Basisvragen om toestemming | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 이거 사용해도 돼요?

   Mag ik dit gebruiken?

   이거

   dit

   사용해도 돼요?

   mag ik het gebruiken?

   Uitgebreide uitleg

   이거 betekent hier “dit”. Het is de alledaagse verkorte vorm van 이것, een aanwijzend voornaamwoord dat zelfstandig kan staan. De precieze referentie van “dit” komt uit de situatie; de vorm zelf noemt geen specifiek soort voorwerp. Voorbeeld: 이거 좋아요 betekent “Dit is goed/leuk”. 사용해도 돼요? is een beleefde toestemmingsvraag: “Mag ik het gebruiken?”. Het basiswerkwoord is 사용하다 (“gebruiken”). Bij een 하다-werkwoord ontstaat vóór -어도 de vorm 사용해도: 사용하- + -여도, met samentrekking tot 사용해도. De constructie werkwoord + 아/어도 되다 vraagt of een handeling toegestaan is. 돼요 is de beleefde vorm van 되다 in deze constructie en betekent hier dat iets toegestaan is. Voorbeeld: 여기 앉아도 돼요? betekent “Mag ik hier zitten?”. Het werkwoord 앉다 (“zitten”) krijgt daar de vorm 앉아도, gevolgd door dezelfde toestemmingsvorm 돼요. Samen betekent 이거 사용해도 돼요?: “Mag ik dit gebruiken?”. 이거 is wat gebruikt wordt, en 사용해도 돼요? vraagt beleefd of die handeling toegestaan is.

2. 여기 앉아도 돼요?

   Mag ik hier zitten?

   여기

   hier

   앉아도 돼요?

   Mag ik zitten?

   Uitgebreide uitleg

   여기 betekent hier, dus op de plaats die de spreker aanwijst of bedoelt. Het is een plaatsaanduiding en verandert niet naar gelang van de grammaticale rol van een persoon of zaak. Voorbeeld: 여기 있어요. — “Het is hier.” 앉아도 돼요? gebruikt de werkwoordstam 앉- van 앉다 (“zitten”) met -아/어도 되다, een herbruikbaar patroon om toestemming te vragen of te geven. Bij 앉다 wordt dat 앉아도 되다; de vorm 돼요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 되다 (“goed zijn / toegestaan zijn”). Als vraag betekent het geheel hier “Mag ik zitten?” Voorbeeld: 사진을 찍어도 돼요? — “Mag ik een foto maken?” In 여기 앉아도 돼요? geeft 여기 de plaats aan en vraagt de spreker met 앉아도 돼요? of zitten daar toegestaan is. Samen betekent de zin: “Mag ik hier zitten?” Dezelfde toestemmingstructuur staat ook in 이거 사용해도 돼요? (“Mag ik dit gebruiken?”) en 들어가도 돼요? (“Mag ik binnenkomen?”).

3. 들어가도 돼요?

   Mag ik binnenkomen?

   들어가

   naar binnen gaan

   도 돼요

   mag / is toegestaan

   Uitgebreide uitleg

   들어가 betekent hier “naar binnen gaan”. Het is de stamvorm van 들어가다 (“naar binnen gaan”); in deze vraag staat hij vóór de toestemmingsconstructie. Het werkwoord 들어가다 is een samenstelling van “binnen” en “gaan”, maar leer de volledige vorm als één werkwoord. Voorbeeld: 들어가세요. — “Ga naar binnen.” Dat is een beleefde aansporing, geen vraag om toestemming. 도 돼요 hoort bij de constructie -아/어도 되다: “het is toegestaan om …” of “mag …?” Het concrete werkwoord krijgt vóór 도 de vorm -아 of -어; bij 들어가다 wordt dat 들어가도. 되다 betekent hier niet gewoon “worden”, maar geeft aan dat iets toegestaan of aanvaardbaar is. De beleefde tegenwoordige vorm 돼요 maakt de vraag beleefd. Voorbeeld: 여기 앉아도 돼요? — “Mag ik hier zitten?” Samen betekent 들어가도 돼요? letterlijk ongeveer “Is het toegestaan dat ik naar binnen ga?” en dus natuurlijk: “Mag ik binnenkomen?” De spreker vraagt toestemming om naar binnen te gaan. De vraagvorm blijkt uit de intonatie en het vraagteken; er staat geen afzonderlijk Koreaans vraagwoord.

4. 그거 봐도 돼요?

   Mag ik het zien?

   그거

   dat; dat ding

   봐도 돼요

   mag ik kijken?

   Uitgebreide uitleg

   그거 betekent hier “dat” of “dat ding” en verwijst naar iets dat in de situatie als bedoeld of bekend wordt opgevat. Het is de alledaagse verkorte vorm van 그것. 그 behoort tot een reeks aanwijzende vormen: 이거 verwijst doorgaans naar iets bij de spreker, 그거 naar iets dat bij de gesprekspartner of uit de context bekend is, en 저거 naar iets verder van beide gesprekspartners. De precieze referent van 그거 wordt in deze zin niet benoemd. 봐도 돼요 bevat 보다 (“zien/kijken”) in de vorm 봐 plus -도, gevolgd door 돼요, de beleefde vorm van 되다. De vorm 봐도 komt van 보- + -아도; 보다 krijgt hier dus de klinkercombinatie 봐. Het patroon werkwoordstam + 아/어도 되다 vraagt of een handeling toegestaan is. 들어가도 돼요? betekent bijvoorbeeld “Mag ik binnenkomen?” In deze zin is 봐도 돼요?, dankzij het object dat ervoor staat, “Mag ik kijken?” met de betekenis “Mag ik het zien?”. Samen vormt 그거 봐도 돼요? de betekenis “Mag ik dat zien?” of natuurlijker in het Nederlands “Mag ik het zien?”. 그거 is het object van 보다, terwijl 봐도 돼요? toestemming voor de handeling vraagt; de uitvoerder van de handeling wordt in het Koreaans niet uitgedrukt en wordt hier als de spreker begrepen.

5. 그거 해 봐도 돼요?

   Mag ik het proberen?

   그거

   dat

   해

   doen

   봐도 돼요?

   mag ...?

   Uitgebreide uitleg

   그거 betekent hier “dat” of “dat ding”: een aanwijzend voornaamwoord voor het bedoelde object. De precieze identiteit van dat object wordt in deze zin niet benoemd. 이거 betekent daarentegen “dit” wanneer iets als dichtbij wordt voorgesteld. 해 komt van 하다 (“doen”). Dit is hier de verbindingsvorm vóór 보다, niet de zelfstandige beleefde eindvorm. In 해 보다 betekent 보다 als hulpwerkwoord “proberen”: V-아/어 보다 is een herbruikbaar patroon voor “proberen V te doen”. Voorbeeld: 먹어 봐요. — “Probeer het eens te eten.” 봐도 돼요? bevat 보다 in de vorm 봐 en het toestemmingpatroon -아/어도 되다. Dat patroon vraagt of een handeling toegestaan is: “mag …?” of “is het goed als …?”. In deze zin sluit 봐 aan op het voorafgaande 해: samen vormen ze 해 보다, dus “proberen te doen”. De vorm 봐도 돼요? moet hier daarom niet los worden vertaald alsof het voorafgaande werkwoord er niet staat. Het onderwerp “ik” wordt niet uitgesproken, maar wordt door de vaste vertaling ondersteund. De volledige opbouw is 그거 + 해 보다 + -아/어도 되다: “dat proberen te doen” + “mag dat?”. Samen betekent 그거 해 봐도 돼요?: “Mag ik het proberen?” De beleefde eindvorm 돼요 maakt dit geschikt om toestemming te vragen.

6. 이거 가져도 돼요?

   Mag ik dit hebben?

   이거

   dit

   가져도 돼요?

   mag ik het hebben?

   Uitgebreide uitleg

   이거 betekent hier ‘dit’. Het is een zelfstandige aanwijzende vorm: er hoeft geen zelfstandig naamwoord achter te staan. De vorm zelf markeert geen grammaticaal geslacht of getal. 가져도 돼요? is een beleefde constructie om toestemming te vragen. In deze zin krijgt ze, volgens de vaste vertaling, de betekenis ‘mag ik het hebben?’; het voorwerp wordt niet nog eens in dit deel uitgesproken. 가져 is de verbindingsvorm van 가지다: 가지다 → 가져. In 가져도 되다 staat het patroon werkwoord in -아/어도 되다, waarmee je vraagt of een handeling toegestaan is. Bijvoorbeeld: 여기 앉아도 돼요? — ‘Mag ik hier zitten?’ 돼요 is de beleefde vorm van 되다. In deze constructie betekent 되다 dat iets toegestaan of in orde is. De uitvoerder van de handeling, hier ‘ik’, wordt niet uitgesproken; de vaste vertaling maakt die betekenis duidelijk. -요 markeert beleefdheid. De vorm 돼요 verandert hier niet speciaal omdat de zin een vraag is. Samen betekent 이거 + 가져도 돼요?: ‘Mag ik dit hebben?’ De spreker vraagt toestemming om het aangewezen voorwerp te hebben.