Gezondheid en temperatuur | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 너무 더워요.

   Het is te warm.

   너무

   te; in te hoge mate

   더워요.

   het is warm

   Uitgebreide uitleg

   너무 betekent hier ‘te’ of ‘in te hoge mate’. Het versterkt 더워요 en geeft aan dat de warmte als bovenmatig wordt ervaren. In andere contexten kan 너무 ook gewoon ‘heel erg’ betekenen, maar in deze vaste zin past ‘te’ bij de vertaling. 더워요. is de beleefde tegenwoordige vorm van 덥다, ‘warm zijn’. 덥다 is een beschrijvend werkwoord (vaak vertaald als een adjectief); bij de 해요-stijl verandert het in 더워요. Dit is een ㅂ-onregelmatige vorm: de stam eindigt in ㅂ, dat vóór deze uitgang verandert, waardoor 더워요 ontstaat. De punt hoort bij het aangehaalde bronfragment. De vorm zegt hier dat het warm is, zonder een expliciet onderwerp; bij weer- en temperatuuruitdrukkingen is zo’n onpersoonlijk onderwerp in het Nederlands meestal ‘het’. Voorbeeld: 오늘은 더워요. — ‘Vandaag is het warm.’ Samen betekent 너무 + 더워요.: ‘Het is te warm.’ 너무 bepaalt de mate van de warmte, terwijl 더워요 de toestand ‘warm zijn’ uitdrukt. De zin is beleefd en geschikt voor gewone gesprekken.

2. 너무 추워요.

   Het is te koud.

   너무

   te; té

   추워요

   het is koud

   Uitgebreide uitleg

   너무 betekent hier te, dus in een mate die als te hoog wordt voorgesteld. In andere contexten kan hetzelfde woord ook heel erg betekenen; de vaste vertaling kiest hier duidelijk voor te koud. Voorbeeld: 너무 비싸요. — “Het is te duur.” 추워요 betekent hier “het is koud”. De basisvorm is 춥다 (“koud zijn”). In de beleefde 해요-vorm verandert de stamklinker in deze vorm: 춥다 → 추워요; de ㅂ van deze bijvoeglijke vorm wordt daarbij niet als een gewone ㅂ behouden. De vorm 추워요 drukt in deze zin de tegenwoordige toestand uit. Voorbeeld: 오늘은 추워요. — “Vandaag is het koud.” Samen vormen 너무 추워요 de betekenis “Het is te koud”: 너무 geeft de te hoge graad aan en 추워요 beschrijft de koude toestand. Het Koreaanse onderwerp wordt hier niet afzonderlijk uitgesproken; de Nederlandse vertaling gebruikt daarom het onpersoonlijke het. De uitdrukking is beleefd en alledaags.

3. 저는 아주 피곤해요.

   Ik ben erg moe.

   저는

   ik (als onderwerp/topiek)

   아주

   erg

   피곤해요

   ben moe

   Uitgebreide uitleg

   저는 bestaat uit 저, de bescheiden vorm van “ik”, en de topicmarkeerder 는. Het maakt de spreker tot het onderwerp of thema van de uitspraak. 저 wordt gebruikt in beleefde of bescheiden taal; 나 is de minder bescheiden, informelere vorm van “ik”. Voorbeeld: 저는 학생이에요. — “Ik ben student.” 아주 betekent “erg” of “heel” en versterkt hier de graad van de toestand. 너무 kan ook “erg” betekenen, maar heeft daarnaast de betekenis “te”, afhankelijk van de context. Voorbeeld: 아주 좋아요. — “Het is erg goed.” 피곤해요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 피곤하다, “moe zijn”. Dit is een beschrijvend werkwoord: het benoemt een toestand. Bij deze vorm verandert het werkwoord niet voor persoon of getal; dezelfde vorm kan dus bij “ik”, “jij” of “zij” staan wanneer de context dat duidelijk maakt. De vorm ontstaat uit 피곤하다 met de beleefde -요-uitgang; bij 하다 wordt dat 해요. Voorbeeld: 오늘 피곤해요. — “Vandaag ben ik moe.” Samen vormen 저는 + 아주 + 피곤해요 de betekenis “Ik ben erg moe”: 저는 geeft het thema aan, 아주 versterkt de graad en 피곤해요 beschrijft de beleefde tegenwoordige toestand.

4. 저는 아주 배고파요.

   Ik heb erg veel honger.

   저는

   ik (als onderwerp of gespreksonderwerp)

   아주

   erg

   배고파요

   honger hebben

   Uitgebreide uitleg

   저는 bestaat uit 저 en de topicmarker 는. 저 is de bescheiden of beleefde vorm van “ik” voor de spreker; 는 markeert dit zinsdeel als onderwerp of gespreksonderwerp. Samen betekent het hier “ik”. In een minder beleefde stijl kan 나는 worden gebruikt; dat is geen vergelijkende vorm, maar 나 (“ik”) met dezelfde marker. 아주 is een bijwoord dat de daaropvolgende beschrijving versterkt: “erg” of “heel”. Hier maakt het de uitgedrukte honger sterker. 배고파요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 배고프다, “hongerig zijn”. 배고프다 is een beschrijvend predicaat dat de toestand van de persoon uitdrukt. In deze vorm valt de laatste ㅡ van de stam 배고프- weg vóór de beleefde uitgang; de voorafgaande klinker bepaalt vervolgens de vorm -아요, waardoor 배고파요 ontstaat. Dit is dus geen ㅂ-onregelmatige vorm. Relevante vormen zijn 배고팠어요 (“was hongerig”) en 배고프지 않아요 (“is niet hongerig”). Voorbeeld: 저는 배고파요. — “Ik heb honger.” 저는 geeft aan wie de toestand heeft en 배고파요 beschrijft die toestand. In het Nederlands wordt deze Koreaanse toestand natuurlijk weergegeven als “honger hebben”. De volledige opbouw is 저는 (“ik”) + 아주 (“erg”) + 배고파요 (“hongerig zijn”). Samen betekent de zin: “Ik heb erg veel honger.” De vorm is beleefd en geschikt voor een gewone beleefde mededeling.

5. 저는 아주 목말라요.

   Ik heb erg veel dorst.

   저는

   wat mij betreft: ik

   아주

   heel, erg

   목말라요

   heb dorst / ben dorstig

   Uitgebreide uitleg

   저는 bestaat uit 저 (“ik”, de bescheiden/poliete vorm van “ik”) en de topicmarkeerder 는. Het markeert “ik” als onderwerp van deze uitspraak. In een beleefde zin staat 저는 vaak aan het begin; 나는 is de minder formele tegenhanger van 저는. 아주 is een bijwoord dat de daaropvolgende eigenschap sterk maakt: “heel” of “erg”. Het versterkt hier 목말라요, maar betekent op zichzelf niet “dorst”. Een bruikbaar patroon is 아주 + eigenschap, bijvoorbeeld: 아주 바빠요. — “Ik ben heel druk.” 목말라요 betekent hier “heb dorst” of letterlijker “ben dorstig”. De woordenboekvorm is 목마르다. De vorm 목말라요 is de beleefde tegenwoordige vorm. Bij dit werkwoord treedt vóór -아요 de onregelmatige 르-verandering op: 목마르다 → 목말라요. Het einde -요 maakt de uitspraak beleefd; het maakt de betekenis niet verleden tijd. Vergelijk het vaste patroon 배고파요 in “Ik heb honger”: ook daar wordt een lichamelijke toestand met een bijvoeglijk werkwoord uitgedrukt. Samen vormen de delen: 저는 (“ik” als onderwerp) + 아주 (“heel/erg”) + 목말라요 (“heb dorst”). De volledige betekenis is dus: “Ik heb erg veel dorst.”

6. 저는 아파요.

   Ik voel me ziek.

   저는

   ik (als gespreksonderwerp)

   아파요

   ziek zijn of pijn hebben

   Uitgebreide uitleg

   저는 bestaat uit 저 (“ik”, een bescheiden eerste-persoonsvorm) en de topicmarkeerder 는. Volgens de vaste vertaling verwijst 저 hier naar de spreker. 는 markeert ik als gespreksonderwerp; na een klinker wordt 는 gebruikt, terwijl na een medeklinker vaak 은 staat. Een bruikbaar contrast is 나는, dat eveneens “ik” betekent, maar minder bescheiden klinkt. 아파요 komt van het adjectivische predicaat 아프다, dat afhankelijk van de context “ziek zijn” of “pijn hebben” kan betekenen. De vaste vertaling kiest hier de betekenis “zich ziek voelen”. Het onderwerp wordt in 아파요 zelf niet genoemd; in deze volledige zin wordt het door 저는 als de spreker ingevuld. 아파요 is de beleefde tegenwoordige vorm in de 해요-stijl. Bij deze vervoeging valt de laatste ㅡ van 아프- weg en ontstaat samen met de uitgang 아파요; 요 markeert de beleefde stijl. Voor een ander onderwerp kan dezelfde vorm worden gebruikt: 그분은 아파요 betekent bijvoorbeeld “Die persoon voelt zich ziek.” Samen vormt 저는 아파요 de betekenis “Ik voel me ziek.” De topicmarkeerder zet “ik” als gespreksonderwerp, en 아파요 beschrijft diens toestand in beleefde tegenwoordige stijl.