Eten kiezen | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 샌드위치와 샐러드 중에서 무엇을 고를까요?

   Zal ik een broodje of een salade kiezen?

   샌드위치

   broodje

   와

   en

   샐러드

   salade

   중에서

   uit de genoemde opties

   무엇을

   wat

   고를까요?

   zal ik kiezen?

   Uitgebreide uitleg

   샌드위치 betekent hier “broodje” en is een zelfstandig naamwoord. Het is een leenwoord; de vorm verandert hier niet voor persoon of getal. Een vergelijkbaar voorbeeld is 샐러드 (“salade”). 와 verbindt twee gelijkwaardige naamwoordgroepen en betekent “en”. Deze variant staat na een vorm die op een klinker eindigt; na een medeklinker gebruik je doorgaans 과. In 샌드위치와 샐러드 verbindt het dus de twee genoemde opties. 샐러드 betekent “salade” en is ook hier een zelfstandig naamwoord. De volgende context noemt deze optie een lichtere keuze, maar de vraag zelf presenteert beide opties als keuzemogelijkheden. 중에서 betekent “uit de genoemde opties” of “van de genoemde mogelijkheden”. 중 verwijst hier naar een groep of reeks, en 에서 markeert het bereik waaruit iets wordt gekozen. Het patroon A와 B 중에서 is bruikbaar voor “uit A en B”. 무엇을 betekent “wat” als het gekozen object. 무엇 is de vraagvorm “wat”; 을 markeert het lijdend voorwerp. In informelere spreektaal kan 뭘 dezelfde functie hebben. Hier verwijst 무엇을 naar één keuze uit de zojuist genoemde opties, niet naar een extra, ongenoemde optie. 고를까요? komt van 고르다, “kiezen”. De vorm 고를까요? is een beleefde vraag met de strekking “zal ik kiezen?” of, met het object erbij, “wat zal ik kiezen?”. Het is een voorstel of verzoek om richting bij de keuze, niet een mededeling dat de keuze al gemaakt is. Vergelijk 먹을까요? (“zal ik eten?”); dat komt van 먹다. Samen vormen 샌드위치와 샐러드 중에서 무엇을 고를까요? de vraag: “Zal ik een broodje of een salade kiezen?” Letterlijker is de opbouw: “Uit een broodje en een salade, wat zal ik kiezen?” De constructie A와 B 중에서 무엇을 고를까요? is herbruikbaar wanneer iemand vraagt welke van twee genoemde mogelijkheden hij of zij zal kiezen.

2. 샐러드가 더 가벼운 선택이에요.

   De salade is een lichtere keuze.

   샐러드

   salade

   더 가벼운

   lichter

   선택

   keuze

   이에요

   is

   Uitgebreide uitleg

   샐러드 is hier het zelfstandig naamwoord “salade”. In het Koreaans kunnen leenwoorden zoals 샐러드 rechtstreeks als zelfstandig naamwoord worden gebruikt. Een eenvoudig voorbeeld is 샐러드를 먹어요. — “Ik eet salade.” 더 가벼운 betekent hier “lichter”. Het bijvoeglijk naamwoord is 가볍다 (“licht”); vóór een zelfstandig naamwoord krijgt het de vorm 가벼운. 더 maakt de vergelijking expliciet: “meer/lichter”. In deze zin gaat het om een lichtere keuze binnen de genoemde opties. Voorbeeld: 이 가방이 더 가벼워요. — “Deze tas is lichter.” 선택 betekent “keuze” en is een zelfstandig naamwoord. Het kan ook in de vaste combinatie 선택하다 voorkomen, “kiezen”, maar in deze zin is 선택 zelf het naamwoordelijke deel. Voorbeeld: 좋은 선택이에요. — “Het is een goede keuze.” 이에요 is de beleefde vorm van de koppelwerkwoorduitdrukking “zijn” na een zelfstandig naamwoord dat op een medeklinker eindigt. 선택 eindigt op ㄱ, daarom staat hier 이에요; na een klinker staat doorgaans 예요, bijvoorbeeld 그는 친구예요. — “Hij is een vriend.” Samen vormen de delen: 샐러드 (“de salade”) + 더 가벼운 선택 (“een lichtere keuze”) + 이에요 (“is”). De volledige betekenis is dus: “De salade is een lichtere keuze.”

3. 저는 배가 많이 고프지 않아요.

   Ik heb niet veel honger.

   저는

   ik (als onderwerp)

   배가 … 고프지 않아요

   geen honger hebben

   많이

   veel

   Uitgebreide uitleg

   저는 betekent hier “wat mij betreft: ik”. 저 is de bescheiden beleefde vorm van “ik”; 는 markeert het onderwerp of thema van de zin. In andere contexten kan het onderwerp anders zijn, bijvoorbeeld 저는 “wat mij betreft, ik” tegenover 친구는 “wat mijn vriend betreft”. 배가 betekent letterlijk “de buik/maag” met 가, de onderwerpsmarkeerder. In de vaste uitdrukking 배가 고프다 is de maag het grammaticale onderwerp van “hongerig zijn”. Het Koreaanse 배 verwijst hier dus niet naar een afzonderlijk nieuw gespreksonderwerp, maar maakt deel uit van de gebruikelijke manier om honger uit te drukken. 많이 betekent “veel” of, bij een toestand, “in sterke mate”. Hier bepaalt het de mate van honger: “veel honger” / “erg hongerig”. Het is een bijwoord en blijft daarom onveranderd. Een bruikbaar contrast is 조금 “een beetje”: 조금 배가 고파요 betekent “Ik heb een beetje honger.” 고프지 않아요 is de beleefde ontkenning van 고프다, “hongerig zijn”. De vorm -지 않아요 wordt achter een werkwoord of beschrijvend woord geplaatst om “niet …” te maken: 고프다 → 고프지 않아요. 고프다 is hier een beschrijvend woord; het is niet de vorm van het zelfstandige naamwoord 배. De vaste combinatie 배가 고프다 betekent “honger hebben”. Samen vormen de delen 저는 + 배가 많이 고프지 않아요: “Ik heb niet veel honger.” De ontkenning hoort bij de hongerige toestand, terwijl 많이 de mate daarvan aangeeft. De beleefde stijl van -아요 maakt deze formulering geschikt voor een gewone beleefde uitspraak.

4. 그러면 샐러드가 당신에게 더 잘 맞을 수도 있어요.

   Dan past die misschien beter bij je.

   그러면

   dan; in dat geval

   샐러드

   salade

   당신에게

   voor jou

   더 잘

   beter

   맞을 수도 있어요

   zou misschien passen

   Uitgebreide uitleg

   그러면 betekent hier “dan” of “in dat geval”. Het verwijst naar de voorafgaande situatie en leidt de gevolgtrekking in. Voorbeeld: 그러면 이걸로 할게요. — “Dan neem ik deze.” 샐러드 is het zelfstandig naamwoord “salade”. In 샐러드가 krijgt het de onderwerpmarkeerder 가: de salade is datgene waarvan wordt gezegd dat het mogelijk beter past. De markeerder hoort bij 샐러드, niet bij de betekenis van het woord zelf. 당신에게 betekent hier “bij jou/voor jou”. 당신 is de vorm “jij/u”, en 에게 markeert de persoon op wie een geschiktheidsrelatie gericht is. In deze vaste zin maakt de vertaling duidelijk dat het om de aangesprokene gaat. Voorbeeld: 이 신발은 저에게 잘 맞아요. — “Deze schoenen passen goed bij mij.” 더 잘 betekent letterlijk “beter”, in de zin van “meer geschikt passen”. 더 voegt een vergelijking toe; 잘 betekent hier “goed” binnen de vaste combinatie 잘 맞다, “goed passen/geschikt zijn”. Het vergelijkingswoord is dus 더, terwijl 잘 het werkwoord 맞다 nader bepaalt. Voorbeeld: 이 방법이 더 잘 맞아요. — “Deze methode past beter.” 맞을 수도 있어요 drukt de mogelijkheid uit dat iets past. De basisvorm is 맞다, “passen” of “geschikt zijn”; de beleefde tegenwoordige vorm is 맞아요. In het patroon werkwoord + (으)ㄹ 수도 있어요 geeft 맞을 수도 있어요 aan: “het kan zijn dat het past” of “het past misschien”. -을 zit hier in de mogelijkheidspatroon en maakt niet op zichzelf een stellige toekomstige gebeurtenis. Voorbeeld: 내일 비가 올 수도 있어요. — “Morgen kan het regenen.” Samen vormen de delen: 그러면 (“dan/in dat geval”) + 샐러드가 (“de salade” als onderwerp) + 당신에게 (“bij jou/voor jou”) + 더 잘 맞을 수도 있어요 (“past misschien beter”). De volledige betekenis is daarom: “Dan past de salade misschien beter bij je.” De formulering is beleefd door het einde -어요.

5. 뭐 고를 거예요?

   Wat neem je?

   뭐

   wat

   고를 거예요?

   ga je kiezen?

   Uitgebreide uitleg

   뭐 betekent hier ‘wat’ en vraagt naar de zaak die de aangesprokene zal kiezen. Het is de gewone verkorte vorm van 무엇; beide kunnen als vraagwoord voor een onbekende zaak worden gebruikt. Bijvoorbeeld: 뭐 먹어요? — ‘Wat eet je?’ 고를 거예요? bestaat uit 고르다 (‘kiezen’) en de constructie -(으)ㄹ 거예요?. 고를 is de vorm van 고르다 die vóór 것 staat: de werkwoordstam krijgt hier -ㄹ omdat de stam eindigt op een klinker. In gewone tegenwoordige beleefde zinnen verschijnt dezelfde onregelmatige stamwisseling bijvoorbeeld in 골라요 (‘kiest’/‘kies’). 거예요 is de spreektaalvorm van 것이에요 en maakt samen met 고를 een vooruitblik of verwachte handeling: ‘zal kiezen’ of ‘van plan zijn te kiezen’. De vraag laat het onderwerp weg; uit de vaste vertaling blijkt dat het om de aangesprokene gaat. Samen vormt 뭐 met 고를 거예요? de vraag ‘Wat ga je kiezen?’. De vraag richt zich dus op de gekozen zaak, terwijl 고를 거예요 de toekomstige of voorgenomen keuze uitdrukt. De beleefde stijl is geschikt voor een normale beleefde vraag.

6. 저는 더 큰 것을 원해요.

   Ik wil iets groters.

   저는

   ik; wat mij betreft

   더 큰

   groter

   것

   iets; een ding

   원해요

   wil; verlangt naar

   Uitgebreide uitleg

   저는 betekent hier “ik” als onderwerp van het gesprek. 저 is de bescheiden vorm van de eerste persoon; 는 markeert het onderwerp of de tegenstelling. Een bruikbaar patroon is 저는 ... voor “ik ...” in een beleefde stijl. 더 큰 betekent hier “groter”. 크다 is de basisvorm voor “groot”; vóór een zelfstandig naamwoord wordt die vorm 큰. 더 voegt de vergelijking “meer” toe, dus 더 큰 is letterlijk “meer groot” en natuurlijk “groter”. Voorbeeld: 더 큰 가방 — “een grotere tas”. 것 betekent “ding” of “iets”. In deze zin staat het na 더 큰 en maakt het van “groter” de naamwoordelijke uitdrukking “iets groters”: 더 큰 것 — “iets groters”. Het is niet zelf de vorm die de vergelijking uitdrukt; die vergelijking zit in 더 큰. 원해요 betekent “wil” of “verlangt naar” in deze zin. De basisvorm is 원하다, “willen”. 원해요 is de beleefde 해요-vorm die hier een huidige wens uitdrukt. Een herbruikbaar patroon is N을/를 원해요 — “ik wil N”, waarbij het object afhankelijk van de klankvorm 을 of 를 krijgt. Samen vormen de delen 저는 더 큰 것을 원해요: “Wat mij betreft wil ik iets groters”, natuurlijk vertaald als “Ik wil iets groters.” 더 큰 것 is het gewenste object van 원해요; de uitdrukking zegt dus dat de spreker een groter exemplaar of een grotere optie wil, zonder een specifiek zelfstandig naamwoord te noemen.

7. 저는 샌드위치를 고를 거예요.

   Ik kies het broodje.

   저는

   ik; wat mij betreft

   샌드위치를

   de sandwich / het broodje

   고를 거예요

   zal kiezen

   Uitgebreide uitleg

   저는 bestaat uit 저 en de topicmarkeerder 는. 저 is de bescheiden eerste-persoonsvorm (“ik”); 나 is de gewone, informele vorm. 는 markeert het onderwerp of thema en is niet dezelfde markering als 를, die hier het lijdend voorwerp markeert. 샌드위치를 betekent hier “de sandwich / het broodje” als datgene wat gekozen wordt. 샌드위치 is een leenwoord voor “sandwich”. Omdat het woord op een klinker eindigt, krijgt het object de vorm 를; na een medeklinker gebruik je 을, bijvoorbeeld in 빵을 (“brood” als object). Voorbeeld: 빵을 골라요. — “Ik kies brood.” 고를 거예요 betekent hier “zal kiezen”. Het basiswerkwoord is 고르다 (“kiezen”). In de toekomstige constructie -(으)ㄹ 거예요 krijgt 고르- de vorm 고를: de eind-ㅡ valt weg en ㄹ wordt toegevoegd. Het resultaat is dus niet *고르을*. Deze constructie kan, afhankelijk van de context, een toekomstige verwachting of een voornemen uitdrukken. Voorbeeld: 저는 샐러드를 고를 거예요. — “Ik zal de salade kiezen.” Samen vormen de delen 저는 (“ik” als onderwerp of thema) + 샌드위치를 (“de sandwich” als object) + 고를 거예요 (“zal kiezen”). De vaste betekenis is “Ik kies het broodje”. In het Koreaans staat de keuze met een toekomstige vorm; de Nederlandse vertaling geeft die betekenis hier natuurlijk met de tegenwoordige tijd weer.

8. 저는 샐러드면 괜찮아요.

   Voor mij is de salade prima.

   저는

   wat mij betreft / ik

   샐러드

   salade

   괜찮아요

   is prima

   Uitgebreide uitleg

   저는 bestaat uit 저 (“ik”, de bescheiden/eerbiedige vorm van “ik”) en de topicmarkeerder 는. In deze zin wordt de spreker als perspectief gemarkeerd: “wat mij betreft” of “voor mij”. De vorm 저 is niet hetzelfde als het informelere 나; 는 kan na een klinker aansluiten. 샐러드 is het leenwoord voor “salade”. Het is hier het genoemde alternatief waarover de spreker een voorkeur of aanvaardbaarheid uitdrukt. Koreaanse zelfstandige naamwoorden krijgen niet automatisch een grammaticaal geslacht zoals in sommige andere talen. 샐러드면 bestaat uit 샐러드 plus -면. -면 maakt bij een zelfstandig naamwoord een voorwaardelijke of kaderende betekenis: “als het salade is” of, in deze context natuurlijker, “wat salade betreft”. Het is dus niet een deel van het zelfstandige naamwoord zelf. Bij een zelfstandig naamwoord zonder slotmedeklinker verschijnt deze vorm als -면; bijvoorbeeld 커피면 괜찮아요 betekent “Als het koffie is, is het prima.” Dit nieuwe voorbeeld introduceert alleen hetzelfde patroon. 괜찮아요 komt van 괜찮다, “in orde zijn / geen probleem zijn”. 괜찮아요 is de beleefde 해요-vorm die hier “is prima” betekent. Het kan in andere contexten ook “het gaat wel” of “nee, dank je” betekenen, maar hier drukt het aanvaarding uit. Een bruikbaar contrast is 괜찮지 않아요 (“het is niet in orde”); dat is een ontkenning en niet de vorm in de vaste zin. Samen geeft 저는 het perspectief “voor mij”, 샐러드면 het kader “als het salade is / wat salade betreft”, en 괜찮아요 de beoordeling “is prima”. De volledige betekenis is daarom: “Voor mij is de salade prima.”

9. 직원이 돌아오면 주문해요.

   Laten we bestellen als de ober terugkomt.

   직원

   ober

   돌아오면

   als hij terugkomt

   주문해요

   laten we bestellen

   Uitgebreide uitleg

   직원 betekent hier, volgens de vaste vertaling, “ober”. Het woord kan algemener naar een medewerker of personeelslid verwijzen; de concrete context bepaalt hier de betekenis. Het is een zelfstandig naamwoord en krijgt in deze zin geen zichtbare meervoudsmarkering. 돌아오면 is opgebouwd uit 돌아오다 (“terugkomen”) en -면 (“als/wanneer”). 돌아오다 is de woordenboekvorm; in 돌아오면 wordt die vorm gebruikt voor de voorwaarde of het tijdstip waarop iets gebeurt. De persoon die terugkomt is hier de ober: het onderwerp wordt in het Koreaans niet apart genoemd, maar volgt uit de betekenis van de zin. Voorbeeld: 비가 오면 집에 있어요. — “Als het regent, blijf ik thuis.” 주문해요 komt van 주문하다 (“bestellen”). -해요 is de beleefde, alledaagse vorm van dit werkwoord; het onderwerp staat niet uitgedrukt. In deze zin geeft de vaste vertaling aan dat de spreker voorstelt om te bestellen, dus “laten we bestellen”. 주문하다 betekent hier iets bestellen, niet simpelweg een bestelling bezitten of ontvangen. Samen vormt de zin het patroon A-(으)면 B: “als/wanneer A gebeurt, doen we B”. Hier is 직원이 돌아오면 “als de ober terugkomt” en 주문해요 “laten we bestellen”. De volledige betekenis is: “Laten we bestellen als de ober terugkomt.”