Iets controleren en naar de status vragen | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 이거 괜찮아요?

   Is dit goed?

   이거

   dit

   괜찮아요

   is goed

   Uitgebreide uitleg

   이거 betekent hier ‘dit’ of ‘dit ding’. Het is een alledaagse vorm die in spreektaal vaak wordt gebruikt om naar iets aanwijsbaars te verwijzen; de precieze zaak wordt in deze zin niet benoemd. De beleefdere vorm 이것 komt ook voor, maar 이거 is de gebruikelijke korte vorm in deze context. 괜찮아요 betekent hier ‘is goed’ of ‘is het in orde?’. De basisvorm is 괜찮다, ‘in orde zijn / goed zijn’. De vorm 괜찮아요 is de beleefde tegenwoordige vorm; -아요 maakt de uiting beleefd zonder dat dit op zichzelf een verleden- of toekomstaanduiding is. In een vraag krijgt de uiting door de vraagintonatie de betekenis ‘Is het in orde?’. Samen vormt 이거 괜찮아요? de vraag ‘Is dit goed?’ of natuurlijker ‘Is dit in orde?’. 이거 is het aangewezen onderwerp waarover een beoordeling wordt gevraagd, en 괜찮아요? vraagt of het aanvaardbaar of in orde is. De zin legt niet vast wat 이거 precies aanwijst.

2. 이거 네 가방이에요?

   Is dit jouw tas?

   이거

   dit (ding)

   네

   jouw

   가방

   tas

   이에요

   is (beleefd)

   Uitgebreide uitleg

   이거 betekent hier “dit” en verwijst naar een ding. Het is een zelfstandige aanwijzende vorm; als onderwerp staat hij vaak vooraan in een vraag. Voor een contrast is 그거 “dat ding” (bij de gesprekspartner of eerder genoemd). 네 betekent hier “jouw” en bepaalt van wie de tas is. In deze bezitsfunctie staat het vóór het zelfstandig naamwoord: 네 가방 = “jouw tas”. Deze vorm kan in andere contexten ook als “ja” worden weergegeven, maar de vaste vertaling maakt hier de bezitsbetekenis duidelijk. 가방 betekent “tas” en is het zelfstandig naamwoord in 네 가방 (“jouw tas”). Een vergelijkbaar patroon is 책 (“boek”) in 네 책 (“jouw boek”). 이에요 is de beleefde tegenwoordige vorm van de Koreaanse koppelwerkwoordconstructie na een zelfstandig naamwoord dat op een medeklinker eindigt. De vorm koppelt 가방 aan de betekenis “zijn”: 가방이에요 = “is een tas” of, in deze zin, “is de tas”. Na een klinker wordt doorgaans 예요 gebruikt, bijvoorbeeld 의자예요 = “is een stoel”. De vraagintonatie maakt van de hele uiting een ja-neevraag. Samen vormt 이거 + 네 가방 + 이에요? de beleefde vraag “Is dit jouw tas?”. 이거 is wat wordt aangewezen, 네 geeft de bezitter aan, en 가방이에요 zegt dat het aangewezen ding de tas is.

3. 여기 누가 앉아 있어요?

   Zit hier iemand?

   여기

   hier

   누가

   iemand

   앉아 있어요

   zit

   Uitgebreide uitleg

   여기 betekent hier en verwijst naar de plaats die in de vraag wordt aangewezen. Het is een plaatsbijwoord; het verandert niet naar gelang van de persoon of het aantal. 누가 bestaat uit 누구 (wie) met de onderwerpspartikel 가. In deze ja/nee-vraag krijgt het de betekenis ‘iemand’: de vraag is of er hier iemand zit. In een andere context kan 누가 ook letterlijk naar ‘wie’ vragen, wanneer de identiteit van de persoon het gevraagde gegeven is. 앉아 있어요 komt van 앉다 (zitten). 앉아 is de verbindingsvorm van dit werkwoord; samen met 있어요 drukt de combinatie de toestand uit dat iemand zit. 있어요 is hier de beleefde vorm van 있다 en draagt de beleefdheid van de uiting; het betekent in deze combinatie niet simpelweg ‘hebben’. Samen vormen de delen: 여기 (‘hier’) + 누가 (‘iemand’ als onderwerp) + 앉아 있어요 (‘zit’). De hele uiting betekent daarom: ‘Zit hier iemand?’ De vraag gebruikt een beleefde spreekstijl.

4. 지금 바빠요?

   Ben je nu druk?

   지금

   nu

   바빠요

   druk zijn

   Uitgebreide uitleg

   지금 betekent hier “nu” en verwijst naar het huidige moment. Het is een tijdsbepaling en kan vooraan staan: 지금 준비됐어요? betekent bijvoorbeeld “Ben je nu klaar?”. 바빠요 betekent hier “druk zijn”. De basisvorm is 바쁘다 (“druk zijn”). Dit is een Koreaans beschrijvend werkwoord. In de beleefde tegenwoordige vorm is 바쁘다 een voorbeeld van de ㅡ-verandering: in de stam 바쁘- valt de laatste ㅡ weg. Omdat de voorafgaande klinker ㅏ is, komt er -아요 bij, waardoor 바빠요 ontstaat. Een voorbeeld: 저는 바빠요 betekent “Ik ben druk.” Samen vormen 지금 en 바빠요 de vraag 지금 바빠요?: “Ben je nu druk?” Het onderwerp “je” staat in het Koreaans niet uitgedrukt; in deze vaste vertaling is de aangesprokene de bedoelde persoon. De uitgang -요 geeft een beleefde, alledaagse stijl aan.

5. 지금 준비됐어요?

   Ben je nu klaar?

   지금

   nu

   준비됐어요?

   klaar zijn?

   Uitgebreide uitleg

   지금 betekent hier ‘nu’ en geeft het tijdstip aan. Het kan ook in andere zinnen staan om het huidige moment te markeren, bijvoorbeeld: 지금 가요. — ‘Ik ga nu.’ 준비됐어요? betekent hier ‘Ben je klaar?’ of letterlijker ‘Ben je voorbereid/toegerust?’ De vorm is beleefd en eindigt met een vraagintonatie. 준비되다 betekent ‘klaar zijn’ of ‘voorbereid zijn’; 준비됐어요 is de alledaagse verkorte vorm van 준비되었어요. Dit is iets anders dan 준비하다, ‘voorbereiden’: 준비해요 betekent ‘[iemand] bereidt [iets] voor’, terwijl 준비됐어요 de toestand ‘klaar zijn’ uitdrukt. Het onderwerp wordt in het Koreaans vaak weggelaten wanneer de situatie duidelijk maakt over wie het gaat. In deze vertaling is dat de aangesprokene: ‘ben je’. De beleefde uitgang -어요? maakt de vraag passend voor gewone beleefde gesprekken; de vorm zelf markeert hier geen expliciet genoemd geslacht. Samen vormt 지금 + 준비됐어요? de vraag: ‘Ben je nu klaar?’ 지금 bepaalt wanneer de toestand geldt, en 준비됐어요? vraagt of de aangesprokene op dat moment klaar is.

6. 도움이 필요해요?

   Heb je hulp nodig?

   도움이

   hulp

   필요해요?

   nodig?

   Uitgebreide uitleg

   도움이 betekent hier “hulp”. De zelfstandige naamwoordsvorm 도움 betekent “hulp”, en 이 is de onderwerpspartikel. In het patroon 도움이 필요하다 wordt hulp voorgesteld als datgene wat nodig is. 필요해요? is de beleefde vraagvorm van 필요하다, met de betekenis “nodig zijn?” in deze zin. 필요하다 is de basisvorm; 필요해요 is de tegenwoordige 해요-vorm. De slotvorm -요 markeert hier beleefde spraak. Deze vorm noemt op zichzelf niet wie iets nodig heeft; de persoon kan in het Koreaans worden weggelaten. De vaste Nederlandse vertaling maakt die persoon hier expliciet als “je”. Samen vormt 도움이 필요해요? het herbruikbare patroon X이/가 필요해요?, letterlijk “Is X nodig?” en, afhankelijk van de context, bijvoorbeeld “Heb je X nodig?”. Hier betekent de volledige uiting dus: “Heb je hulp nodig?”