Samen soep koken voor het avondeten | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 이 레시피는 저녁으로 만들기에 충분히 간단해 보여.

   Dit recept lijkt eenvoudig genoeg voor het avondeten.

   이

   dit/deze

   레시피

   recept

   저녁

   avondeten

   만들기에

   om te maken

   충분히

   genoeg

   간단해 보여

   lijkt eenvoudig

   Uitgebreide uitleg

   이 betekent hier “dit/deze” en staat vóór 레시피 om naar een recept als nabij of aangewezen onderwerp te verwijzen. Als aanwijzend woord drukt 이 op zichzelf geen aantal of grammaticaal geslacht uit. De vorm blijft dus niet veranderen omdat 레시피 een bepaald geslacht of aantal zou hebben. Samen met de daaropvolgende topicmarkeerder 는 wordt 이 레시피는 het onderwerp waarover de spreker iets zegt. 레시피 is het zelfstandige naamwoord “recept”. Het is een leenwoord en verandert hier niet door getal of geslacht. Een bruikbaar patroon is 이/그/저 + zelfstandig naamwoord: “dit/dat/ginds …”, waarbij de keuze van het aanwijzende woord afhangt van de bedoelde afstand of verwijzing. 저녁 betekent hier “avondeten” of “de avondmaaltijd”. In de volledige vorm 저녁으로 geeft de partikel 으로 aan waarvoor iets bestemd is: letterlijk ongeveer “als avondmaaltijd” of “voor het avondeten”. Het citaat zelf bevat alleen het zelfstandig naamwoord 저녁; de functie “voor” komt van het niet geselecteerde 으로. 만들기에 bevat 만들기, de zelfstandige vorm van het werkwoord 만들다 (“maken”), plus 에. De nominalisering met -기 maakt van een handeling een naamwoordachtige uitdrukking; V-기에 충분하다 is een bruikbaar patroon voor “voldoende … om te V’en”. Hier gaat het dus om voldoende eenvoudig zijn om te maken, niet om een afzonderlijke persoonsvorm “maakt”. 충분히 betekent “voldoende” of “genoeg” en bepaalt hier hoe eenvoudig het recept lijkt te zijn. Het is de bijwoordelijke vorm van 충분하다 (“voldoende zijn”). In combinatie met een beschrijving krijg je bijvoorbeeld 충분히 크다: “groot genoeg zijn”. 간단해 보여 combineert 간단하다 (“eenvoudig zijn”) met -아/어 보이다, een patroon voor “er eenvoudig uitzien” of “eenvoudig lijken”. 간단해 is de verbonden vorm van 간단하다, en 보여 is de informele niet-honorifieke vorm van 보이다 in deze constructie. Het volledige werkwoordelijke deel betekent hier dus “lijkt eenvoudig”; het drukt een indruk uit, geen vastgestelde zekerheid. Een nieuw voorbeeld: 맛있어 보여. — “Het ziet er lekker uit.” De delen worden als volgt samengevoegd: 이 레시피는 markeert “dit recept” als onderwerp; 저녁으로 zegt dat het recept voor het avondeten bedoeld is; 만들기에 geeft de handeling aan waarvoor de geschiktheid wordt beoordeeld; 충분히 간단해 보여 zegt dat het recept eenvoudig genoeg lijkt. De hele zin betekent daarom: “Dit recept lijkt eenvoudig genoeg voor het avondeten.”

2. 네가 물을 끓이는 동안 내가 채소를 썰 수 있어.

   Ik kan de groenten snijden terwijl jij water kookt.

   네가

   jij

   물을

   water

   끓이는

   kookt

   동안

   terwijl

   내가

   ik

   채소를

   groenten

   썰

   snijden

   수 있어

   kunnen

   Uitgebreide uitleg

   네가 bestaat uit 너 (“jij”) plus de onderwerpsmarkeerder 가. De vorm 너 wordt vóór 가 als 네 geschreven en uitgesproken; 네가 betekent hier dus “jij” als uitvoerder van de handeling. Een vergelijkbaar patroon is 내가 (“ik” als uitvoerder), dat later in de zin staat. 물을 bestaat uit 물 (“water”) plus de objectmarkeerder 을. Het markeert water als datgene wat wordt gekookt. Het patroon N을/를 끓이다 betekent “N koken” wanneer het onderwerp iets aan de kook brengt. 끓이는 is de attributieve vorm van het werkwoord 끓이다 (“koken; aan de kook brengen”). Deze vorm staat vóór 동안 en maakt van de handeling een bijzin: 네가 물을 끓이는 동안 betekent “terwijl jij water kookt”. In deze constructie geeft 끓이는 niet op zichzelf een Nederlandse persoonsvorm weer; het beschrijft de handeling die tijdens die periode plaatsvindt. 동안 betekent “terwijl” of “gedurende de tijd dat”. Na een werkwoordelijke bijzin komt het in het patroon ...는 동안: 비가 오는 동안 betekent bijvoorbeeld “terwijl het regent”. 내가 is 나 (“ik”) plus de onderwerpsmarkeerder 가; 나 verandert vóór 가 in 내. Hier markeert het de uitvoerder van de hoofdhandeling: “ik”. 채소를 bestaat uit 채소 (“groenten”) plus 를, de objectmarkeerder. Het markeert de groenten als datgene waarop de volgende handeling wordt uitgevoerd. 썰 is de werkwoordstam van 썰다 (“snijden, in plakjes of stukken snijden”). In 썰 수 있어 staat deze stam vóór 수 있어; de vorm wordt dus niet als een zelfstandig woord “snijden” gebruikt. Een bruikbaar voorbeeld is 과일을 썰 수 있어 — “Ik kan fruit snijden.” 수 있어 vormt samen met de voorafgaande werkwoordstam het patroon V-(으)ㄹ 수 있다, hier in de informele vorm V-(으)ㄹ 수 있어: “kunnen” of “in staat zijn om”. In 썰 수 있어 drukt het volgens de vaste vertaling uit dat de spreker de groenten kan snijden. De ontkenning gebruikt hetzelfde patroon met 없어: 썰 수 없어 betekent “kan niet snijden”. Samen vormen 네가 물을 끓이는 동안 de tijdsbepaling “terwijl jij water kookt”. Daarna geeft 내가 채소를 썰 수 있어 de hoofdmededeling “kan ik de groenten snijden”. De volledige betekenis is: “Ik kan de groenten snijden terwijl jij water kookt.” De zin gebruikt een informele, alledaagse stijl.

3. 이 수프는 얼마나 끓여야 해?

   Hoe lang moet de soep koken?

   이

   deze

   수프

   soep

   얼마나

   hoe lang

   끓여야 해

   moet koken

   Uitgebreide uitleg

   이 verwijst hier naar iets dat als “deze” wordt aangewezen. Het is een aanwijzend woord; de vorm verandert niet naar gelang van het zelfstandig naamwoord dat het bepaalt. Vergelijk bijvoorbeeld 이 수프 (“deze soep”) met 그 수프 (“die soep”). Welk concreet object 이 aanwijst, volgt hier uit de situatie. 수프 betekent hier “soep” en is het zelfstandig naamwoord waar de vraag over gaat. Een bruikbaar patroon is 이/그 + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld 이 차 (“deze thee”). 얼마나 vraagt naar de mate, hoeveelheid of duur. In deze zin betekent het, samen met de kookhandeling, “hoe lang”. Een voorbeeld is 얼마나 기다려야 해? — “Hoe lang moet ik wachten?” 끓여야 해 drukt hier uit dat de soep moet koken. De vorm is gebaseerd op 끓이다 (“iets laten koken; iets koken”): 끓여야 하다 drukt noodzakelijkheid uit, en 끓여야 해 is de gewone informele vorm daarvan. Het patroon -아/어야 하다 betekent dat iets nodig is of moet gebeuren. Dit is niet de vorm 끓어야 해 van 끓다 (“koken; aan de kook zijn”), maar de vorm 끓여야 해 van 끓이다. In de oorspronkelijke woordvolgorde vormt 이 수프는 얼마나 끓여야 해? één geheel: 이 수프는 is “deze soep” als onderwerp van gesprek, 얼마나 vraagt naar de duur, en 끓여야 해 geeft de noodzakelijke kookhandeling aan. De volledige betekenis is: “Hoe lang moet deze soep koken?” De informele eindvorm -야 해 past bij alledaagse gesproken taal.

4. 채소가 부드러워질 때까지 수프를 끓여.

   Laat de soep koken tot de groenten zacht zijn.

   채소가

   groenten

   부드러워질

   zacht worden

   때까지

   totdat

   수프를

   soep

   끓여

   kook

   Uitgebreide uitleg

   채소가 betekent hier “de groenten” als onderwerp van de bijzin. 가 markeert het onderwerp; het zegt niet op zichzelf hoeveel groenten het zijn. Een bruikbaar patroon is 명사+이/가 voor het onderwerp, met 이 na een medeklinker en 가 na een klinker. 부드러워질 komt van het bijvoeglijk naamwoord 부드럽다 (“zacht zijn”) en betekent hier “zacht worden”. De vorm combineert 부드럽다 met -어지다 (“worden”) en de vorm -ㄹ vóór 때까지, waardoor de gebeurtenis als nog te bereiken eindpunt wordt voorgesteld. Voorbeeld: 날씨가 따뜻해질 때까지 기다려. — “Wacht tot het weer warmer wordt.” 때까지 betekent “totdat” of “tot het moment waarop”. Het koppelt de voorafgaande gebeurtenis aan de grens voor de hoofdhandeling: hier gaat het koken door tot het zacht worden van de groenten. Het patroon ...할 때까지 betekent vaak “totdat ...”. 수프를 betekent “de soep” als object van de hoofdhandeling. 를 markeert een object na een klinker; na een medeklinker verschijnt doorgaans 을. De vorm 수프 is het zelfstandige naamwoord “soep”, en 수프를 maakt duidelijk wat er gekookt moet worden. 끓여 is de informele gebiedende vorm van 끓이다, “koken” of “aan de kook brengen”. De vorm richt de instructie aan de aangesprokene: “kook”. In een beleefdere instructie kan bijvoorbeeld 끓이세요 worden gebruikt. In deze zin draagt 끓여 de hoofdhandeling; het is niet hetzelfde als 끓어, dat “kookt” of “komt aan de kook” beschrijft zonder dezelfde gebiedende uitgang. Samen vormen de delen de instructie: 채소가 부드러워질 때까지 geeft het eindpunt aan, 수프를 is wat gekookt moet worden en 끓여 is de opdracht. De volledige betekenis is daarom: “Laat de soep koken tot de groenten zacht zijn.”

5. 우리 소금을 더 넣기 전에 맛을 볼까?

   Zullen we het proeven voordat we meer zout toevoegen?

   우리

   wij; ons/onze

   소금을

   zout

   더

   meer

   넣기 전에

   vóór het toevoegen

   맛을

   de smaak

   볼까?

   zullen we ...?

   Uitgebreide uitleg

   우리 betekent hier, volgens de vaste vertaling, ‘we’. Het kan ook ‘ons/onze’ betekenen vóór een zelfstandig naamwoord; de functie hangt van de zin af. Voorbeeld: 우리 집 betekent ‘ons huis’. 소금을 betekent ‘zout’ als lijdend voorwerp. De basisvorm is 소금; -을 markeert hier het lijdend voorwerp. Na een zelfstandig naamwoord zonder eindmedeklinker staat doorgaans -를, bijvoorbeeld in 물을 (‘water’). 더 betekent ‘meer’ en geeft hier aan dat er extra zout wordt toegevoegd. Het staat vóór het element waarvan de hoeveelheid wordt verhoogd. Voorbeeld: 물을 더 마셔요. — ‘Ik drink meer water.’ 넣기 전에 betekent ‘vóór het toevoegen’ of, in deze zin, ‘voordat we toevoegen’. Het werkwoord is 넣다, ‘erin doen’ of ‘toevoegen’. In 넣기 maakt -기 van de werkwoordelijke handeling een benoemd geheel, ongeveer ‘het toevoegen’; 전에 betekent ‘ervoor’ of ‘voordat’. Het patroon werkwoordstam + -기 전에 is herbruikbaar. Voorbeeld: 자기 전에 — ‘voordat je gaat slapen’. 맛을 betekent ‘de smaak’ als lijdend voorwerp. 맛 is de basisvorm voor ‘smaak’, en -을 markeert opnieuw het lijdend voorwerp. Samen met 보다 vormt 맛을 보다 de gebruikelijke uitdrukking ‘proeven’, letterlijk ongeveer ‘de smaak nemen’. 볼까? bevat 보다, dat op zichzelf onder andere ‘zien’ betekent. In 맛을 보다 betekent het ‘proeven’. De vorm -을까? vraagt hier niet naar een los feit, maar stelt een gezamenlijke handeling voor: ‘zullen we ...?’ De volledige volgorde is 우리 + 소금을 더 넣기 전에 + 맛을 볼까?: ‘we’ + ‘voordat we meer zout toevoegen’ + ‘zullen we proeven?’. Samen betekent de volledige uiting daarom: ‘Zullen we het proeven voordat we meer zout toevoegen?’ De vaste Nederlandse vertaling maakt zowel de gezamenlijke lezing als het object van het proeven expliciet.

6. 먼저 맛을 봐.

   Proef het eerst.

   먼저

   eerst

   맛

   smaak

   봐

   proef

   Uitgebreide uitleg

   먼저 betekent hier “eerst” en geeft aan dat het proeven vóór een volgende handeling gebeurt. Het kan ook in andere zinnen een eerste stap markeren, bijvoorbeeld: 먼저 읽어. — “Lees eerst.” 맛 betekent hier “smaak” of, in de combinatie 맛을 보다, “iets proeven”. Het is een zelfstandig naamwoord. De vorm 맛을 bestaat uit 맛 plus de objectmarkeerder 을; die markeert wat je proeft. 맛을 보다 is een vaste, veelgebruikte combinatie: letterlijk “de smaak bekijken”, maar in deze context “proeven”. 봐 komt van 보다, “zien” of “bekijken”, maar krijgt in 맛을 보다 de betekenis “proeven”. Hier is 봐 de informele gebiedende vorm: de spreker richt zich rechtstreeks tot één of meer aangesproken personen, met het onderwerp dat uit de situatie wordt begrepen. De vorm 봐 kan dus niet los van de combinatie automatisch alleen “proef” betekenen; de voorafgaande combinatie 맛을 bepaalt deze betekenis. Vergelijk: 봐. — “Kijk.” Samen vormen 맛을 봐 de herbruikbare uitdrukking “proef het” of “proef de smaak”. Met 먼저 ervoor wordt de volgorde vastgelegd: 먼저 맛을 봐 betekent “Proef het eerst.” De zin is een directe, informele instructie; hij zegt niet op zichzelf wie precies moet proeven of hoeveel personen dat zijn.

7. 그다음에는 우리가 조심해서 간을 맞출 수 있어.

   Daarna kunnen we het voorzichtig op smaak brengen.

   그다음에는

   daarna

   우리가

   wij

   조심해서

   voorzichtig

   간을 맞출

   op smaak brengen

   수 있어

   kunnen

   Uitgebreide uitleg

   그다음에는 betekent hier “daarna” of “vervolgens”. Het bestaat uit 그다음 (“het volgende; daarna”) en 에는, een combinatie van plaats-/tijdmarkering 에 met de topicmarkeerder 는. De tijd wordt zo als onderwerp van de volgende handeling gemarkeerd. Vergelijk bijvoorbeeld 그다음에 가요 — “Daarna ga ik.” 우리가 betekent “wij” en is 우리 (“wij; ons/onze”) met de onderwerpmarkeerder 가. In deze zin is 우리 dus de uitvoerder van de handeling. De vorm 우리 kan in andere constructies ook “ons/onze” betekenen; de partikel 가 maakt hier de onderwerpsfunctie duidelijk. 조심해서 komt van het werkwoord 조심하다, “voorzichtig zijn” of “oppassen”. De uitgang -아서/-어서 verbindt deze handeling met wat volgt en geeft hier de manier aan: “voorzichtig, en zo …” of natuurlijker “voorzichtig”. De stam eindigt op 하, daarom verschijnt de vorm 해서. Voorbeeld: 조심해서 들어가세요 — “Ga voorzichtig naar binnen.” 간을 맞출 hoort bij de uitdrukking 간을 맞추다, letterlijk ongeveer “de smaakbalans goed afstellen” en in deze context “iets op smaak brengen”. 간 is hier de smaak of kruiding, en 을 markeert het als object. 맞추다 is het werkwoord “afstellen, passend maken”; in deze vaste uitdrukking gaat het om de smaak goed krijgen. 맞출 is de vorm van 맞추다 die vóór 수 staat: 맞추- + -ㄹ. Voorbeeld: 소금으로 간을 맞춰요 — “Ik breng het met zout op smaak.” 수 있어 vormt met de voorafgaande vorm -ㄹ de constructie -(으)ㄹ 수 있다: “kunnen”. 맞출 수 있어 betekent dus “kunnen op smaak brengen”. 있어 is hier de informele vorm van 있다 binnen deze mogelijkheidconstructie. De zin eindigt op de informele spreekstijl -어; de constructie drukt hier mogelijkheid of vermogen uit, niet een bevel. Samen ontstaat de betekenis: 그다음에는 (“daarna”) + 우리가 (“wij”) + 조심해서 (“voorzichtig”) + 간을 맞출 수 있어 (“kunnen het op smaak brengen”). De volledige zin betekent: “Daarna kunnen we het voorzichtig op smaak brengen.”

8. 수프가 이제 더 맛있어.

   De soep smaakt nu beter.

   수프

   soep

   이제

   nu

   더

   meer; nog

   맛있어

   lekker; smaakt goed

   Uitgebreide uitleg

   수프 betekent hier “soep”. Het is een zelfstandig naamwoord. In 수프가 markeert 가 de soep als onderwerp; hetzelfde patroon staat bijvoorbeeld in 커피가 맛있어 — “De koffie smaakt goed.” 이제 betekent “nu” en plaatst de toestand in het heden, tegenover een eerder moment. Het staat hier vóór de beschrijving. Voor “later” kun je bijvoorbeeld 나중에 gebruiken; dat is een andere tijdsaanduiding. 더 betekent “meer” en maakt de daaropvolgende beschrijving vergelijkend. Hier betekent het dat de soep nu lekkerder smaakt dan eerder. Een herbruikbaar patroon is 더 + beschrijving, bijvoorbeeld 더 빨라 — “Het is sneller.” 맛있어 betekent hier “lekker zijn” of “goed smaken” en is de informele, niet-formele tegenwoordige vorm van 맛있다. De beleefde vorm is 맛있어요. Deze vorm beschrijft de smaaktoestand; ze benoemt hier geen handeling die iemand uitvoert. Voorbeeld: 이 빵이 맛있어 — “Dit brood smaakt goed.” Samen vormen 수프가, 이제, 더 en 맛있어 de betekenis “De soep smaakt nu beter.” 더 maakt de vergelijking met eerder expliciet; zonder 더 zou 수프가 이제 맛있어 alleen zeggen dat de soep nu lekker smaakt. De vorm 맛있어 past bij een informele gesprekssituatie.

9. 다음번에는 우리가 허브를 더 넣을 수 있어.

   De volgende keer kunnen we meer kruiden toevoegen.

   다음번에는

   de volgende keer

   우리가

   wij (als onderwerp)

   허브를

   kruiden (als voorwerp)

   더

   meer; extra

   넣을

   toevoegen; erin doen

   수 있어

   deel van het patroon voor ‘kunnen’

   Uitgebreide uitleg

   다음번에는 betekent hier “de volgende keer”. 다음번 is een zelfstandig naamwoord voor de volgende gelegenheid of keer. -에는 bestaat hier uit een tijdsmarkering met -에 en de aanvullende marker -는; samen zet het “de volgende keer” als tijdskader neer. 우리가 betekent “wij” als onderwerp. 우리 is de vorm voor “wij” en -가 markeert het onderwerp. In deze zin omvat “wij” de spreker en minstens één andere persoon; de precieze groepsleden worden niet genoemd. Een nuttig contrast is 제가 (“ik” als onderwerp) tegenover 우리가 (“wij” als onderwerp). 허브를 betekent hier “kruiden” als voorwerp van de handeling. 허브 is een leenwoord en -를 markeert het lijdend voorwerp. Een vergelijkbaar patroon is 물을 마셔요: “Ik drink water”; 물 krijgt daar de voorwerpsmarker -을. 더 betekent “meer” of “extra”. Het maakt duidelijk dat de hoeveelheid groter is dan eerder of dan een relevante hoeveelheid. Het staat vóór het woord of de woordgroep waarop “meer” betrekking heeft. 넣을 komt van het werkwoord 넣다, “erin doen” of “toevoegen”. 넣을 is de vorm die vóór 수 verschijnt in het mogelijkheidspatroon 동사-(으)ㄹ 수 있다; -을 is hier dus onderdeel van die vorm. De betekenis “kunnen toevoegen” ontstaat niet uit 넣을 alleen, maar uit de combinatie met 수 있어. Voorbeeld: 책을 가방에 넣을 수 있어요 betekent “Je kunt het boek in de tas doen.” 수 있어 is het laatste deel van 동사-(으)ㄹ 수 있다, een patroon voor de mogelijkheid om iets te doen. 수 is in dit patroon een zelfstandig naamwoord dat een mogelijkheid aanduidt, en 있다 draagt samen met het voorafgaande werkwoord de betekenis “kunnen”. 있어 is hier de informele, niet-honorifieke vorm; de beleefde vorm is 있어요. Daarom is 넣을 수 있어 in deze zin “kunnen toevoegen”. Samen vormen de delen 다음번에는 (“de volgende keer”) + 우리가 (“wij”) + 허브를 (“kruiden” als voorwerp) + 더 (“meer”) + 넣을 수 있어 (“kunnen toevoegen”). De volledige betekenis is: “De volgende keer kunnen we meer kruiden toevoegen.”