Een shirt passen | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 새 셔츠가 필요해요.

   Ik heb een nieuw shirt nodig.

   새

   nieuw

   셔츠

   shirt

   필요해요

   nodig zijn

   Uitgebreide uitleg

   새 betekent hier ‘nieuw’ en staat vóór het zelfstandig naamwoord 셔츠. Het is een prenominale vorm die rechtstreeks een zelfstandig naamwoord beschrijft; behandel het niet als een verbogen vorm van 새롭다. 새롭다 is een afzonderlijk beschrijvend woord met de betekenis ‘nieuw zijn’ of ‘vernieuwend zijn’. Voorbeeld: 새 책이에요. — ‘Het is een nieuw boek.’ 셔츠 betekent ‘shirt’ en is een leenwoord. Het krijgt hier het onderwerpmarkerende partikel 가: 셔츠가. In deze zin markeert 가 het shirt als datgene wat nodig is; het betekent niet op zichzelf ‘ik’ of ‘mijn’. 필요해요 komt van 필요하다, ‘nodig of noodzakelijk zijn’. De vorm 필요해요 is de beleefde tegenwoordige 해요-vorm. In combinatie met 셔츠가 zegt de constructie letterlijk dat een shirt nodig is. Voorbeeld: 시간이 필요해요. — ‘Ik heb tijd nodig.’ Samen vormen 새 셔츠가 필요해요 de structuur [benodigd ding]이/가 필요해요: ‘[iets] is nodig’. De vaste Nederlandse vertaling maakt de bedoelde natuurlijke lezing ‘Ik heb een nieuw shirt nodig’; het Koreaanse onderwerp ik wordt daarbij niet afzonderlijk uitgesproken. De zin is beleefd en geschikt voor gewone gesprekken.

2. 어떤 색을 찾으세요?

   Welke kleur zoekt u?

   어떤

   welke

   색

   kleur

   찾으세요

   zoekt u?

   Uitgebreide uitleg

   어떤 betekent hier “welke” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat nader wordt bepaald. Het vraagt om een keuze of specificatie, zonder zelf het aantal of het grammaticale geslacht van het genoemde woord aan te geven. Voorbeeld: 어떤 책을 읽어요? — “Welk boek leest u?” 색 betekent “kleur”. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze zin is het het voorwerp van de handeling. Het partikel 을 markeert dat voorwerp: 색을 = “een kleur / de kleur” als datgene waarnaar gezocht wordt. De vorm 색 zelf verandert hier niet door beleefdheid of door het aantal. 찾으세요 komt van 찾다, “zoeken” of “vinden”, en betekent hier “zoekt u?” De vorm heeft de beleefde vraaguitgang -으세요; na de medeklinker aan het einde van 찾다 verschijnt 으세요: 찾다 → 찾으세요. In deze zin drukt de vorm een huidige, beleefde vraag aan de gesprekspartner uit. 찾다 kan in andere contexten ook “vinden” betekenen; de vertaling en de vraag naar een kleur ondersteunen hier de betekenis “zoeken”. Samen vormen 어떤 색을 en 찾으세요? de vraag “Welke kleur zoekt u?” De Nederlandse vraagvolgorde wordt niet letterlijk nagebootst: 어떤 staat vóór 색, 을 markeert 색 als voorwerp, en de werkwoordsvorm 찾으세요 staat aan het einde. De beleefde vorm past bij een respectvolle vraag aan de gesprekspartner.

3. 파란색이 있으면 주세요.

   Iets blauws, als u dat heeft.

   파란색

   iets blauws; blauwe kleur

   있으면

   als u dat heeft

   주세요

   geef het alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   파란색 betekent hier “iets blauws” of “de blauwe kleur”. Het is een zelfstandig naamwoord voor de kleur blauw. Het verwante bijvoeglijke basiswoord is 파랗다 (“blauw zijn”); vóór een zelfstandig naamwoord verschijnt daarvan bijvoorbeeld 파란, zoals in 파란 가방 (“een blauwe tas”). In deze zin staat 파란색 zelf als het gevraagde object, met 이 als onderwerpmarkeerder. 있으면 komt van 있다 (“er zijn” of, afhankelijk van de context, “hebben”) met -으면, de voorwaardelijke vorm “als/wanneer”. Hier past de betekenis “als u dat heeft”, omdat het over de beschikbaarheid van iets blauws gaat. Hetzelfde patroon is bijvoorbeeld 시간이 있으면 오세요 — “Als u tijd heeft, kom dan.” 주세요 komt van 주다 (“geven”) en is de beleefde verzoeksvorm. De spreker vraagt de gesprekspartner om iets te geven. In een winkel kan 주세요 ook natuurlijk worden vertaald als “alstublieft” na het noemen van wat men wil; het object hoeft dan niet opnieuw te worden herhaald. Een vergelijkbaar verzoek is 물 주세요 — “Water, alstublieft.” Samen vormen de delen 파란색이 있으면 (“als u iets blauws heeft”) en 주세요 (“geef het alstublieft”) de beleefde vraag: “Iets blauws, als u dat heeft.” De voorwaarde staat vóór het verzoek en beperkt het verzoek tot de situatie waarin een blauwe optie beschikbaar is.

4. 여기 고객님 사이즈가 있어요.

   Hier is er een in uw maat.

   여기

   hier

   고객님

   u, beleefd aangesproken

   사이즈

   maat

   있어요

   is er

   Uitgebreide uitleg

   여기 betekent hier en wijst naar de plaats waar de spreker iets aanwijst of aanbiedt. Het kan ook in patronen als 여기에 있어요 voorkomen: “het is hier”. In deze zin staat het vooraan als plaatsaanduiding. 고객님 is een beleefde aanspreekvorm voor de klant. 님 maakt de aanspreekvorm eerbiedig; het woord hoeft daarom niet de grammaticale handelende persoon van de zin te zijn. Vergelijk als leerpatroon bijvoorbeeld 선생님 voor een beleefde aanspreekvorm van “leraar”. 사이즈 betekent maat, in de context van kleding of schoenen. De vorm 사이즈가 bestaat uit 사이즈 plus de onderwerpmarkeerder 가. Die markering laat zien dat de maat datgene is waarvan de aanwezigheid of beschikbaarheid wordt meegedeeld. Een bruikbaar patroon is N이/가 있어요: “N is er” of “N is beschikbaar”. 있어요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 있다, “er zijn / zich bevinden / beschikbaar zijn”. Hier beschrijft het de beschikbaarheid van de maat, niet een handeling van de klant. In een ander voorbeeld, 물이 있어요, betekent het “Er is water” of “Er is water beschikbaar”. Samen vormen de delen 여기 사이즈가 있어요 de mededeling dat hier een maat beschikbaar is. 고객님 richt die mededeling beleefd tot de klant. In de vaste vertaling wordt dat natuurlijk weergegeven als: “Hier is er een in uw maat.”

5. 입어 봐도 돼요?

   Kan ik hem passen?

   입어

   aantrekken; passen

   봐도 돼요?

   mag ik proberen?

   Uitgebreide uitleg

   입어 komt van 입다, “aantrekken” of “dragen”. In deze zin gaat het, gezien de kledingcontext en de vertaling, om kleding aantrekken om die te passen. De vorm 입어 is de 어-vorm van 입다; die verbindt het werkwoord met het volgende deel. Bijvoorbeeld: 이 옷을 입어요. — “Ik draag deze kleren / Ik trek deze kleren aan.” 입어 보다 betekent letterlijk “aantrekken en proberen” en wordt gebruikt voor “iets proberen te doen”. Hier staat 입어 daarom niet op zichzelf: samen met 보다 vormt het de constructie “proberen aan te trekken”. 봐도 돼요? is een beleefde vraag naar toestemming. -아/어도 되다 betekent “het is toegestaan om ...” of “mag ...?”; 봐도 돼요? betekent hier “mag ik proberen?” Het werkwoord 보다 betekent in deze constructie niet gewoon “zien”, maar maakt samen met het voorafgaande werkwoord de betekenis “proberen”. Een vergelijkbaar patroon is 먹어도 돼요? — “Mag ik eten?” De volledige opbouw is 입어 보다 (“proberen aan te trekken”) + -아/어도 되다 (“mag dat?”). 입어 봐도 돼요? betekent dus natuurlijk: “Mag ik hem passen?” De beleefde vorm 돼요? maakt er een toestemming-vragende vraag van.

6. 탈의실은 바로 여기예요.

   De paskamer is hier.

   탈의실

   paskamer

   바로

   precies

   여기예요

   is hier

   Uitgebreide uitleg

   탈의실 betekent hier ‘paskamer’. Het is een zelfstandig naamwoord voor een ruimte om kleding te wisselen of te passen. Koreaans markeert het meervoud van dit zelfstandig naamwoord hier niet met een aparte vorm; de vaste vertaling geeft in deze zin één paskamer weer. 바로 betekent hier ‘precies’ en benadrukt de exacte plaats. Een herbruikbaar patroon is 바로 + een plaatsaanduiding, bijvoorbeeld 바로 여기 — ‘precies hier’. Zonder 바로 betekent 여기 alleen ‘hier’. 여기예요 betekent ‘is hier’. 여기 betekent ‘hier’. 예요 is de beleefde copulavorm die volgt na een zelfstandig naamwoord of andere vorm die op een klinker eindigt; na een medeklinker verschijnt in dit patroon 이에요. Een voorbeeld is 화장실은 여기예요. — ‘De wc is hier.’ 탈의실은 bestaat uit 탈의실 en de topicpartikel 은. Die partikel maakt de paskamer tot het onderwerp van gesprek; 은 is niet simpelweg een aparte vorm van het zelfstandig naamwoord. Samen betekent 바로 여기예요 ‘is precies hier’. De volledige betekenis is: ‘De paskamer is hier.’

7. 정말 잘 맞아요.

   Hij zit echt goed.

   정말

   echt

   잘

   goed

   맞아요

   zit goed

   Uitgebreide uitleg

   정말 betekent hier ‘echt’ en versterkt de beoordeling die erop volgt. Het is een bijwoord; vergelijk bijvoorbeeld 정말 좋아요 — ‘Het is echt goed.’ 잘 betekent hier ‘goed’ of ‘op een goede manier’. In combinatie met 맞아요 vormt het de herbruikbare combinatie 잘 맞아요: ‘goed passen’ of ‘goed zitten’. Het beschrijft dus niet op zichzelf een object dat goed is; de combinatie geeft aan dat de pasvorm goed is. 맞아요 is de beleefde tegenwoordige vorm in de 해요-stijl van 맞다. In deze context betekent 맞다 ‘passen’ of ‘goed zitten’, en 맞아요 drukt uit dat dit nu zo is. De vorm 맞아요 kan in andere contexten ook met andere betekenissen van 맞다 voorkomen, dus de betekenis ‘passen’ komt hier uit de kledingcontext en de vaste vertaling. Een voorbeeld: 이 신발은 잘 맞아요. — ‘Deze schoenen zitten goed.’ Samen vormen 정말 잘 맞아요 de betekenis ‘Het zit echt goed’ volgens de vaste vertaling: iets heeft een zeer goede pasvorm. Het Koreaanse onderwerp is in deze zin niet uitgedrukt; de context maakt duidelijk dat het om het kledingstuk of andere kleding gaat waarover men de pasvorm beoordeelt. 잘 어울려요 in de volgende zin heeft een verwante maar andere focus: dat betekent dat iets iemand goed staat of goed bij iemand past, terwijl 잘 맞아요 hier de pasvorm benadrukt.

8. 잘 어울려요.

   Het staat u goed.

   잘

   goed

   어울려요

   staat goed; past goed

   Uitgebreide uitleg

   잘 betekent hier “goed” en versterkt 어울려요: iets staat iemand goed of past visueel goed bij iemand. Als bijwoord staat het vóór het werkwoord of de uitdrukking die het nader bepaalt. Voorbeeld: 잘 자요 betekent “Slaap goed.” 어울려요 komt van 어울리다, “goed samengaan” of “iemand goed staan”. De vorm -어요 is een beleefde tegenwoordige vorm; het is niet de verleden tijd. In deze zin is het onderwerp niet uitgesproken. Volgens de vaste vertaling gaat het om iets dat de aangesprokene goed staat. 어울리다 beschrijft dus de passende combinatie of uitstraling. Dat verschilt van 맞다, zoals in het eerdere 잘 맞아요, dat eerder “passen” of “goed zitten” kan betekenen. Samen vormt 잘 어울려요 de beleefde mededeling “Het staat u goed.” De Koreaanse zin noemt noch het voorwerp dat wordt gedragen noch de aangesprokene expliciet; de vertaling maakt de bedoelde aanspreekvorm wel duidelijk.