Gemorst water opruimen | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 바닥에 물이 있어요.

   Er ligt water op de vloer.

   바닥에

   op de vloer

   물이

   water

   있어요

   er is / ligt

   Uitgebreide uitleg

   바닥에 betekent hier “op de vloer”. 바닥 is het zelfstandige naamwoord “vloer” en -에 markeert een plaats waar iets zich bevindt. Hetzelfde patroon is bruikbaar in bijvoorbeeld 방에 있어요 — “het is in de kamer”. 물이 betekent hier “water” als onderwerp. 물 is “water”; de vorm 물이 bestaat uit 물 plus de onderwerpmarker -이. Na een zelfstandig naamwoord dat op een medeklinker eindigt, gebruik je -이; na een klinker gebruik je -가, bijvoorbeeld 비가 (“regen” als onderwerp). De marker zegt op zichzelf niet dat het water op een bepaalde manier beweegt. 있어요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 있다, “zich bevinden” of “er zijn”. Bij een voorwerp op een plaats geeft 있다 vaak aan waar het is: 책이 책상에 있어요 — “Het boek ligt op het bureau.” De beleefde vorm 있어요 is geschikt in gewone, beleefde gesprekken. Samen vormen de delen 바닥에 + 물이 + 있어요: “Er ligt water op de vloer.” De plaats komt hier met -에, 물이 markeert het water als onderwerp, en 있어요 zegt dat het water zich daar bevindt. De daaropvolgende context gaat verder over datzelfde water, maar de betekenis van deze zin zelf blijft de vastgestelde locatiebeschrijving.

2. 물이 문 쪽으로 퍼지고 있어요.

   Het water verspreidt zich naar de deur.

   물이

   water (als onderwerp)

   문

   deur

   쪽으로

   in de richting van

   퍼지고 있어요

   is zich aan het verspreiden

   Uitgebreide uitleg

   물이 komt van 물 (“water”) met de onderwerpmarkeerder 이. Na een zelfstandig naamwoord dat op een medeklinker eindigt, verschijnt 이; na een klinker verschijnt 가. Hier wordt water dus als onderwerp van de verspreiding gemarkeerd. 문 betekent “deur”. Het is hier het referentiepunt voor de richting. 쪽으로 bestaat uit 쪽 (“kant”, “richting”) en 으로, een partikel dat een richting of doelrichting markeert. Samen betekent het “in de richting van”. Na een medeklinker behalve ㄹ gebruikt men 으로; na een klinker of na ㄹ gebruikt men 로. Het patroon [richting of plaats] 쪽으로 is bruikbaar voor “in de richting van [plaats]”. 퍼지고 있어요 is een beleefde vorm van de constructie 퍼지고 있다, gebaseerd op 퍼지다 (“zich verspreiden”, “uitbreiden”). -고 있다 geeft hier aan dat de verandering aan de gang is; 있어요 is de beleefde vorm van 있다 binnen deze constructie. Een voorbeeld: 불이 퍼지고 있어요. — “Het vuur verspreidt zich.” Samen markeert 물이 het water als onderwerp, geeft 문 쪽으로 de richting aan en zegt 퍼지고 있어요 dat de verspreiding bezig is. De volledige betekenis is: “Het water verspreidt zich in de richting van de deur.”

3. 작은 병이 깨졌어요.

   Het kleine flesje is kapotgegaan.

   작은

   klein

   병

   flesje; fles

   깨졌어요

   is kapotgegaan

   Uitgebreide uitleg

   작은 komt van het beschrijvende werkwoord 작다, ‘klein zijn’. Voor een zelfstandig naamwoord krijgt het de bepalende vorm 작은: 작은 병 betekent dus ‘een klein flesje’, waarbij 작은 vóór 병 staat. Voorbeeld: 작은 방 — ‘een kleine kamer’. 작은 beschrijft hier 병; het zegt niet op zichzelf hoeveel flesjes er zijn. 병 betekent hier ‘flesje’ of ‘fles’. Het is het zelfstandig naamwoord voor het voorwerp dat in de vertaling als flesje wordt bedoeld. Voorbeeld: 물병 — ‘waterfles’, een samenstelling waarin 병 het woord voor ‘fles’ blijft. 깨졌어요 is de beleefde verleden vorm van 깨지다. 깨지다 betekent ‘breken’ of ‘kapotgaan’ wanneer iets zelf breekt of in een gebroken toestand raakt; het is niet dezelfde vorm als een werkwoord waarmee iemand iets opzettelijk breekt. De vorm 깨졌어요 geeft hier aan dat het breken al heeft plaatsgevonden, met een beleefde 해요-stijl. Voorbeeld: 컵이 깨졌어요. — ‘De kop is kapotgegaan.’ Samen vormt 작은 병이 깨졌어요 de structuur ‘het kleine flesje + onderwerpmarkering 이 + is kapotgegaan’: ‘Het kleine flesje is kapotgegaan.’

4. 마른 수건을 가져올게요.

   Ik pak een droge handdoek.

   마른

   droge

   수건

   handdoek

   가져올게요

   ik zal het halen

   Uitgebreide uitleg

   마른 betekent hier “droge” en staat vóór het zelfstandig naamwoord 수건. Het komt van 마르다 (“droog zijn”); vóór een zelfstandig naamwoord verschijnt de vorm 마른. Voorbeeld: 마른 옷 betekent “droge kleren”. 수건 betekent “handdoek”. Het is een zelfstandig naamwoord en verandert hier niet door getal of grammaticaal geslacht. Voorbeeld: 수건이 있어요. betekent “Er is een handdoek.” 가져올게요 betekent hier “ik zal het halen/meebrengen”. De vorm komt van 가져오다 (“brengen; meebrengen”) plus -ㄹ게요. Die uitgang geeft aan dat de spreker zich ertoe verbindt of nu de intentie uitspreekt iets te doen: 가져올게요 = “Ik zal het halen.” Het onderdeel 가져오- draagt de betekenis “brengen/meebrengen”; -ㄹ게요 is de toekomstige toezegging van de spreker. Voorbeeld: 제가 물을 가져올게요. betekent “Ik zal water halen.” Samen vormen 마른 수건을 en 가져올게요 de betekenis: “Ik zal een droge handdoek halen.” 을 markeert 마른 수건 als het object van 가져오다. Het Koreaanse object wordt in de vertaling als “een droge handdoek” weergegeven; het woord 을 zelf drukt geen bepaald aantal uit.

5. 먼저 가방을 옮겨 줄 수 있어요?

   Kun je de tas eerst verplaatsen?

   먼저

   eerst

   가방

   tas

   옮겨

   verplaatsen

   줄 수 있어요?

   kun je ...?

   Uitgebreide uitleg

   먼저 betekent hier “eerst” en geeft de volgorde van de handeling aan. Een bruikbaar contrast is 나중에 (“later”). Voorbeeld: 먼저 먹어요. — “Ik eet eerst.” 가방 betekent “tas”. Dit zelfstandig naamwoord verandert niet van vorm voor enkelvoud of meervoud; in deze zin wordt door de vaste vertaling een enkele tas bedoeld. Voorbeeld: 가방이 있어요. — “Er is een tas.” 옮겨 komt van het werkwoord 옮기다, “verplaatsen”. De uitgang -어 verbindt dit werkwoord hier met 주다. In 옮겨 주다 betekent de combinatie dat iemand iets voor iemand anders verplaatst. Voorbeeld: 책을 옮겨요. — “Ik verplaats het boek.” 줄 수 있어요? bevat 주다 (“geven” of “iets voor iemand doen”), 수 (“mogelijkheid”) en 있어요 (“er is/is mogelijk” in beleefde vorm). Na een werkwoord drukt -(으)ㄹ 수 있다 uit dat iets mogelijk is; als vraag betekent het vaak “kun je ...?”. In deze zin is 줄 de -ㄹ-vorm van 주다 vóór 수, niet een aparte betekenis van “geven” die los van de constructie staat. Samen met 옮겨 ontstaat 옮겨 줄 수 있어요?: “kun je het voor mij verplaatsen?” Voorbeeld: 도와줄 수 있어요? — “Kun je helpen?” Samen vormen 먼저 + 가방을 + 옮겨 줄 수 있어요? de beleefde vraag “Kun je de tas eerst verplaatsen?”. 을 markeert 가방 als het object van 옮기다, terwijl 먼저 aangeeft dat het verplaatsen eerst moet gebeuren.

6. 가방을 의자 위에 놓을게요.

   Ik leg hem op de stoel.

   가방을

   tas als voorwerp

   의자

   stoel

   위에

   op/bovenop

   놓을게요

   ik zal neerzetten

   Uitgebreide uitleg

   가방을 betekent hier “de tas” als het voorwerp dat wordt neergezet. 가방 betekent “tas”; -을 markeert het lijdend voorwerp na een stam of zelfstandig naamwoord met een medeklinker als slotklank. Na een klinker gebruikt het Koreaans in dezelfde functie -를; bijvoorbeeld 책을 읽어요 betekent “een boek lezen”. 의자 betekent “stoel”. Het is een zelfstandig naamwoord en verandert in deze vorm niet door het aantal stoelen. 위에 betekent hier “op/bovenop”. 위 betekent “bovenkant” of “boven”, en -에 markeert hier de plaats waar iets wordt neergezet. Het patroon N 위에 betekent “op N”. Voorbeeld: 책상 위에 있어요 betekent “Het is op het bureau.” 놓을게요 komt van 놓다, “neerzetten” of “plaatsen”. De uitgang -(으)ㄹ게요 geeft aan dat de spreker iets op zich neemt of van plan is te doen: “ik zal het neerzetten”. Hier is de opbouw 놓-을게요: de stam 놓- eindigt op de slotmedeklinker ㅎ, dus verschijnt -을게요. Na een stam die op een klinker eindigt, verschijnt -ㄹ게요; bijvoorbeeld 가다 → 갈게요 (“ik zal gaan”). 놓을 is hier dus niet een afzonderlijke toekomstige vorm vóór 게요, maar de combinatie van de werkwoordstam 놓- met het begin van de uitgang -을게요. De volledige opbouw is 가방을 의자 위에 놓을게요: “de tas als voorwerp, op de stoel als plaats, zal ik neerzetten”. De natuurlijke Nederlandse vertaling is “Ik leg hem op de stoel”; hem verwijst daar naar de tas, terwijl het Koreaans de tas zelf expliciet noemt. De zin drukt uit dat de spreker de tas op de stoel zal leggen.

7. 그러면 바닥을 닦을 수 있어요.

   Dan kunnen we de vloer schoonmaken.

   그러면

   dan

   바닥

   vloer

   닦을

   schoonmaken

   을 수 있어요

   kunnen

   Uitgebreide uitleg

   그러면 betekent hier “dan” of “in dat geval”. Het verbindt deze zin met een voorwaarde of eerder genoemd plan: “als dat zo is, dan …”. Voorbeeld: 그러면 시작해요. — “Dan beginnen we.” 바닥 betekent “vloer”. Met het volgende objectmarker 을 wordt het de zaak waarop de handeling gericht is: 바닥을 = “de vloer”. In het Koreaans markeert 을/를 het object; welke vorm je gebruikt hangt af van de eindklank van het voorafgaande zelfstandig naamwoord. 닦을 komt van het werkwoord 닦다, “vegen, afnemen of schoonmaken” — hier specifiek de vloer schoonmaken. De vorm 닦을 is de vorm die vóór 수 staat in de mogelijkheidspatroon -을 수 있다; hij presenteert de handeling als iets dat mogelijk is. Voorbeeld: 창문을 닦을 수 있어요. — “We kunnen het raam schoonmaken.” 을 수 있어요 vormt samen met het voorafgaande werkwoord de uitdrukking voor mogelijkheid of bekwaamheid: “kunnen …”. In deze vorm staat 을 niet bij 바닥; het maakt deel uit van de constructie -을 수 있어요. Na een werkwoordstam die op een klinker eindigt, verschijnt in dezelfde constructie vaak -ㄹ 수 있어요, bijvoorbeeld 갈 수 있어요 — “kunnen gaan”. Samen betekent 그러면 바닥을 닦을 수 있어요.: “Dan kunnen we de vloer schoonmaken.” Het onderwerp “we” staat niet uitgedrukt in de Koreaanse zin; dat is de bedoelde lezing van de vaste vertaling. Het herbruikbare patroon is 그러면 [object]을/를 [werkwoord]-(으)ㄹ 수 있어요 — “Dan kunnen we [object] [werkwoord].”

8. 가방은 거기에서 젖지 않을 거예요.

   Daar blijft de tas droog.

   가방

   tas

   거기에서

   daar

   젖지 않을 거예요

   zal niet nat worden

   Uitgebreide uitleg

   가방 betekent hier ‘tas’. Dit is een zelfstandig naamwoord; het onderwerp wordt in de volledige zin gemarkeerd door 은 in 가방은. Een bruikbaar voorbeeld is 가방이 있어요. — ‘Er is een tas.’ 이 markeert daar het onderwerp na een medeklinker. 거기에서 betekent ‘daar’, met nadruk op de plaats waar de toestand of gebeurtenis geldt. 거기 is ‘daar’ en 에서 is de plaatsmarkeerder voor een handeling of gebeurtenis. Het is dus niet alleen een aanwijzend woord: de uitgang maakt de plaatsrelatie expliciet. Voorbeeld: 거기에서 만나요. — ‘We ontmoeten elkaar daar.’ 젖지 않을 거예요 is de ontkennende toekomstige of voorspellende vorm van 젖다, ‘nat worden’. De keten is 젖다 → 젖지 않다 (‘niet nat worden’) → 젖지 않을 거예요 (‘zal niet nat worden’). -지 않다 maakt de voorafgaande beschrijving negatief; -을 거예요 drukt hier een verwachting of voorspelling uit. Omdat 젖다 op een medeklinker eindigt, verschijnt in de positieve vorm 젖을 거예요; in deze zin wordt de ontkende vorm 않을 거예요 gebruikt. Voorbeeld: 비가 와도 신발이 젖지 않을 거예요. — ‘Ook als het regent, zullen de schoenen niet nat worden.’ Samen betekent 가방은 거기에서 젖지 않을 거예요. letterlijk dat de tas daar niet nat zal worden. In natuurlijk Nederlands is de vaste vertaling: ‘Daar blijft de tas droog.’ De topicmarkeerder 은 zet de tas als besproken onderwerp neer; 거기에서 geeft de plaats aan, en de ontkennende voorspelling zegt dat nat worden daar niet zal gebeuren.