbaar patroon is: [werkwoord] + 前, bijvoorbeeld 出发前 — “vóór vertrek”. 检查 is een werkwoord en betekent “controleren” of “nakijken”. De vorm is niet zichtbaar voor persoon of tijd; Chinees markeert die informatie hier niet door een aparte werkwoordsvorm. Voorbeeld: 检查地址。— “Controleer het adres.” 一下 maakt de handeling korter, lichter of minder zwaar van toon. Bij een werkwoord zoals 检查 geeft 检查一下 dus natuurlijk “even controleren”. Het is hier geen zelfstandig object en voegt geen afzonderlijk voorwerp toe; het nuanceert de manier waarop de controle wordt gevraagd. 日期 betekent “datum”. Het is een zelfstandig naamwoord. In deze zin is het datgene wat gecontroleerd moet worden: de datum. Voorbeeld: 请看一下日期。— “Kijk de datum even na.” Samen vormt 使用前检查一下日期: “controleer vóór gebruik even de datum”. 不过 verbindt dit advies met de voorafgaande mededeling 够了: iets is voldoende, maar vóór het gebruik moet de datum nog worden nagekeken. Zo ontstaat de volledige betekenis: “We hebben genoeg, maar controleer de datum voordat je het gebruikt.”

9. 这些食材现在看起来很安全，也都准备好了。

   De ingrediënten zien er nu veilig uit en zijn klaar.

   这些

   deze

   食材

   ingrediënten

   现在

   nu

   看起来

   eruitzien

   很安全

   heel veilig

   也都

   ook allemaal

   准备好了

   klaar zijn

   Uitgebreide uitleg

   这些 betekent hier ‘deze’ en verwijst, samen met 食材, naar een meervoudige groep. Het is een aanwijzend woord; het drukt dus niet op zichzelf uit hoeveel ingrediënten er precies zijn. Een bruikbaar patroon is 这些 + zelfstandig naamwoord: 这些问题 = ‘deze problemen’. 食材 betekent ‘ingrediënten’, in de betekenis van ingrediënten die voor een gerecht worden gebruikt. Het is hier het zelfstandig naamwoord waarnaar 这些 verwijst. Een nuttig verschil is 食材 voor kookingrediënten tegenover 食物 voor voedsel in het algemeen. 现在 betekent ‘nu’ en plaatst de beschreven toestand in het huidige moment. Het kan voor de predicatie staan, zoals in 现在很安全 = ‘nu heel veilig zijn’. 看起来 betekent letterlijk ‘eruitzien’ en wordt hier gebruikt voor een indruk op basis van wat men waarneemt: de ingrediënten lijken veilig. De vorm 看起来 is een vaste, zeer bruikbare manier om een beoordeling uit te drukken: 看起来 + beschrijving, bijvoorbeeld 看起来不错 = ‘er goed uitzien’ of ‘er goed uit lijken’. 很安全 betekent hier ‘heel veilig’. Veiligheid wordt uitgedrukt door het bijvoeglijke woord 安全. 很 staat vóór een beschrijvend woord en maakt de predicatie natuurlijk; in deze zin hoeft het niet als een sterke vergelijking met ‘heel’ te worden opgevat. 安全 kan ook in 安全的食材 = ‘veilige ingrediënten’ staan. 也都 betekent ‘ook allemaal’. 也 voegt deze informatie toe aan wat al gezegd of bekend is; 都 maakt duidelijk dat de uitspraak voor de hele bedoelde groep geldt. Samen zijn ze dus niet simpelweg een nieuw zelfstandig naamwoord, maar een toevoeging over alle leden van de groep. Een herbruikbaar patroon is onderwerp + 也都 + predicatie, bijvoorbeeld 他们也都准备好了 = ‘zij zijn ook allemaal klaar’. 准备好了 betekent ‘klaar zijn’ of ‘voorbereid zijn’. Het basiswoord is 准备, ‘voorbereiden’ of ‘klaarmaken’; 好 geeft hier aan dat het voorbereiden een geschikt eindpunt heeft bereikt. 了 markeert in deze positie de bereikte of nieuwe toestand: de ingrediënten zijn nu klaar. Dit is iets anders dan alleen 准备, dat het voorbereiden als handeling benoemt. Bijvoorbeeld: 我准备好了 = ‘ik ben klaar’. Samen vormt de zin: 这些食材 = ‘deze ingrediënten’; 现在看起来很安全 = ‘zien er nu heel veilig uit’; 也都准备好了 = ‘en zijn ook allemaal klaar’. De volledige betekenis is daarom: ‘De ingrediënten zien er nu veilig uit en zijn ook allemaal klaar.’ De eerste predicatie geeft een waargenomen indruk, terwijl de tweede de gereedheid van de hele groep toevoegt.

10. 这次检查应该能帮助我们避免过敏风险，也能确保这道菜的味道合适。

    Deze controle moet ons helpen allergierisico's te vermijden en ervoor te zorgen dat het gerecht goed blijft smaken.

    这次

    deze keer

    检查

    controle; controleren

    应该能

    zou moeten kunnen

    帮助

    helpen

    我们

    ons; wij

    避免

    vermijden

    过敏风险

    allergierisico

    也能

    ook kunnen

    确保

    ervoor zorgen dat

    这道菜

    dit gerecht

    味道

    smaak

    合适

    geschikt; passend

    Uitgebreide uitleg

    这次 verwijst naar de huidige gelegenheid of deze specifieke keer. Het is een tijdsbepaling: 这 betekent “deze” en 次 is een maatwoord voor keren of gebeurtenissen. Voorbeeld: 这次考试很难。= “Dit examen was moeilijk.” 检查 betekent hier “controle” en staat als zelfstandig naamwoord in de zin; hetzelfde woord kan ook als werkwoord “controleren” betekenen. Voorbeeld: 医生检查病人。= “De arts onderzoekt de patiënt.” Welke functie het heeft, blijkt uit de positie en de omliggende woorden. 应该能 combineert verwachting met mogelijkheid of vermogen. 应该 geeft hier aan dat iets naar verwachting zo zal zijn, en 能 geeft aan dat het mogelijk is dat het gebeurt. Samen betekent het in deze zin dat de controle naar verwachting kan helpen. Voorbeeld: 这应该能解决问题。= “Dit zou het probleem moeten kunnen oplossen.” 应该 kan in andere contexten ook een advies of verplichting uitdrukken; hier past de voorspellende lezing bij de vaste vertaling. 帮助 betekent “helpen” en kan gevolgd worden door degene die hulp krijgt en door de handeling waarbij hulp wordt geboden. In deze zin is 我们 degene die hulp krijgt: de controle helpt ons. Voorbeeld: 这本书帮助我学习中文。= “Dit boek helpt mij Chinees te leren.” 我们 betekent “wij” of “ons”, afhankelijk van zijn functie in de zin. Hier is het het object van 帮助, dus de Nederlandse vorm is “ons”. Het woord kan in het Chinees zowel de spreker als minstens één andere persoon omvatten; de zin specificeert die andere persoon of personen niet. 避免 betekent “vermijden” of “voorkomen” en wordt gevolgd door datgene wat men wil vermijden. Voorbeeld: 请避免使用这个词。= “Vermijd het gebruik van dit woord.” Na 帮助我们 geeft 避免 de handeling aan waarbij de controle ons helpt. 过敏风险 is een samenstelling van 过敏, “allergie/allergisch reageren”, en 风险, “risico”. De volledige uitdrukking betekent hier “allergierisico”. Het is het object van 避免: dat risico moet worden vermeden. Voorbeeld: 这个成分可能增加过敏风险。= “Dit ingrediënt kan het allergierisico verhogen.” 也能 betekent “ook kunnen”. 也 voegt een tweede mogelijkheid of functie toe, terwijl 能 opnieuw mogelijkheid of vermogen uitdrukt. Het onderwerp is hier niet opnieuw uitgesproken; in deze zin wordt dezelfde controle als onderwerp begrepen. Voorbeeld: 这个方法也能节省时间。= “Deze methode kan ook tijd besparen.” 确保 betekent “ervoor zorgen dat” of “garanderen dat” en leidt hier een volledige volgende situatie in. Het is sterker dan alleen hopen: het doel is dat de daaropvolgende toestand wordt gewaarborgd. Voorbeeld: 请确保门已经关好。= “Zorg ervoor dat de deur goed gesloten is.” 这道菜 betekent “dit gerecht”. 这 betekent “dit”, en 道 is hier het maatwoord dat bij gerechten wordt gebruikt; 菜 betekent “gerecht” in deze context. Het maatwoord 道 hoort dus niet bij 味道, dat later in de zin staat. Voorbeeld: 我喜欢这道菜。= “Ik vind dit gerecht lekker.” 味道 betekent “smaak” of “smaakindruk”. In deze zin gaat het om hoe het gerecht smaakt, niet om het gerecht zelf. Voorbeeld: 这汤的味道很好。= “De smaak van deze soep is erg goed.” 合适 betekent “geschikt”, “passend” of “juist voor de omstandigheden”. Hier beschrijft het de geschiktheid van de smaak van het gerecht: de smaak moet goed of passend zijn. Het is geen vorm van 味道; 味道 is het zelfstandig naamwoord en 合适 de beschrijving ervan. Voorbeeld: 这个时间合适吗？= “Is dit tijdstip geschikt?” Samen vormt 这次检查应该能帮助我们避免过敏风险 de betekenis “Deze controle zou ons moeten kunnen helpen allergierisico’s te vermijden”. Daarna voegt 也能确保 een tweede verwachte functie toe: de controle kan er ook voor zorgen dat 这道菜的味道合适, “de smaak van dit gerecht passend is”. De hele uiting zegt dus dat deze controle naar verwachting twee doelen kan dienen: het allergierisico vermijden en ervoor zorgen dat het gerecht goed blijft smaken.