Een computer en printer gebruiken in de bibliotheek | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 이 컴퓨터를 사용해도 돼요?

   Kan ik deze computer gebruiken?

   이

   deze

   컴퓨터

   computer

   사용해도 돼요?

   mag ik gebruiken?

   Uitgebreide uitleg

   이 staat vóór een zelfstandig naamwoord en betekent hier “deze”. Het is een aanwijzend woord voor iets dat als nabij bij de spreker of in de gesprekssituatie wordt voorgesteld. Koreaanse aanwijzende woorden zoals 이, 그 en 저 veranderen niet naar geslacht of meervoud; 이 staat hier in de bepalende positie vóór 컴퓨터. 컴퓨터 betekent “computer”. In de volledige vorm 컴퓨터를 volgt de objectpartikel 를 op dit zelfstandig naamwoord. Die partikel markeert dat de computer het object is van “gebruiken”; zij wordt dus niet door de toestemmingconstructie vervangen. 사용해도 돼요? gebruikt 사용하다, “gebruiken”. Hier verandert 사용하다 in 사용해도: 하다 krijgt in deze vorm 해도. De constructie V-아/어도 되다 drukt toestemming uit. Daarom betekent V-아/어도 돼요? in een vraag “Mag ik V-en?”; 돼요 is hier de beleefde vorm van 되다 binnen die constructie. Voorbeeld: 여기 앉아도 돼요? — “Mag ik hier zitten?” Ook hier staat het werkwoord vóór -아/어도 돼요?. De delen volgen elkaar zo op: 이 + 컴퓨터를 (“deze computer” als object) + 사용해도 돼요? (“mag gebruiken?”). Als geheel vraagt de spreker beleefd of het toegestaan is deze computer te gebruiken: “Kan ik deze computer gebruiken?”

2. 저 컴퓨터는 비어 있어요.

   Die computer is vrij.

   저

   die daar

   컴퓨터

   computer

   비어 있어요

   is vrij

   Uitgebreide uitleg

   저 staat vóór 컴퓨터 en wijst naar een computer die daar, op enige afstand van spreker en luisteraar, staat. De vorm verandert hier niet wegens het grammaticale geslacht of aantal van het zelfstandig naamwoord; Koreaans heeft in deze aanwijzende vorm geen zulke Nederlandse verbuiging. Een vergelijkbaar contrast is 이 voor iets bij de spreker en 그 voor iets bij de luisteraar of iets dat al in de context bekend is. 컴퓨터 betekent hier “computer”. Het is een leenwoord dat als één zelfstandig naamwoord wordt gebruikt. In 저 컴퓨터 vormt het samen met 저 de naamwoordgroep “die computer”. 비어 있어요 betekent in deze zin “is vrij” of letterlijker “staat leeg”. De vorm komt van 비다 (“leeg zijn / vrij zijn”) in combinatie met 있다 (“zijn, zich bevinden”): 비어 있다 beschrijft een aanhoudende toestand, en 비어 있어요 is de beleefde tegenwoordige vorm in de 해요-stijl. Het relevante onderwerp is de computer; de uitdrukking zegt dus dat hij beschikbaar is om te gebruiken, niet dat hij noodzakelijk fysiek leeg is. Samen vormen de delen 저 컴퓨터 + 비어 있어요: “Die computer is vrij.” De vorige zin maakt het gebruik van de computer tot het relevante onderwerp, maar de grammaticale betekenis van deze zin zelf is dat de aangewezen computer vrij/beschikbaar is. De beleefde vorm -어요 past bij gewone, neutraal beleefde gesprekken.

3. 화면이 아주 밝아요.

   Het scherm is erg helder.

   화면

   scherm

   아주

   erg, heel

   밝아요

   is helder

   Uitgebreide uitleg

   화면 betekent hier “scherm”. Het is een zelfstandig naamwoord; in andere zinnen kan het bijvoorbeeld het scherm van een apparaat aanduiden zonder dat het type apparaat in dit woord zelf wordt genoemd. 아주 versterkt het woord dat erop volgt: “erg” of “heel”. Het geeft hier een hoge mate van helderheid aan. Voorbeeld: 아주 커요. — “Het is heel groot.” 밝아요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 밝다, “helder zijn” of “licht zijn”. De vorm eindigt op -아요, een veelgebruikte beleefde stijl voor een huidige toestand. Hier beschrijft 밝아요 de toestand van het scherm; het is dus niet de handeling “helder maken”. Voorbeeld: 방이 밝아요. — “De kamer is helder.” Samen vormen 화면이 아주 밝아요 de structuur “het scherm is erg helder”. De partikel 이 markeert 화면 als het onderwerp, 아주 versterkt 밝아요, en de volledige vertaling is: “Het scherm is erg helder.”

4. 여기에서 밝기를 낮출 수 있어요.

   Je kunt de helderheid hier lager zetten.

   여기에서

   hier

   밝기

   helderheid

   낮출

   verlagen

   수 있어요

   kunnen

   Uitgebreide uitleg

   여기에서 betekent hier, met nadruk op de plaats waar de handeling gebeurt. 여기 betekent “hier” en 에서 markeert de plaats van een activiteit of handeling. In informele taal komt ook 여기서 vaak voor. Voorbeeld: 여기에서 기다려요. — “Ik wacht hier.” 밝기 betekent hier helderheid of helderheidsniveau. Het is een zelfstandig naamwoord dat gevormd is uit 밝다 (“helder zijn”) met -기; 밝다 beschrijft dus een toestand, terwijl 밝기 het meetbare of instelbare niveau daarvan benoemt. In 밝기를 is 를 de objectmarkeerder: de helderheid is wat lager wordt gezet. 낮출 komt van het werkwoord 낮추다, “verlagen” of “lager zetten”. De vorm 낮출 is de vorm die vóór 수 staat in de mogelijkheidspatroon -을/ㄹ 수 있다; hier wordt 낮추다 dus niet als bevel gebruikt. Let op het onderscheid met 낮다, “laag zijn”: 낮다 beschrijft een lage toestand, terwijl 낮추다 iets lager maakt. Voorbeeld: 소리를 낮춰요. — “Ik zet het geluid zachter.” 수 있어요 maakt samen met 낮출 een mogelijkheid uit: 낮출 수 있어요 betekent “kan verlagen” of “kan lager zetten”. 수 is hier een afhankelijk zelfstandig naamwoord in de vaste constructie -을/ㄹ 수 있다, en 있어요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 있다. De constructie drukt hier praktische mogelijkheid uit, niet een verplichting. Voorbeeld: 이 화면에서 글자를 크게 볼 수 있어요. — “Op dit scherm kun je de letters groot bekijken.” Samen vormen 여기에서 밝기를 낮출 수 있어요 de betekenis: “Je kunt hier de helderheid lager zetten.” 여기에서 geeft de plaats aan, 밝기를 het object dat wordt aangepast, en 낮출 수 있어요 zegt dat die aanpassing mogelijk is. De beleefde vorm maakt de zin geschikt als neutrale uitleg of mededeling.

5. 프린터도 사용해도 돼요?

   Kan ik de printer ook gebruiken?

   프린터

   printer

   도

   ook

   사용해도 돼요?

   mag ik gebruiken?

   Uitgebreide uitleg

   프린터 betekent hier “printer”. Het is een leenwoord en gedraagt zich in deze zin als een zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: 프린터가 있어요. — “Er is een printer.” 도 wordt achter een woord geplaatst en voegt de betekenis “ook” of “eveneens” toe. Hier maakt 프린터도 van de printer iets dat naast een al genoemde mogelijkheid wordt toegevoegd: “de printer ook”. De partikel kan na een zelfstandig naamwoord staan, zoals in 책도 — “het boek ook”. 사용해도 돼요? vraagt of het toegestaan is om iets te gebruiken. De basisvorm is 사용하다 — “gebruiken”. In 사용해도 돼요 wordt de vorm 사용해도 gevormd uit 사용하다 zonder 다 plus -아/어도 되다; deze constructie betekent dat een handeling toegestaan is. 돼요 is de beleefde spreektaalvorm van 되다 in deze constructie. Als vraag krijgt het geheel de betekenis “mag ik het gebruiken?” of “is het goed als ik het gebruik?”. Vergelijk: 사용하면 안 돼요. — “Je mag het niet gebruiken.” Hier geeft -으면 안 되다 juist een verbod aan. De vorm 사용해도 돼요 drukt dus toestemming uit, niet zekerheid dat de handeling zal plaatsvinden. Samen betekent 프린터도 사용해도 돼요?: “Mag ik de printer ook gebruiken?” 프린터도 markeert de printer als een extra mogelijkheid, en 사용해도 돼요? vraagt beleefd om toestemming om die te gebruiken.

6. 책상 근처의 프린터를 사용할 수 있어요.

   Je kunt de printer bij het bureau gebruiken.

   책상

   bureau

   근처의

   bij/in de buurt van

   프린터를

   printer

   사용할 수 있어요

   kan gebruiken

   Uitgebreide uitleg

   책상 betekent hier ‘bureau’ en is een zelfstandig naamwoord. Het kan ook naar een schrijftafel of werktafel verwijzen. Een bruikbaar voorbeeld is 책상 앞에 앉아요. — ‘Ik zit voor het bureau.’ 근처의 betekent ‘in de buurt van’. Het basiswoord is 근처 (‘omgeving, nabijheid’); 의 verbindt dit zelfstandig naamwoord met wat erop volgt en maakt er een bepaling van: 근처의 프린터 = ‘de printer in de buurt’. In 책상 근처 staat 책상 vóór 근처: letterlijk ‘de nabijheid van het bureau’. Een vergelijkbaar patroon is 학교 근처의 카페 — ‘het café in de buurt van de school’. 프린터를 betekent ‘de printer’ als object van de handeling. 프린터 is het zelfstandig naamwoord ‘printer’, en 를 is de objectmarkeerder; na een klinker eindigt die markeerder op 를, terwijl na een medeklinker 을 wordt gebruikt. Bijvoorbeeld: 책을 읽어요. — ‘Ik lees een boek.’ 사용할 수 있어요 drukt uit dat iets mogelijk is of dat iemand het kan gebruiken. Het werkwoord is 사용하다 (‘gebruiken’). In 사용할 staat de vorm -ㄹ vóór 수; samen met 수 있다 vormt dit het patroon werkwoord + -(으)ㄹ 수 있다, ‘kunnen’ of ‘in staat zijn om’. Omdat de stam van 사용하다 op een klinker eindigt, verschijnt hier 사용할; na een medeklinker kan de vorm -을 수 있다 zijn. 있어요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 있다 in deze constructie. De vaste vertaling kiest hier de mogelijkheid ‘je kunt gebruiken’, niet een bevel. Samen vormen de delen 책상 근처의 프린터를 (‘de printer in de buurt van het bureau’ als object) en 사용할 수 있어요 (‘kan gebruiken’). De volledige betekenis is dus: ‘Je kunt de printer bij het bureau gebruiken.’

7. 소리를 틀면 헤드폰을 쓸게요.

   Ik gebruik een koptelefoon als ik geluid afspeel.

   소리를

   geluid

   틀면

   als ik afspeel

   헤드폰

   koptelefoon

   쓸게요

   ik zal gebruiken

   Uitgebreide uitleg

   소리를 betekent hier ‘geluid’ als datgene wat wordt afgespeeld. 소리 is het zelfstandig naamwoord ‘geluid’; -를 markeert het als lijdend voorwerp. De vorm 소리를 zegt op zichzelf niets over wie het geluid afspeelt. 틀면 komt van 틀다, hier ‘afspelen’ of ‘aanzetten’ bij geluid. De uitgang -면 maakt een voorwaarde of tijdsrelatie: ‘als/wanneer ...’. Bij 틀다 blijft de eindmedeklinker ㄹ behouden vóór -면, waardoor 틀면 ontstaat. Voorbeeld: 음악을 틀면 기분이 좋아요. — ‘Als ik muziek aanzet, word ik vrolijk.’ 헤드폰 is het zelfstandig naamwoord ‘koptelefoon’. In de volledige zin krijgt het de objectmarkeerder -을: 헤드폰을; die markeerder staat niet in het geselecteerde citaat 헤드폰 zelf. Het woord kan dus in een patroon als 헤드폰을 쓰다 voorkomen. 쓸게요 komt van 쓰다. In deze context betekent 쓰다 ‘opzetten/dragen’ van iets op het hoofd, en met een koptelefoon past dat bij ‘gebruiken’. 쓸게요 bestaat uit de stam 쓰- en -ㄹ게요. Deze vorm drukt een voornemen of toezegging van de spreker uit: ‘ik zal ...’ of ‘ik doe ...’. De ㅡ van 쓰다 valt weg vóór -ㄹ게요, zodat 쓸게요 wordt geschreven. Voorbeeld: 모자를 쓸게요. — ‘Ik zal een hoed opzetten.’ Samen vormt 소리를 틀면 de voorwaardelijke bijzin ‘als ik geluid afspeel’. Daarna geeft 헤드폰을 쓸게요 aan wat de spreker in die situatie zal doen: ‘dan zal ik een koptelefoon gebruiken/opzetten’. De hele uiting betekent dus: ‘Ik gebruik een koptelefoon als ik geluid afspeel.’

8. 그러면 방이 조용할 거예요.

   Zo blijft het stil in de ruimte.

   그러면

   dan; in dat geval

   방이

   de kamer; de ruimte

   조용할 거예요

   zal stil zijn

   Uitgebreide uitleg

   그러면 betekent hier “dan” of “in dat geval”. Het verwijst naar de voorafgaande situatie en leidt het gevolg in. Een herbruikbaar patroon is 그러면 + gevolg: “Dan …”. 방이 betekent hier “de kamer” of “de ruimte”. 방 is de basisvorm voor “kamer”, en 이 markeert het onderwerp. Na een zelfstandig naamwoord dat op een medeklinker eindigt gebruik je 이; na een klinker staat doorgaans 가. 조용할 거예요 betekent hier “zal stil zijn”. 조용하다 is de basisvorm en betekent “stil zijn”. In 조용할 거예요 krijgt 조용하- de vorm 조용할 vóór 거예요; deze constructie drukt een verwachting of voorspelling over een toekomstige toestand uit. 거예요 is de beleefde vorm in deze constructie; het is niet simpelweg een -어요-uitgang aan 조용할. Een vergelijkbaar voorbeeld is 바쁠 거예요 = “Het zal druk zijn.” Samen vormen de delen 그러면 (“dan/in dat geval”) + 방이 (“de kamer/ruimte” als onderwerp) + 조용할 거예요 (“zal stil zijn”). De hele uiting betekent in de gegeven vertaling: “Zo blijft het stil in de ruimte.”