Een ruimte controleren | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 방이 준비됐어요?

   Is de ruimte klaar?

   방이

   de ruimte

   준비됐어요?

   klaar zijn?

   Uitgebreide uitleg

   방이 bestaat uit 방 (“kamer/ruimte”) en de onderwerpmarkeerder 이. De vertaling maakt hier duidelijk dat het om de ruimte gaat. 이 wordt gebruikt na een zelfstandig naamwoord dat op een medeklinker eindigt; na een klinker staat doorgaans 가, bijvoorbeeld 의자가 (“de stoel(en)”, als onderwerp). 준비됐어요? betekent hier “is klaar?” of letterlijker “is gereed geworden?”. De basisvorm is 준비되다 (“gereed zijn/worden, voorbereid zijn/worden”); 됐어요 is de beleefde vorm van 됐다, afkomstig van 되다 in de verleden/voltooide beleefde vorm 되었어요, die vaak als 됐어요 wordt uitgesproken en geschreven. In deze vraag geeft de vorm aan dat de voorbereiding als voltooid wordt beschouwd. De beleefde vraaguitgang -어요? maakt er een gewone beleefde vraag van. Als herbruikbaar patroon kun je N이/가 준비됐어요? gebruiken voor “Is N klaar?” Het onderwerp krijgt 이 na een medeklinker en 가 na een klinker. Voorbeeld: 회의가 준비됐어요? — “Is de vergadering klaar?” Samen vormt 방이 준비됐어요? de vraag “Is de ruimte klaar?”: 방이 markeert de ruimte als onderwerp en 준비됐어요? vraagt of die gereed is.

2. 의자가 제자리에 있어요.

   De stoelen staan op hun plek.

   의자

   stoel

   제자리에

   op zijn plek

   있어요

   is / staat

   Uitgebreide uitleg

   의자 betekent hier “stoel”. Het Koreaanse zelfstandig naamwoord heeft op zichzelf geen verplichte enkelvouds- of meervoudsvorm; in deze vaste vertaling gaat het om meerdere stoelen. In 의자가 is 가 de onderwerpmarkeerder: 의자 + 가 markeert wat zich op een bepaalde plaats bevindt. 제자리에 betekent “op zijn/hun plek” of “op de aangewezen plaats”. 제자리 is “de eigen/oorspronkelijke plek”; 에 markeert hier de plaats. De vorm 제자리에 geeft dus de locatie aan, niet de richting naar die locatie. 있어요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 있다, “zich bevinden”, “er zijn” of “zijn/staan” bij een locatie. De precieze Nederlandse vertaling hangt af van het onderwerp en de situatie; bij 의자 is “staan” natuurlijk. De vorm 있어요 is beleefd en informeel-neutraal in gesprek. Een bruikbaar patroon is [plaats]에 있어요: “is/zijn op [plaats]”. Samen vormen de delen 의자가 제자리에 있어요.: “De stoelen staan op hun plek.” Het onderwerp is de stoelen, en 제자리에 zegt waar ze zich bevinden. De Koreaanse zin zegt niet door een aparte meervoudsvorm dat het om meerdere stoelen gaat; dat aantal is hier door de vaste Nederlandse vertaling gegeven.

3. 스크린이 작동해요?

   Werkt het scherm?

   스크린

   scherm

   작동해요

   werkt / functioneert

   Uitgebreide uitleg

   스크린 betekent hier ‘scherm’. Het is een leenwoord en een zelfstandig naamwoord. In een andere zin kun je bijvoorbeeld zeggen: 스크린이 커요. — ‘Het scherm is groot.’ De uitgang 이 markeert 스크린 als onderwerp; na een zelfstandig naamwoord dat op een medeklinker eindigt, is 이 de gebruikelijke onderwerpsmarkeerder. 작동해요 betekent hier ‘werkt’ of ‘functioneert’. De basisvorm is 작동하다 (‘functioneren’); 작동해요 is de beleefde, niet-verleden vorm. Het werkwoord beschrijft of een apparaat of systeem functioneert, niet simpelweg of iemand iets uitvoert. Bijvoorbeeld: 컴퓨터가 작동해요. — ‘De computer werkt.’ De vorm 해요 hoort bij de beleefde alledaagse stijl. In een vraag kan dezelfde werkwoordsvorm worden gebruikt; de vragende betekenis blijkt hier uit de vraagintonatie en het vraagteken. Het patroon is dus 명사이/가 작동해요? — ‘Werkt de/het [zelfstandig naamwoord]?’ Samen betekent 스크린이 작동해요? letterlijk ongeveer ‘Functioneert het scherm?’ en natuurlijk: ‘Werkt het scherm?’ De vraag gaat over het functioneren van het scherm; 스크린 is het onderwerp en 작동해요? vraagt naar de tegenwoordige werking ervan.

4. 화면이 선명해 보여요.

   Het beeld ziet er duidelijk uit.

   화면

   scherm; beeld

   선명해

   duidelijk; scherp

   보여요

   ziet eruit

   Uitgebreide uitleg

   화면 betekent hier “beeld” of “scherm”: het zichtbare beeld waarop je iets bekijkt. Het is een zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar voorbeeld is 화면을 봐요 — “Ik kijk naar het scherm”; 을 markeert daar 화면 als het voorwerp. 선명해 komt van het beschrijvende werkwoord 선명하다, “duidelijk/scherp zijn”. De vorm 선명해 is de informele verbindingsvorm op -해 van 선명하다; vóór 보여요 verbindt die de eigenschap met het werkwoord “lijken/eruitzien”. Vergelijk 선명해요 — “Het is duidelijk/scherp” — met 선명해 보여요 — “Het ziet er duidelijk/scherp uit”. 보여요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 보이다, hier “eruitzien” of “zichtbaar lijken”. In de constructie beschrijving + 아/어 보이다 beschrijf je hoe iets voor de spreker lijkt: 맛있어 보여요 betekent “Het ziet er lekker uit”. De vorm 보여요 betekent in deze zin dus niet dat het beeld zelf actief naar iets kijkt. Samen vormen 선명해 보여요 de betekenis “ziet er duidelijk/scherp uit”. Met 화면 als onderwerp betekent de hele uiting: “Het beeld ziet er duidelijk uit.” De beleefde eindvorm -요 maakt de uitspraak geschikt voor een gewone beleefde conversatie.

5. 마커가 있어요?

   Hebben we stiften?

   마커

   stiften

   있어요?

   zijn er?

   Uitgebreide uitleg

   마커 betekent hier “stift” of, in het meervoud, “stiften”. Het is een leenwoord en blijft in deze vorm onveranderd voor enkelvoud en meervoud; het Koreaans markeert het aantal hier niet expliciet. Voor een concreet aantal kan een telwoord worden toegevoegd, bijvoorbeeld 마커 두 개 — “twee stiften”. 있어요? is de beleefde vraagvorm van 있다, “er zijn”, “aanwezig zijn” of “beschikbaar zijn”. In deze zin gaat het om beschikbaarheid: “zijn er stiften?” De vorm 있어요 is beleefd alledaags taalgebruik; de ontkennende tegenhanger is 없어요, “er zijn er geen” of “het is niet beschikbaar”. 가 na 마커 markeert 마커 als het onderwerp van de bestaansvraag. Samen geeft 마커가 있어요? de betekenis “Zijn er stiften?” De Nederlandse vertaling “Hebben we stiften?” drukt dezelfde bedoelde beschikbaarheid uit, hoewel het Koreaans letterlijk een vraag naar aanwezigheid formuleert.

6. 마커가 테이블 위에 있어요.

   Ze liggen op de tafel.

   마커

   stiften

   테이블

   tafel

   위에

   op/bovenop

   있어요

   zich bevinden

   Uitgebreide uitleg

   마커 betekent hier “stiften”. Het is een leenwoord. Het Koreaans markeert het meervoud in deze vorm niet zichtbaar; de meervoudige lezing volgt hier uit de vaste vertaling en de context. Met 가 in 마커가 wordt 마커 als onderwerp gemarkeerd. 테이블 betekent “tafel”. In 테이블 위에 vormt het samen met 위에 een plaatsaanduiding: “op de tafel”. 위에 betekent “op/bovenop”. 위 verwijst naar de bovenkant of positie boven iets, en -에 markeert de plaats waar iets zich bevindt. Voorbeeld: 의자 위에 — “op de stoel”. 있어요 is de beleefde alledaagse vorm van 있다. Bij voorwerpen kan 있다 aangeven dat iets zich ergens bevindt; in deze zin wordt dat in het Nederlands natuurlijk weergegeven als “liggen”. De vorm 있어요 zegt hier niets afzonderlijks over het aantal stiften. Samen vormen 마커가 테이블 위에 있어요 de structuur “[onderwerp] + [plaats] + [zich bevinden]”: “Ze liggen op de tafel.” De Koreaanse vorm 마커 zelf draagt geen zichtbare meervoudsuitgang, maar in deze vaste zin is de bedoelde referentie meervoudig.

7. 돌아다닐 공간이 있어요?

   Is er ruimte om rond te lopen?

   돌아다닐

   om rond te lopen

   공간

   ruimte

   있어요?

   is er?

   Uitgebreide uitleg

   돌아다닐 komt van 돌아다니다, “rondlopen” of “rondgaan”. De vorm 돌아다닐 is de attributieve vorm vóór een zelfstandig naamwoord: 돌아다닐 공간 betekent letterlijk “ruimte om rond te lopen”. De uitgang -ㄹ maakt hier dus geen verleden tijd; hij verbindt de handeling met het volgende zelfstandig naamwoord. 공간 betekent “ruimte” in de zin van beschikbare plaats. Het kan bijvoorbeeld ook in 작은 공간 staan: “een kleine ruimte”. In de vaste zin is 공간 het zelfstandige naamwoord waarover gevraagd wordt of die beschikbaar is. 있어요? komt van 있다, “er zijn” of “aanwezig/beschikbaar zijn”. 있어요 is de beleefde vorm in de 해요-stijl; als vraag, met de stijgende vraagintonatie die hier door ? wordt weergegeven, betekent het “is er?” of “is het er?”. In deze zin gaat het om het bestaan of beschikbaar zijn van ruimte, niet om de plaats van een specifiek voorwerp. Samen vormt 돌아다닐 공간 de woordgroep “ruimte om rond te lopen”. Daarop volgt 있어요?, zodat de volledige vraag wordt: “Is er ruimte om rond te lopen?” De vraag stelt alleen beschikbaarheid aan de orde; ze geeft zelf nog niet aan hoeveel ruimte er is.

8. 걸어 다닐 공간이 충분히 있어요.

   Er is genoeg ruimte om rond te lopen.

   걸어 다닐

   om rond te lopen

   공간

   ruimte

   충분히

   voldoende

   있어요

   er is

   Uitgebreide uitleg

   걸어 다닐 betekent hier «om rond te lopen». Het bestaat uit 걸어 다니다 («rondlopen») met de vorm -ㄹ, die een werkwoord vóór een zelfstandig naamwoord gebruikt om een handeling te beschrijven die daarbij mogelijk of bedoeld is: 걸어 다닐 공간 = «ruimte om rond te lopen». In 걸어 zie je bovendien de onregelmatige vorm van 걷다 («lopen»): vóór een klinker wordt ㄷ hier ㄹ, dus 걷다 → 걸어. 다닐 komt van 다니다 («rondgaan»/«heen en weer gaan») + -ㄹ. 공간 is een zelfstandig naamwoord voor «ruimte» of «plek». In deze zin is het de ruimte waarin de genoemde activiteit kan plaatsvinden. Een bruikbaar patroon is [werkwoordsvorm op -(으)ㄹ] + 공간, bijvoorbeeld 쉴 공간 = «ruimte om uit te rusten». 충분히 betekent «voldoende» of «genoeg» en versterkt hier de hoeveelheid ruimte: de ruimte is toereikend om rond te lopen. Het is de bijwoordelijke vorm bij 충분하다 («voldoende zijn»). Bijvoorbeeld: 시간이 충분히 있어요. = «Er is genoeg tijd.» 있어요 komt van 있다 («er zijn»/«zich bevinden») en is de beleefde tegenwoordige vorm in de 해요-stijl. Met een zelfstandig naamwoord plus 이/가 drukt 있다 vaak uit dat iets bestaat of beschikbaar is: 공간이 있어요 = «Er is ruimte». De vorm 있어요 zegt op zichzelf niet hoeveel ruimte er is; dat wordt hier door 충분히 aangegeven. Samen vormen 걸어 다닐 공간 («ruimte om rond te lopen») en 충분히 있어요 («is er voldoende»). De volledige zin betekent daarom: «Er is genoeg ruimte om rond te lopen.»