Een kapotte lamp repareren | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 불이 안 켜져요.

   Het licht doet het niet.

   불이

   het licht

   안

   niet

   켜져요

   gaat aan

   Uitgebreide uitleg

   불이 betekent hier “het licht”. 불 kan afhankelijk van de context ook “vuur” betekenen, maar de vaste vertaling maakt in deze zin de betekenis “licht” duidelijk. De uitgang -이 markeert 불 als onderwerp; na een zelfstandig naamwoord dat op een medeklinker eindigt, is -이 de relevante onderwerpvorm (vergelijk bijvoorbeeld 문이, “de deur” als onderwerp). Deze vorm zegt op zichzelf niets over een bepaald aantal. 안 is de gewone korte ontkenning en staat direct vóór het werkwoord of de werkwoordelijke vorm die wordt ontkend. Hier ontkent het dat het licht aangaat of aan is. Een andere veelgebruikte ontkenningsvorm is -지 않다, bijvoorbeeld 불이 켜지지 않아요, met dezelfde kernbetekenis maar een andere vorm. 켜져요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 켜지다: “aangaan” of, bij een licht, “aan zijn”. Het is niet de vorm van 켜다, “iets aanzetten”; 켜다 beschrijft dat iemand of iets het licht aanzet, terwijl 켜지다 de toestand of verandering van het licht zelf beschrijft. De uitgang -어요 maakt de uiting beleefd in deze stijl. Bijvoorbeeld: 불이 켜져요. — “Het licht gaat aan.” Samen vormt 불이 안 켜져요 letterlijk de structuur “het licht + niet + gaat aan/is aan”. De zin zegt dus dat het licht niet aangaat of niet werkt, zonder een oorzaak te noemen. In combinatie met de vaste vertaling is de natuurlijke Nederlandse betekenis: “Het licht doet het niet.”

2. 스위치를 확인했어요?

   Heb je de schakelaar gecontroleerd?

   스위치를

   de schakelaar

   확인했어요?

   heb je gecontroleerd?

   Uitgebreide uitleg

   스위치를 betekent hier “de schakelaar”. 스위치 is een leenwoord voor een schakelaar; 를 is de objectmarker en laat zien dat de schakelaar het gecontroleerde object is. Na een zelfstandig naamwoord zonder 받침 staat 를; na een zelfstandig naamwoord met 받침 staat 을, bijvoorbeeld 문을 (“de deur”, als object). 확인했어요? betekent “heb je gecontroleerd?”. De basisvorm is 확인하다 (“controleren, verifiëren”). In 확인했어요 staat 했어요, de beleefde vorm van het verleden van 하다; daardoor wordt de controle als afgerond vóór het vraagmoment voorgesteld. Een bevestigende vraag krijgt hier zijn vraagfunctie door de vraagintonatie en het vraagteken. De beleefde tegenwoordige vorm is 확인해요 (“controleert / controleer”), terwijl 확인했어요 verwijst naar iets dat al gecontroleerd is. Samen vormt 스위치를 확인했어요? de vraag “Heb je de schakelaar gecontroleerd?”. De objectmarker koppelt 스위치를 aan 확인했어요, en de verleden vorm vraagt of die controle al heeft plaatsgevonden. In deze context gaat het dus om de schakelaar die gecontroleerd zou kunnen zijn omdat het licht niet aangaat.

3. 확인했어요. 그런데 불이 아직도 안 켜져요.

   Ik heb de schakelaar gecontroleerd, maar het licht doet het nog steeds niet.

   확인했어요

   gecontroleerd

   그런데

   maar

   불이

   het licht

   아직도

   nog steeds

   안 켜져요

   gaat niet aan

   Uitgebreide uitleg

   확인했어요 komt van 확인하다 (“controleren”, “verifiëren”). De vorm 확인했어요 is de beleefde verleden vorm: 확인하- + -였- (verleden) + -어요, waarbij de vorm in de praktijk samentrekt. Hier betekent het, mede door de context, dat de spreker de schakelaar heeft gecontroleerd. Voorbeeld: 문을 확인했어요. — “Ik heb de deur gecontroleerd.” 그런데 zet een tegenstelling of onverwachte wending in: “maar”, “echter” of “trouwens, maar”. Het verbindt hier de uitgevoerde controle met het probleem dat daarna wordt genoemd. Voorbeeld: 확인했어요. 그런데 아직 안 돼요. — “Ik heb het gecontroleerd. Maar het werkt nog steeds niet.” 불이 bestaat uit 불 (“licht” in deze context) en de onderwerpmarkeerder 이. 불 kan in andere contexten ook “vuur” betekenen; de vaste vertaling maakt hier de betekenis “het licht” duidelijk. De vorm 이 wordt gebruikt na een zelfstandig naamwoord dat op een medeklinker eindigt. Voorbeeld: 불이 켜졌어요. — “Het licht is aangegaan.” 아직도 betekent “nog steeds” en geeft aan dat een toestand tot nu toe voortduurt, vaak ondanks een verwachte verandering. Het bestaat uit 아직 (“nog”) en 도, dat hier nadruk toevoegt. Voorbeeld: 아직도 비가 와요. — “Het regent nog steeds.” 안 켜져요 bevat de ontkenning 안 en 켜져요, de beleefde tegenwoordige vorm van 켜지다. 켜지다 betekent hier dat iets aangaat of ingeschakeld raakt; met 안 wordt dat “gaat niet aan”. Dit verschilt van 켜다, “iets aanzetten”: 불을 켜요 betekent “Ik zet het licht aan”, terwijl 불이 켜져요 betekent “Het licht gaat aan” of “Het licht staat aan”. In de vaste zin wordt niet beweerd wie het licht zou moeten aanzetten; alleen het resultaat wordt beschreven. Voorbeeld: 컴퓨터가 안 켜져요. — “De computer gaat niet aan.” Samen vormen de delen: 확인했어요 — “ik heb [hem/het] gecontroleerd”; 그런데 — “maar”; 불이 — “het licht”; 아직도 안 켜져요 — “gaat nog steeds niet aan”. De hele uiting betekent daarom: “Ik heb de schakelaar gecontroleerd, maar het licht doet het nog steeds niet.” De beleefde -어요-stijl is geschikt voor een gewone beleefde mededeling.

4. 전구가 오래됐을지도 몰라요.

   Misschien is de gloeilamp oud.

   전구

   gloeilamp

   오래됐

   oud geworden; oud

   을지도 몰라요

   misschien

   Uitgebreide uitleg

   전구 betekent hier “gloeilamp”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 전구가 markeert 가 de gloeilamp als onderwerp van de uitspraak; de vorm 전구 zelf verandert hierdoor niet. 오래됐 is de vorm die hier “oud geworden” of kortweg “oud” betekent. De basisvorm is 오래되다; de verleden vorm is 오래됐다, en de beleefde vorm op zichzelf is 오래됐어요. In deze zin staat 오래됐 vóór een volgende grammaticale vorm, waardoor de slotvorm van het bijvoeglijke werkwoord niet zelfstandig wordt afgesloten. Voorbeeld: 이 컴퓨터는 오래됐어요. — “Deze computer is oud.” 을지도 몰라요 drukt onzekerheid of mogelijkheid uit: “misschien” of “het zou kunnen dat”. In combinatie met de voorafgaande vorm ontstaat 오래됐을지도 몰라요: “misschien is het oud”. Na 됐 verschijnt hier 을지도; de hele constructie, niet alleen 을지도, draagt de betekenis van mogelijkheid. Voorbeeld: 내일 비가 올지도 몰라요. — “Misschien regent het morgen.” Samen betekent 전구가 오래됐을지도 몰라요.: “Misschien is de gloeilamp oud.” De gloeilamp is het onderwerp, 오래됐 beschrijft haar ouderdom en 을지도 몰라요 maakt die bewering onzeker.

5. 방이 지금 너무 어두워요.

   De kamer is nu te donker.

   방

   kamer

   지금

   nu

   너무

   te

   어두워요

   is donker

   Uitgebreide uitleg

   방 betekent hier ‘kamer’. Het is een zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar patroon is N이/가 ...: het partikel 이 na 방 markeert de kamer als datgene waarover de toestand wordt beschreven. Voorbeeld: 방이 커요. — ‘De kamer is groot.’ 지금 betekent ‘nu’ en plaatst de toestand in het huidige moment. Het kan vaak voor de beschreven toestand staan, zoals in 지금 바빠요. — ‘Ik ben nu druk.’ 너무 betekent hier ‘te’, in de zin dat de mate verder gaat dan wenselijk of comfortabel is. Het versterkt 어두워요; het betekent in deze zin niet zelfstandig ‘veel’. Voorbeeld: 물이 너무 차가워요. — ‘Het water is te koud.’ 어두워요 is de beleefde tegenwoordige vorm van het beschrijvende werkwoord 어둡다, ‘donker zijn’. De vorm verandert door de beleefde uitgangen: 어둡다 → 어두워요. De stam bevat hierbij de vormverandering ㅂ → 우 vóór deze uitgang; dit is een eigenschap van 어둡다, niet van 방. Het tegenovergestelde is 밝다 → 밝아요, ‘helder zijn’. Voorbeeld: 방이 밝아요. — ‘De kamer is helder.’ Samen geeft 방이 지금 너무 어두워요 de betekenis: ‘De kamer is nu te donker.’ 방이 maakt de kamer tot het beschreven onderwerp, 지금 beperkt de toestand tot het huidige moment, 너무 geeft een te hoge mate aan, en 어두워요 beschrijft de kamer als donker in beleefde stijl.

6. 작은 램프를 가져올 수 있어요.

   Ik kan een kleine lamp brengen.

   작은

   klein

   램프

   lamp

   가져올

   brengen

   수 있어요

   kunnen

   Uitgebreide uitleg

   작은 betekent hier “klein” en staat vóór het zelfstandig naamwoord 램프. Het is de attributieve vorm van 작다 (“klein zijn”): 작다 → 작은 vóór een zelfstandig naamwoord. Deze vorm drukt op zichzelf geen bepaald getal of grammaticaal geslacht uit. Voorbeeld: 작은 가방이에요. — “Het is een kleine tas.” 램프 is het zelfstandig naamwoord “lamp”. Het is een leenwoord; de vorm verandert hier niet om enkelvoud of meervoud aan te geven. In de volledige vorm 램프를 markeert 를 het object: de lamp is wat gebracht wordt. 가져올 komt van het werkwoord 가져오다, “brengen/meebrengen”. De vorm 가져올 is de attributieve vorm op -(으)ㄹ, die hier vóór 수 staat in de constructie -(으)ㄹ 수 있다. Omdat de werkwoordstam op een klinker eindigt, verschijnt hier -ㄹ: 가져오다 → 가져올. In combinatie met 수 있어요 betekent dit “kunnen brengen”. 가져올 draagt dus niet op zichzelf de volledige tijd- of modaliteitsbetekenis; die ontstaat samen met de volgende constructie. Voorbeeld: 책을 가져올 수 있어요. — “Ik kan een boek meebrengen.” 수 있어요 vormt met de voorafgaande vorm -(으)ㄹ de constructie -(으)ㄹ 수 있어요, “kunnen …” of “in staat zijn om …”. 있어요 is de beleefde vorm van 있다 (“er zijn/zijn”); in deze vaste constructie geeft het mogelijkheid aan. Het niet-uitgesproken onderwerp wordt in de vaste vertaling als “ik” weergegeven. Samen is 작은 램프를 가져올 수 있어요 opgebouwd als “een kleine lamp” + objectmarkering + “kunnen meebrengen”: “Ik kan een kleine lamp brengen.”

7. 나중에 전구를 바꿔야 해요.

   We moeten de gloeilamp later vervangen.

   나중에

   later

   전구

   gloeilamp

   바꿔야 해요

   moeten vervangen

   Uitgebreide uitleg

   나중에 betekent hier “later”. 나중 verwijst naar een later moment en -에 markeert dat moment als tijdsbepaling. Dit bijwoord staat vooraan in de zin en kan gemakkelijk in andere zinnen worden gebruikt. Voorbeeld: 나중에 만나요. — “Tot later.” 전구 betekent “gloeilamp”. Het is hier het zelfstandig naamwoord dat als object wordt gebruikt; daarom volgt in de volledige zin de objectmarkeerder 를: 전구를. Voorbeeld: 전구를 샀어요. — “Ik heb een gloeilamp gekocht.” 바꿔야 해요 drukt uit dat vervangen noodzakelijk is: “moeten vervangen”. De basisvorm van het werkwoord is 바꾸다 (“veranderen; vervangen”). In 바꿔야 is 바꾸다 gecombineerd met -어야 하다, een constructie voor verplichting. 바꾸어야 하다 wordt in gewoon gebruik vaak verkort tot 바꿔야 하다; 해요 is hier de beleefde vorm van 하다. De constructie zegt niet op zichzelf wie moet handelen; in deze vaste vertaling is dat “we”. Een nuttig contrast is 안 바꿔도 돼요. — “Het is niet nodig om het te vervangen.” -아/어야 해요 betekent dus dat iets wel noodzakelijk is, terwijl -아/어도 돼요 toestemming of afwezigheid van verplichting uitdrukt. Samen vormen de delen: 나중에 (“later”) + 전구를 (“de gloeilamp”, als object) + 바꿔야 해요 (“moeten vervangen”). De volledige betekenis is daarom: “We moeten de gloeilamp later vervangen.”

8. 전구를 바꿀 때까지 그 램프를 사용하세요.

   Gebruik de lamp totdat we de gloeilamp vervangen.

   전구를

   gloeilamp

   바꿀

   vervangen

   때까지

   totdat

   그

   die/dat

   램프

   lamp

   사용하세요

   gebruik alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   전구를 betekent hier “de gloeilamp”. 전구 is het zelfstandig naamwoord “gloeilamp” en -를 markeert het lijdend voorwerp. De basisvorm 전구 verandert niet; alleen de objectmarkeerder maakt de rol in deze zin duidelijk. In 전구를 바꿔요 betekent dit bijvoorbeeld: “We vervangen de gloeilamp.” 바꿀 komt van 바꾸다, “vervangen” of “verwisselen”. In 바꿀 때 staat 바꿀 vóór 때 en beschrijft het moment waarop de handeling plaatsvindt. Deze vorm is de attributieve toekomstige/verwachte vorm van het werkwoord: 바꾸다 → 바꿀. In deze zin is het onderwerp van “vervangen” niet uitgedrukt; de vaste Nederlandse vertaling en de voorafgaande context maken duidelijk dat het om “we vervangen” gaat. 전구를 바꿀 때 betekent letterlijk ongeveer “op het moment dat we de gloeilamp vervangen”. 때까지 betekent “totdat” of “tot het moment dat”. 때 betekent “moment/tijd” en 까지 geeft een grens aan. Samen vormt dit een tijdsconstructie: [handeling]-(으)ㄹ 때까지 = “totdat/op het moment tot waarop [handeling]”. Bijvoorbeeld: 비가 그칠 때까지 기다리세요. — “Wacht totdat de regen ophoudt.” 그 is een aanwijzende bepaler met de betekenis “die/dat” of, afhankelijk van de context, “de betreffende”. Hij staat vóór het zelfstandig naamwoord en verandert niet naar getal of grammaticaal geslacht. Hier bepaalt 그 램프; de vertaling geeft dit natuurlijk weer als “de lamp”. 램프 betekent “lamp”. Het is een leenwoord dat als zelfstandig naamwoord wordt gebruikt. Met de objectmarkeerder zou je bijvoorbeeld 램프를 사용하세요 zeggen: “Gebruik de lamp.” 사용하세요 komt van 사용하다, “gebruiken”. De vorm bevat de beleefde aansporingsuitgang -(으)세요: 사용하다 → 사용하세요. Daarmee richt de spreker zich beleefd tot de aangesprokene met een verzoek of instructie. Het onderwerp “u/jij” wordt in het Koreaans vaak weggelaten wanneer het uit de situatie blijkt. In deze zin is 램프 het object van 사용하다, terwijl de aangesprokene de gebruiker is. De zin bouwt dus op als 전구를 (“de gloeilamp” als object) + 바꿀 때까지 (“totdat [we die] vervangen”) + 그 램프를 (“de lamp” als object) + 사용하세요 (“gebruik”). Het geheel betekent: “Gebruik de lamp totdat we de gloeilamp vervangen.” De eerdere zin ondersteunt dat het vervangen later moet gebeuren; de huidige zin geeft intussen een beleefde instructie om de lamp te blijven gebruiken.