Klein gereedschap lenen | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 가위를 써도 돼요?

   Mag ik de schaar gebruiken?

   가위를

   schaar

   써도 돼요

   mag gebruiken?

   Uitgebreide uitleg

   가위를 betekent hier “de schaar” als het voorwerp van de handeling. 가위 is het zelfstandig naamwoord “schaar”; 를 is de objectmarkeerder en verschijnt hier omdat de schaar wordt gebruikt. In de volgende context komt hetzelfde woord ook voor als 가위를, maar deze zin zegt alleen dat de spreker toestemming vraagt om de schaar te gebruiken. 써도 돼요 drukt uit dat iets toegestaan is: “mag gebruiken?” of letterlijker “is het oké als [ik het] gebruik?”. Het werkwoord is 쓰다, “gebruiken”. Voor deze vorm wordt 쓰다 met -어도 되다 gecombineerd: 쓰다 → 써도 되다. De vorm 써 is de samengevoegde vorm van de stam 쓰- met -어; 돼요 is de beleefde vorm van 되다 in de betekenis “toegestaan zijn / in orde zijn”. Het onderwerp “ik” staat in het Koreaans vaak niet uitgesproken, maar de vaste vertaling maakt hier duidelijk dat de spreker om toestemming voor zichzelf vraagt. Voorbeeld: 여기 앉아도 돼요? — “Mag ik hier zitten?” Het patroon is werkwoord + 아/어도 돼요?, waarmee je beleefd vraagt of de handeling mag. Samen betekent 가위를 + 써도 돼요?: “Mag ik de schaar gebruiken?” De schaar is het object van 쓰다, en 써도 돼요? maakt van die handeling een toestemmingsvraag.

2. 이 가위를 가져가서 날은 아래로 향하게 해 주세요.

   Pak deze en houd de messen naar beneden gericht.

   이

   deze

   가위

   schaar

   가져가서

   meenemen en daarna

   날

   snijblad(en)

   아래로

   naar beneden

   향하게

   gericht laten zijn

   해 주세요

   doe dit alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   이 verwijst hier, samen met 가위, naar de schaar die de spreker aanwijst; de vertaling bevestigt “deze”. Koreaanse aanwijzende woorden staan vóór het zelfstandig naamwoord: 이 가위 = “deze schaar”. 그 en 저 zijn andere aanwijzende vormen voor respectievelijk iets dat eerder genoemd is of verder weg is. 가위 betekent “schaar”. Het woord kan naar het gebruiksvoorwerp als geheel verwijzen; in deze zin wordt het daarna nader verbonden met de snijbladen. Voor “een schaar” staat bijvoorbeeld 가위 하나, maar 가위 op zichzelf beweert geen specifiek aantal. 가져가서 komt van 가져가다, “meenemen” of “wegbrengen”. De uitgang -아서 verbindt dit werkwoord met wat erop volgt en geeft hier de volgorde weer: neem de schaar mee en voer daarna de volgende handeling uit. Het is dus niet alleen een los bevel om iets te nemen. Een vergelijkbare verbindingsvorm is bijvoorbeeld 열어서 = “openen en dan …”. 날 betekent hier “snijblad” of “snijkant”; bij een schaar kan de betekenis op de bladen van het werktuig slaan. In 날은 is 은 een onderwerp- of tegenstellingmarker die aan 날 is toegevoegd; de geselecteerde vorm zelf is 날. Het woord 날 kan in andere contexten ook een snijkant van bijvoorbeeld een mes aanduiden, maar hier wordt het door 가위 als de snijdende delen van de schaar begrepen. 아래로 betekent “naar beneden”. 아래 is “beneden/onderkant” en -로 geeft hier de richting aan. Ter vergelijking betekent 위로 “naar boven”. 향하게 komt van 향하다, “gericht zijn op” of “naar iets gericht zijn”. De vorm -게 maakt hier deel uit van de constructie 향하게 하다: iets zo laten staan of richten dat het naar een bepaalde kant wijst. 향하게 alleen is daarom niet het volledige verzoek; 해 주세요 maakt de constructie af. 해 주세요 is een beleefde manier om iemand te vragen iets te doen. 하다 betekent “doen”; in 해 staat het werkwoord in de verbindende vorm, en 주세요 voegt het beleefde verzoek toe. In deze zin vormt het samen met 향하게 het verzoek “houd ze gericht”. Een kort voorbeeld is 기다려 주세요 = “wacht alstublieft”. Samen betekent 이 가위를 가져가서 “neem deze schaar mee”. Daarna specificeert 날은 아래로 dat de snijbladen naar beneden moeten wijzen, en 향하게 해 주세요 vraagt beleefd om ze zo gericht te houden of te plaatsen. De volledige betekenis is: “Pak deze schaar en houd de messen naar beneden gericht.”

3. 테이프도 좀 필요해요.

   Ik heb ook wat tape nodig.

   테이프

   tape

   도

   ook

   좀

   wat

   필요해요

   nodig hebben

   Uitgebreide uitleg

   테이프 betekent hier “tape”. Het is een zelfstandig naamwoord; het is een leenwoord en verandert hier niet van vorm. Een bruikbaar patroon is N이/가 필요하다: “N is nodig” of natuurlijker “iemand heeft N nodig”. Voorbeeld: 시간이 필요해요. — “Ik heb tijd nodig.” 도 wordt direct na 테이프 geplaatst en voegt de betekenis “ook” toe: 테이프도 betekent “ook tape”. De particle kan aan verschillende woordsoorten worden gehecht om het element als extra informatie te markeren. In deze zin sluit “ook” aan bij iets dat al nodig is, zonder dat de zin dat andere item zelf benoemt. 좀 betekent hier “wat/een beetje” en verzacht de formulering van de behoefte. Het drukt in deze zin geen exact meetbare hoeveelheid uit. Voorbeeld: 물 좀 주세요. — “Geef me alstublieft wat water.” 필요해요 is de beleefde 해요-vorm van 필요하다, “nodig zijn”. De vorm 필요하다 wordt gebruikt voor de basisbetekenis; 필요해요 is de beleefde stijl in een gewone gesprekssituatie. Koreaans markeert in deze vorm niet apart een persoon zoals “ik” of “jij”; het onderwerp kan dus uit de context worden weggelaten. De vaste Nederlandse vertaling maakt hier de bedoelde eerste persoon duidelijk: “ik heb nodig”. Voorbeeld: 도움이 필요해요. — “Ik heb hulp nodig.” Samen vormen 테이프도 (“ook tape”) en 좀 필요해요 (“is wat nodig” / natuurlijk: “heb [ik] wat nodig”) de volledige betekenis: “Ik heb ook wat tape nodig.” 도 maakt tape tot een extra benodigd item, en 좀 verzacht de hoeveelheid of het verzoek. De zin is beleefd en geschikt voor een gewone gesprekssituatie.

4. 테이프는 서랍 안에 있어요.

   De tape ligt in de la.

   테이프

   tape

   서랍

   lade

   안에

   in; binnenin

   있어요

   bevindt zich

   Uitgebreide uitleg

   테이프 betekent hier “tape”. Het is een leenwoord en gedraagt zich in deze zin als een zelfstandig naamwoord. Met het onderwerpmarker 는 wordt 테이프는 het onderwerp of gespreksonderwerp: “wat de tape betreft”. 서랍 betekent “lade” en is een zelfstandig naamwoord. Het kan met een plaatsbepaling worden gecombineerd, bijvoorbeeld 서랍 안 (“de binnenkant van de lade”). 안에 betekent “in/binnenin”. 안 betekent hier “binnenkant” en 에 markeert de plaats waar iets zich bevindt. Het patroon [plaats]에 있다 betekent dat iets zich op of in die plaats bevindt. Voorbeeld: 가방 안에 있어요. — “Het zit in de tas.” 있어요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 있다, “zich bevinden” of “er zijn”. In deze zin beschrijft het de locatie van een concreet voorwerp; daarom past de Nederlandse vertaling “ligt” goed. De vorm 있어요 wordt ook gebruikt voor bestaan of aanwezigheid, maar de plaatsbepaling maakt hier de locatie duidelijk. De zin volgt het patroon onderwerp + plaats + 있다: 테이프는 (“de tape”, als onderwerp) + 서랍 안에 (“in de lade”) + 있어요 (“bevindt zich”). Samen betekent 테이프는 서랍 안에 있어요.: “De tape ligt in de la.” De beleefde vorm maakt dit geschikt voor een gewone, beleefde mededeling.

5. 자도 있어요?

   Heb je ook een liniaal?

   자

   liniaal

   도

   ook

   있어요?

   is er? / is het aanwezig?

   Uitgebreide uitleg

   자 betekent hier “liniaal”. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze zin wordt het niet verbogen. Een bruikbaar voorbeeld is 자 있어요. — “Er is een liniaal.” 도 is een partikel met de betekenis “ook”. Het wordt direct achter het woord of de woordgroep geplaatst waarop “ook” betrekking heeft: 자도 betekent dus “ook een liniaal”. Het voegt de liniaal toe aan iets dat al in de context aanwezig is, zonder zelf een aantal aan te geven. 있어요? komt van 있다, “aanwezig zijn” of “zich bevinden”, in een beleefde tegenwoordige vorm. Op zichzelf vraagt 있어요? of iets aanwezig is. In een bezitsconstructie kan dezelfde vorm, zoals hier volgens de vaste vertaling, natuurlijk betekenen “heb je?”. Koreaans drukt bezit vaak uit als het aanwezig zijn van iets bij iemand; de bezitter wordt dan door de context bepaald. Een voorbeeld is 책 있어요? — “Heb je een boek?” Samen vormen 자 + 도 + 있어요? de vraag “Heb je ook een liniaal?” Het vraagteken maakt de uiting tot een vraag; de beleefde vorm 있어요 past bij een neutrale, beleefde conversatie.

6. 네, 제 책상 위에 있어요.

   Ja, die ligt op mijn bureau.

   네

   ja

   제

   mijn

   책상

   bureau

   위에

   op; erboven

   있어요

   is er; bevindt zich

   Uitgebreide uitleg

   네 betekent hier “ja” en bevestigt de voorafgaande vraag. Het is een zelfstandig bevestigingswoord; het is niet hetzelfde als een inhoudelijk werkwoord. 제 betekent “mijn”. Dit is de beleefde verkorte vorm van 저의 (“van mij”). Het bezittelijk element staat vóór het zelfstandig naamwoord: 제 책상 = “mijn bureau”. 책상 betekent “bureau” of “schrijftafel”. Het is een zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar patroon is 명사 위 (“boven/op een zelfstandig naamwoord”), bijvoorbeeld 책상 위 = “bovenop het bureau”. 위에 betekent “op/bovenop” en geeft de plaats aan. 위 is het plaatswoord “bovenkant/boven”, en -에 markeert hier de locatie waar iets zich bevindt. Het gaat dus om een positie op het bureau, niet om een beweging naar het bureau. 있어요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 있다, “zich bevinden” of “er zijn”. In deze zin beschrijft het de locatie van iets. Het onderwerp wordt in het Koreaans vaak weggelaten wanneer het uit de context begrijpelijk is; de vaste vertaling maakt hier duidelijk dat het bedoelde voorwerp op het bureau ligt. De vorm 있어요 is beleefd in gewone gesprekken. Samen betekent 네, 제 책상 위에 있어요.: “Ja, die ligt op mijn bureau.” Letterlijk wordt eerst bevestigd, daarna wordt de plaats opgebouwd als 제 책상 위에 (“op mijn bureau”), en 있어요 zegt dat het bedoelde voorwerp zich daar bevindt.

7. 거기에서 가져가도 돼요.

   Je kunt hem daar vandaan pakken.

   거기에서

   daar vandaan

   가져가

   meenemen

   도 돼요

   mag; is toegestaan

   Uitgebreide uitleg

   거기에서 betekent hier “daar vandaan”. 거기 verwijst naar een plaats, en -에서 markeert hier de plaats vanwaar iets wordt meegenomen. Vergelijk: 거기에 있어요 betekent “het is daar”, terwijl 거기에서 가져가요 betekent “ik neem het daar vandaan mee”. 가져가 komt van 가져가다, “meenemen” of “mee- en wegbrengen”. In deze zin gaat het om iets vanaf die plaats meenemen. De beleefde vorm zonder de toestemmingsconstructie is 가져가요. Een nuttig contrast is 가져오다, “meebrengen”: 가져가다 richt de beweging van het meegenomen voorwerp van de spreker of een referentiepunt af, terwijl 가져오다 de beweging naar de spreker of een referentiepunt toe richt. Voorbeeld: 책을 가져가요. — “Ik neem het boek mee.” 도 돼요 vormt met het voorafgaande werkwoord de constructie -아/어도 되다. Die drukt uit dat een handeling toegestaan of in orde is: “mag …” of “het is toegestaan om …”. 돼요 is hier de beleefde vorm van 되다. Voorbeeld: 여기 앉아도 돼요? — “Mag ik hier zitten?” Samen vormen 거기에서, 가져가 en 도 돼요 de betekenis “het is toegestaan om het daar vandaan mee te nemen”. De vaste vertaling geeft dat weer als “Je kunt hem daar vandaan pakken”. Het Koreaanse werkwoord specificeert geen grammaticaal geslacht voor het meegenomen voorwerp; dat de vertaling “hem” gebruikt, komt uit de vaste vertaling, niet uit de vorm 가져가. De punt maakt de uiting hier een mededeling, niet noodzakelijk een vraag.

8. 다 쓰면 전부 돌려놓을게요.

   Ik leg alles terug als ik klaar ben.

   다 쓰면

   als ik klaar ben

   전부

   alles

   돌려놓을게요

   ik leg terug

   Uitgebreide uitleg

   다 쓰면 bestaat uit 다 쓰다 en -면. In deze zin betekent 다 쓰다 niet simpelweg “schrijven”, maar “iets helemaal gebruiken” of “ermee klaar zijn”; het onderwerp blijft onuitgesproken. 쓰다 is de basisvorm. -면 maakt hiervan een voorwaarde: “als/wanneer …”. Het volledige deel betekent hier dus “als ik ermee klaar ben”. Voorbeeld: 이거 다 쓰면 버려도 돼요. — “Als je hiermee klaar bent, mag je het weggooien.” Dit voorbeeld laat dezelfde voorwaardelijke vorm zien; de precieze betekenis van 쓰다 hangt af van wat gebruikt wordt. 전부 betekent “alles” of “het geheel”. Het verwijst hier naar alle relevante voorwerpen, zonder dat de zin zelf specificeert welke voorwerpen dat zijn. 전부 en 다 kunnen allebei een geheel aanduiden, maar ze hebben hier niet dezelfde rol: 다 hoort bij het volledig gebruiken in 다 쓰면, terwijl 전부 het object van het terugleggen als geheel aanduidt. 돌려놓을게요 is de beleefde vorm van 돌려놓다 met -ㄹ게요. 돌려놓다 betekent iets terugbrengen en het weer op zijn plaats leggen of zetten: 돌리다 (“terugdraaien/terugbrengen”) gecombineerd met 놓다 (“neerzetten/achterlaten”). De toekomstige vorm in dit woord is dus niet alleen een neutrale tijdsaanduiding. -ㄹ게요 drukt uit dat de spreker dit op zich neemt of toezegt. 요 maakt de uiting beleefd. Voorbeeld: 다 쓰고 책상 위에 놓을게요. — “Als ik het heb gebruikt, leg ik het op het bureau.” Hier toont 놓을게요 opnieuw de toezegging van de spreker. Samen geeft de volgorde de voorwaarde en daarna de toezegging: 다 쓰면 (“als ik ermee klaar ben”) + 전부 (“alles”) + 돌려놓을게요 (“zal ik terugleggen”). De volledige betekenis is: “Ik leg alles terug als ik klaar ben.”

9. 제가 나중에 찾을 수 있게 자를 맨 위에 놓아 주세요.

   Leg de liniaal bovenop, zodat ik hem later kan vinden.

   제가

   ik (als onderwerp)

   나중에

   later

   찾을 수 있게

   zodat ik kan vinden

   자를

   de liniaal (als object)

   맨 위에

   helemaal bovenop

   놓아 주세요

   leg alstublieft neer

   Uitgebreide uitleg

   제가 bestaat uit 저 (“ik”, in een bescheiden of beleefde vorm) en onderwerpmarkeerder 가. Hier is de spreker degene die later zal kunnen zoeken. 저 staat tegenover het informelere 나; de vorm van de onderwerpmarkeerder hangt af van het voorafgaande woord: na een klinker komt 가, na een medeklinker 이. 나중에 betekent “later”. De uitgang -에 markeert hier het tijdstip waarop iets gebeurt. Bijvoorbeeld: 나중에 만나요. — “We zien elkaar later.” 찾을 수 있게 bouwt voort op het werkwoord 찾다 (“vinden/zoeken”). 찾을 is de vorm van 찾다 vóór 수, in de constructie -(으)ㄹ 수 있다, die mogelijkheid of vermogen uitdrukt: 찾을 수 있다 betekent “kunnen vinden”. -게 maakt daar een doel- of gevolgverbinding van: 찾을 수 있게 betekent hier “zodat ik het kan vinden”. Het onderwerp van 찾을 is in deze zin dezelfde persoon als in 제가, maar wordt in het Koreaans niet opnieuw uitgesproken. 자를 is 자 (“liniaal”) met de objectmarkeerder 를. De vorm 를 laat zien dat de liniaal het directe object is van het neerleggen. Na een zelfstandig naamwoord op een medeklinker komt de variant 을; na een klinker 를, zoals in 자. 맨 위에 betekent “helemaal bovenop”. 위 betekent “bovenkant/boven”, en 맨 versterkt dit tot “de uiterste of allerhoogste plaats”. De markeerder 에 geeft hier de plaats aan waar iets wordt neergelegd. Bijvoorbeeld: 책을 맨 위에 놓으세요. — “Leg het boek helemaal bovenop.” 놓아 주세요 komt van 놓다 (“neerleggen/plaatsen”) plus -아 주세요, een beleefde manier om iemand te vragen iets te doen. 놓아 is de verbindingsvorm van 놓다; 주세요 betekent letterlijk “geef alstublieft”, maar in deze constructie maakt het verzoek beleefd. Het patroon V-아/어 주세요 is bruikbaar voor “doe alstublieft V”. Samen geeft 제가 나중에 찾을 수 있게 het doel: “zodat ik het later kan vinden”. 자를 맨 위에 plaatst de liniaal helemaal bovenop, en 놓아 주세요 vraagt de luisteraar haar daar neer te leggen. De hele zin betekent dus: “Leg de liniaal helemaal bovenop, zodat ik hem later kan vinden.”