Basisbezit en vaardigheden | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 저는 이거 있어요.

   Ik heb deze.

   저는

   ik (als gespreksonderwerp)

   이거

   dit/deze

   있어요

   hebben; er zijn

   Uitgebreide uitleg

   저는 bestaat uit 저 (“ik”, bescheiden vorm) en de topicmarkeerder 는. Deze markeert 저 als gespreksonderwerp of referentiepunt, niet specifiek als grammaticaal onderwerp. 저 is de bescheiden/eerbiedige eerste persoon tegenover 나, dat in informelere omgang wordt gebruikt. Voorbeeld: 저는 학생이에요. — “Ik ben student.” 이거 betekent hier “dit/deze (zaak)”. Het is de alledaagse verkorte vorm van 이것; 이 verwijst naar iets bij de spreker of naar iets dat als “dit” wordt aangewezen. Het woord benoemt het voorwerp niet verder. Een vergelijkbare vorm voor “dat” is 그거, zoals in de volgende contextzin 그거 없어요. 있어요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 있다, met de betekenis “er is/zijn” of, in een bezitsconstructie, “hebben”. In deze zin staat het niet op zichzelf als “ik besta”; samen met 저는 geeft het aan dat het genoemde voorwerp bij de spreker aanwezig is: “ik heb”. De ontkennende tegenhanger is 없어요, “er is/zijn niet” of in dezelfde bezitsconstructie “niet hebben”, zoals in 저는 그거 없어요. — “Ik heb het niet.” Samen vormt 저는 이거 있어요 de betekenis “Ik heb deze.” Letterlijker wordt eerst “wat mij betreft is dit aanwezig” uitgedrukt, maar in deze context is de natuurlijke Nederlandse weergave “Ik heb deze.” 이거 is het aanwezige voorwerp en 저는 geeft de bezitter of het gespreksonderwerp aan. De beleefde stijl van 있어요 maakt de zin geschikt voor gewone beleefde gesprekken.

2. 저는 그거 없어요.

   Ik heb het niet.

   저는

   ik (als onderwerp van gesprek)

   그거

   dat / het

   없어요

   heb niet / is er niet

   Uitgebreide uitleg

   저는 bestaat uit 저 (“ik”, de bescheiden/eerbele vorm) en 는, de topicmarkeerder. Het maakt “wat mij betreft” of “ik” tot het gespreksonderwerp. 저 staat tegenover het informelere 나; 저는 is geschikt in beleefde taal. In deze zin is de bedoelde persoon volgens de vertaling de spreker. 그거 betekent hier “dat / het”, als zelfstandig aanwijzend woord voor een zaak die al uit de context bekend is. Het is de gesproken vorm van 그것; 거 is een verkorte vorm die in alledaagse taal veel voorkomt. Een nuttig contrast is 이거 (“dit”), zoals in de vorige zin, tegenover 그거 (“dat/het”). De precieze zaak waarnaar het woord verwijst, wordt in de aangeleverde zin niet benoemd. 없어요 komt van 없다, “niet aanwezig zijn” of, bij bezit, “niet hebben”. De vorm 없어요 is de beleefde tegenwoordige vorm in de 해요-stijl. Het tegengestelde is 있어요, van 있다, “aanwezig zijn” of “hebben”. Bijvoorbeeld: 저는 시간이 없어요. — “Ik heb geen tijd.” In 저는 그거 없어요 gebruikt het Koreaans dus 없다 voor een bezitsbetekenis: letterlijker “Wat mij betreft is dat er niet”, maar met de vaste vertaling natuurlijk “Ik heb het niet.” 저는 geeft de spreker als topic, 그거 is het bedoelde object, en 없어요 ontkent dat het bij de spreker aanwezig of beschikbaar is. De hele uiting is beleefd en bruikbaar als patroon: [topic]은/는 [zaak]이/가 없어요 kan, afhankelijk van de context, betekenen dat iemand iets niet heeft of dat iets niet aanwezig is.

3. 저는 그거 할 수 있어요.

   Ik kan het doen.

   저는

   ik

   그거

   dat; het

   할 수 있어요

   kunnen doen

   Uitgebreide uitleg

   저는 betekent hier “ik” als onderwerp/thema. 저 is de bescheiden beleefde eerste-persoonsvorm; in informelere omgangstaal komt ook 나 voor. 는 markeert wat als thema wordt besproken. Bijvoorbeeld: 저는 학생이에요. — “Ik ben student.” 그거 betekent hier “dat” of “het”. Het is de alledaagse verkorte vorm van 그것: 그 + 것. Als zelfstandig aanwijzend voornaamwoord verwijst het naar iets dat uit de context herkenbaar is; de zin zelf specificeert niet wat dat precies is. Bijvoorbeeld: 그거 좋아요. — “Dat is goed.” 할 수 있어요 drukt uit dat iemand iets kan of daartoe in staat is. Het belangrijkste werkwoord is 하다 (“doen”); 할 is de vorm van 하다 vóór 수, gevormd met -(으)ㄹ. 수 있다 is een vaste constructie voor mogelijkheid of bekwaamheid, en 있어요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 있다 (“er zijn; bestaan”). Bijvoorbeeld: 저는 수영할 수 있어요. — “Ik kan zwemmen.” Samen betekent 저는 “wat mij betreft/ik”, 그거 “dat of het”, en 할 수 있어요 “kan doen”. De volledige uiting is daarom: “Ik kan het doen.” De beleefde stijl op 있어요 past bij gewone beleefde conversatie.

4. 저는 그거 못 해요.

   Ik kan het niet doen.

   저는

   ik

   그거

   dat

   못

   niet kunnen

   해요

   doen

   Uitgebreide uitleg

   저는 betekent hier “ik” als onderwerp van de zin. 저 is een bescheiden vorm van “ik”; 는 markeert het onderwerp als gespreksonderwerp en kan ook tegenstelling aangeven. Hier maakt de vertaling duidelijk dat 저 naar de spreker verwijst. Een vergelijkbaar patroon is 저는 학생이에요 — “Ik ben student.” 그거 betekent hier “dat” of “dat ding”. Het is een alledaagse, verkorte vorm van 그것, voor iets dat voor de gesprekspartners herkenbaar is. 이거 betekent daarentegen “dit”, voor iets dat als dichtbij of als “hier” wordt aangewezen. Een voorbeeld is 그거 좋아요 — “Dat is goed/leuk.” 못 staat vóór een werkwoord en geeft aan dat iemand iets niet kan of er niet toe in staat is. Het gaat dus om onvermogen of een belemmering, niet alleen om gewone ontkenning. Vergelijk 안 해요 — “Ik doe het niet”: 안 ontkent de handeling, terwijl 못 aangeeft dat de handeling niet kan worden uitgevoerd. 해요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 하다, “doen”. De stam 하- vormt deze vorm via 하여요; die vorm wordt gewoonlijk verkort tot 해요. In combinatie met 못 blijft het werkwoord zelf in deze vorm: 못 해요 betekent “kan het niet doen”. Een ander voorbeeld is 공부해요 — “Ik studeer.” Samen vormen de delen 저는 그거 못 해요: “Ik kan dat niet doen.” 저는 markeert de spreker als gespreksonderwerp en verwijst hier, volgens de vertaling, naar “ik”; 그거 is datgene waarop de handeling betrekking heeft, en 못 해요 zegt dat de spreker het niet kan uitvoeren. De uitdrukking is beleefd en geschikt voor alledaagse gesprekken.

5. 저를 도와줄 수 있어요?

   Kun je mij helpen?

   저를

   mij

   도와줄

   helpen

   수 있어요

   kunnen

   Uitgebreide uitleg

   저를 bestaat uit 저 en de objectmarkeerder 를. 저 is de bescheiden vorm voor de eerste persoon enkelvoud: “ik/mij”. In deze zin is de rol die van object, dus “mij”; 를 markeert dat object. De vorm 저 verandert hier niet omdat het om een object gaat; de rol wordt door 를 aangegeven. 도와줄 komt van 도와주다, “iemand helpen”. Het deel 돕다 heeft in deze vorm de onregelmatige vorm 도와-; het is dus niet afgeleid van een andere betekenisvolle basis. 도와줄 is de vorm die vóór 수 staat in het patroon -ㄹ/을 수 있다: letterlijk een mogelijkheid om iets te doen. Samen met 수 있어요 krijgt het hier de betekenis “kunnen helpen”. 수 있어요 vormt met de voorafgaande werkwoordsvorm het patroon -ㄹ/을 수 있어요, “kunnen … / in staat zijn om …”. 수 drukt hier een mogelijkheid of vermogen uit, en 있어요 is de beleefde vorm van 있다 (“er is / het bestaat”); samen geven ze de mogelijkheid aan. Een ontkennende tegenhanger is bijvoorbeeld 할 수 없어요, “ik kan het niet doen”. De delen worden dus 저를 (“mij”) + 도와줄 수 있어요? (“kun je helpen?”). De vraag vraagt beleefd of de aangesprokene de mogelijkheid heeft om de spreker te helpen. De natuurlijke volledige betekenis is: “Kun je mij helpen?”

6. 이거 할 수 있어요?

   Kun je dit doen?

   이거

   dit

   할

   doen

   수 있어요?

   kunnen?

   Uitgebreide uitleg

   이거 betekent hier “dit” en verwijst naar iets dat door de context wordt bepaald. Het is een veelgebruikte gesproken vorm die overeenkomt met 이것. De beleefde stijl van de vraag komt vooral van het einde -어요. 할 komt van 하다 (“doen”). Vóór 수 krijgt 하다 de vorm 할; dit is de vorm in de constructie 할 수 있다. Vergelijk 읽다 (“lezen”) → 읽을 수 있다 (“kunnen lezen”): de vorm vóór 수 hangt af van het werkwoord. 수 있어요? vormt samen met 할 de mogelijkheid- of bekwaamheidsconstructie V-(으)ㄹ 수 있어요?, “kun je V?” of “is het mogelijk om V te doen?”. 수 is hier een zelfstandig naamwoord dat binnen deze constructie de mogelijkheid aanduidt, en 있어요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 있다 (“er zijn”, “bestaan”). Samen drukt de constructie uit dat de mogelijkheid bestaat. Het tegenovergestelde gebruikt 없어요: 할 수 없어요 betekent “het is niet mogelijk om het te doen” of “je kunt het niet doen”. Voorbeeld: 이거 읽을 수 있어요? — “Kun je dit lezen?” Hier vervangt 읽을 (“lezen”) 할 in hetzelfde patroon. Samen betekent 이거 할 수 있어요?: 이거 (“dit”) + 할 수 있어요? (“kun je doen?”): “Kun je dit doen?” De vraag gebruikt een beleefde stijl en vraagt of het mogelijk is deze handeling uit te voeren.