Restjes bewaren voor morgen | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 저녁 식사가 많이 남았어요.

   Er zijn veel restjes van het avondeten.

   저녁 식사

   avondeten

   많이

   veel

   남았어요

   is overgebleven

   Uitgebreide uitleg

   저녁 식사 betekent hier “avondeten” of “avondmaaltijd”. 저녁 betekent “avond” en 식사 betekent “maaltijd” of “eten”; samen vormen ze een gebruikelijke benaming voor de avondmaaltijd. 많이 betekent hier “veel” en staat als bijwoord bij 남았어요. De vorm kan ook bij andere werkwoorden staan, bijvoorbeeld 많이 먹어요 — “Ik eet veel.” 남았어요 komt van 남다, “overblijven” of “over zijn”. De vorm bestaat uit de stam 남- en de beleefde verledenuitgang -았어요: 남다 → 남았어요. In deze zin beschrijft de vorm wat er tot nu toe is overgebleven, dus natuurlijk Nederlands is “is nog over” of “is overgebleven”. In 저녁 식사가 markeert -가 op 식사 het onderwerp. De vorm 남은 in 남은 음식 betekent “overgebleven” en staat vóór het zelfstandig naamwoord. Samen betekent 저녁 식사가 많이 남았어요 letterlijk ongeveer “het avondeten is veel overgebleven”. Natuurlijk vertaald is dat: “Er zijn veel restjes van het avondeten” of “Er is nog veel avondeten over.” De uitgang -어요 maakt de mededeling beleefd in gewone gesprekken.

2. 남은 음식은 깨끗한 용기에 넣어요.

   Laten we ze in een schone bak doen.

   남은

   overgebleven

   음식

   voedsel

   깨끗한

   schoon

   용기

   bak; recipiënt

   넣어요

   erin doen; plaatsen

   Uitgebreide uitleg

   남은 komt van 남다, “overblijven”. In 남은 음식 beschrijft het voedsel dat is overgebleven; in deze context gaat het om de restjes van het avondeten. Dit is de bepalende vorm vóór een zelfstandig naamwoord. 남는 음식 betekent bijvoorbeeld “voedsel dat overblijft” en legt de nadruk op een gewoonte, proces of verwachte uitkomst, afhankelijk van de context. 음식 betekent “voedsel” of “eten”. Samen met 남은 vormt het 남은 음식, “het overgebleven voedsel”. 은 staat in de volledige zin achter deze woordgroep en markeert haar als onderwerp of gespreksthema; het is geen deel van 음식. 깨끗한 komt van het bijvoeglijke werkwoord 깨끗하다, “schoon zijn”. Voor een zelfstandig naamwoord krijgt het de vorm 깨끗한: 깨끗한 용기 betekent “een schone bak”. Als het als gezegde staat, verschijnt bijvoorbeeld 용기가 깨끗해요. — “De bak is schoon.” 용기 betekent “bak”, “recipiënt” of “bewaarbak”. In de volledige vorm 용기에 staat 에 erachter. Dat partikel geeft hier de bestemming aan: “in de bak”. De betekenis “in” komt dus van 에, niet van 용기 zelf. 넣어요 komt van 넣다, “erin doen” of “plaatsen”. Dit is de beleefde 해요-vorm, die op zichzelf niet uitsluitend tegenwoordige tijd uitdrukt. In deze zin geeft de vaste vertaling de voorgestelde lezing “laten we … doen”; het weggelaten onderwerp wordt in het Koreaans niet apart uitgesproken. Het werkwoord beschrijft dat iets naar binnen of naar een bepaalde plaats wordt gebracht. De opbouw is 남은 음식은 — “wat het overgebleven voedsel betreft” — gevolgd door 깨끗한 용기에 — “in een schone bak” — en 넣어요 — “laten we het erin doen”. Samen betekent de zin: “Laten we het overgebleven voedsel in een schone bak doen.”

3. 내일 점심에 데워 먹어도 돼요?

   Kan ik ze morgen voor de lunch opwarmen?

   내일

   morgen

   점심

   lunch

   데워

   opwarmen

   먹어도 돼요?

   mag ik eten?

   Uitgebreide uitleg

   내일 betekent hier “morgen”. Het is een zelfstandig tijdwoord en staat vooraan als tijdsbepaling. Voorbeeld: 내일 만나요. — “We spreken morgen af.” 점심 betekent “lunch” en verwijst hier naar het tijdstip of de maaltijd waarop het eten wordt opgewarmd. In 점심에 draagt 에 de betekenis “op/tijdens”; dat deeltje staat in de vaste tekst direct na 점심. 데워 komt van 데우다, “iets opwarmen”. De vorm 데워 is de verbindende vorm op -어 en verbindt deze handeling met de daaropvolgende handeling: 데워 먹다, letterlijk “opwarmen en eten”. Het onderwerp en het op te warmen voorwerp worden in het Koreaans hier niet uitgesproken; volgens de vaste vertaling en de context gaat het om het overgebleven eten. Voorbeeld: 국을 데워 먹어요. — “Ik warm de soep op en eet die.” 먹어도 돼요? bestaat uit 먹다, “eten”, de vorm 먹어도, en 돼요, een beleefde vorm van 되다. Het patroon -아/어도 돼요? vraagt of iets toegestaan is: “mag ik …?” of “is het goed als …?” Hier gaat het om toestemming om het eten te eten nadat het is opgewarmd. Voorbeeld: 여기 앉아도 돼요? — “Mag ik hier zitten?” Samen vormen 내일 점심에 (“morgen bij de lunch”) en 데워 먹어도 돼요? (“mag ik het opwarmen en eten?”) de volledige vraag: “Kan ik ze morgen voor de lunch opwarmen?” Het weggelaten voorwerp wordt door de vaste vertaling en de context als het overgebleven eten begrepen; het Koreaans noemt het in deze zin niet opnieuw.

4. 그때까지 냉장고에 보관하면 돼요.

   Dat kan als we ze tot die tijd in de koelkast bewaren.

   그때까지

   tot die tijd

   냉장고

   koelkast

   보관하면 돼요

   het is goed als we het bewaren

   Uitgebreide uitleg

   그때까지 betekent hier “tot die tijd”. 그때 verwijst naar een eerder bepaald moment en 까지 markeert het eindpunt van een periode. Het is een bruikbaar patroon voor tijd: 내일까지 betekent bijvoorbeeld “tot morgen”. 냉장고 betekent “koelkast”. In de volledige zin krijgt het daarna de plaatsaanduidende partikel 에: 냉장고에 betekent “in de koelkast” of “naar de koelkast”, afhankelijk van het werkwoord. Met 보관하다 is de betekenis hier “in de koelkast bewaren”. 보관하면 돼요 komt van 보관하다 (“bewaren, opslaan”) plus -면 돼요. -면 maakt hier een voorwaarde (“als …”), en 돼요 komt van 되다 in een beleefde vorm. Samen drukt de constructie uit dat iets voldoende of in orde is als die handeling wordt uitgevoerd: 이렇게 하면 돼요 betekent “zo is het goed” of “zo kan het”. Het onderwerp en het bewaarde voorwerp staan in het Koreaans niet expliciet in deze woordgroep; in de vaste vertaling gaat het om “we” en “ze”. De delen worden gecombineerd als 그때까지 (“tot die tijd”) + 냉장고에 (“in de koelkast”) + 보관하면 돼요 (“het is goed als [we ze] bewaren”). De volledige betekenis is dus: “Dat kan als we ze tot die tijd in de koelkast bewaren.”

5. 용기에 라벨을 붙일까요?

   Zal ik een etiket op de bak plakken?

   용기에

   op de bak

   라벨을

   een etiket

   붙일까요?

   zal ik plakken?

   Uitgebreide uitleg

   용기에 betekent hier “op de bak”. 용기 is het zelfstandig naamwoord voor een bak, houder of container. De uitgang -에 markeert hier de plaats of het oppervlak waar iets wordt aangebracht. Vergelijk bijvoorbeeld 상자에 이름을 써요 — “Ik schrijf een naam op de doos.” 라벨을 betekent “een etiket”. 라벨 is een leenwoord voor “label/etiket”. De uitgang -을 markeert 라벨 als het voorwerp van de handeling. Omdat 라벨 op een slotmedeklinker eindigt, staat hier -을; na een zelfstandig naamwoord zonder slotmedeklinker staat doorgaans -를. 붙일까요? betekent hier “zal ik plakken?” of natuurlijker: “Zal ik het etiket erop plakken?” De woordenboekvorm is 붙이다, “vastplakken” of “aanbrengen”. De vorm bestaat hier uit de stam 붙이- plus -ㄹ까요?. Deze vraagvorm wordt gebruikt om een voorstel te doen of toestemming te vragen: 할까요? — “Zal ik het doen?” 붙일까요? vraagt dus of de spreker het etiket zal aanbrengen. Samen staat de plaatsbepaling eerst: 용기에 (“op de bak”), daarna het voorwerp 라벨을 (“een etiket”), en ten slotte de voorgestelde handeling 붙일까요? (“zal ik plakken?”). De volledige betekenis is daarom: “Zal ik een etiket op de bak plakken?”

6. 그러면 내일 뭐가 들어 있는지 알 수 있어요.

   Zo weten we morgen wat erin zit.

   그러면

   dan; in dat geval

   내일

   morgen

   뭐가

   wat

   들어 있는지

   erin zit

   알 수 있어요

   kunnen weten

   Uitgebreide uitleg

   그러면 betekent hier ‘dan’ of ‘in dat geval’. Het verwijst naar de voorwaarde of situatie uit de context en leidt de volgende stap in. Het kan ook aan het begin van andere zinnen staan: 그러면 시작해요. — ‘Dan beginnen we.’ 내일 betekent ‘morgen’. Het is een tijdsbepaling en staat hier vóór de rest van de zin: 내일 만나요. — ‘We spreken morgen af.’ 뭐가 betekent ‘wat’ als onderwerp van de ingebedde vraag. 뭐 is de alledaagse vorm van ‘wat’; 가 markeert het onderwerp. In een andere context kan 뭐가 좋아요? betekenen: ‘Wat is goed?’ of ‘Wat vind je goed?’ 들어 있는지 beschrijft hier wat er ergens in zit. 들어 있다 is een vaste combinatie voor ‘erin zitten’ of ‘zich binnenin bevinden’; het gaat dus niet alleen om de losse betekenis ‘binnengaan’ van 들어가다. De vorm -는지 maakt van de vraag een ingebedde vraag: 뭐가 들어 있는지 = ‘wat erin zit’ of letterlijk ‘of/wat erin zit’. Een vergelijkbaar patroon is 어디에 있는지 알아요. — ‘Ik weet waar het is.’ 알 수 있어요 betekent ‘kunnen weten’ of ‘kunnen achterhalen’. 알다 is de basisvorm ‘weten’; 수 있다 drukt mogelijkheid of kunnen uit. 알 수 없어요 betekent daarentegen ‘het is niet te weten’ of ‘we kunnen het niet weten’. 있어요 is de beleefde tegenwoordige vorm in deze constructie. Samen vormt 뭐가 들어 있는지 알 수 있어요 een zin met de ingebedde vraag ‘wat erin zit’ als datgene wat men kan weten. Met 그러면 en 내일 wordt de volledige betekenis: ‘Dan kunnen we morgen weten wat erin zit.’

7. 용기에 잘 보이는 라벨을 붙일게요.

   Ik plak een duidelijk etiket op de bak.

   용기

   bak, houder

   잘 보이는

   duidelijk zichtbaar

   라벨

   etiket

   붙일게요

   ik zal plakken

   Uitgebreide uitleg

   용기 betekent hier “bak” of “houder”: de concrete container waarnaar de Nederlandse vertaling verwijst. Het is een zelfstandig naamwoord; dezelfde vorm kan in andere contexten ook een andere soort houder aanduiden. Voorbeeld: 용기가 커요. — “De bak is groot.” -에 in 용기에 markeert hier de plaats of het oppervlak waarop iets wordt aangebracht. Met 붙이다 vormt het patroon N에 N을 붙이다: “iets op of aan N plakken”. 잘 보이는 beschrijft het label als iets dat goed of duidelijk zichtbaar is. De basisvorm is 보이다, “zichtbaar zijn” of “gezien worden”; 보이는 is de vorm waarmee dit werkwoord een zelfstandig naamwoord in de tegenwoordige tijd beschrijft. 잘 betekent hier “goed” en versterkt de zichtbaarheid. Voorbeeld: 잘 안 보이는 글씨 — “letters die moeilijk zichtbaar zijn.” 라벨 betekent “etiket” en is het voorwerp dat wordt aangebracht. In 라벨을 markeert -을 het lijdend voorwerp; 라벨 zelf verandert niet door deze partikel. Voorbeeld: 라벨을 읽어요. — “Ik lees het etiket.” 붙일게요 komt van 붙이다, “plakken” of “bevestigen”. De werkwoordstam is 붙이-; vóór -ㄹ게요 krijgt die hier de vorm 붙일, dus 붙이- + ㄹ게요 → 붙일게요. -(으)ㄹ게요 drukt uit dat de spreker iets op zich neemt of toezegt, in beleefde stijl. Hier betekent het “ik zal het plakken”. Dit verschilt van 붙일 거예요, dat ook eenvoudig een plan of verwachting kan uitdrukken. De delen worden gecombineerd als 용기에 (“op de bak”) + 잘 보이는 라벨을 (“een duidelijk zichtbaar etiket”) + 붙일게요 (“ik zal plakken”). Samen betekent de zin: “Ik plak een duidelijk etiket op de bak.”

8. 그러면 점심이 더 쉬워질 거예요.

   Dan wordt de lunch makkelijker.

   그러면

   dan; in dat geval

   점심

   lunch

   더

   meer

   쉬워질 거예요

   zal makkelijker worden

   Uitgebreide uitleg

   그러면 betekent hier “dan” of “in dat geval”. Het verwijst naar een voorwaarde of situatie die uit de context volgt en leidt de voorspelling in. Een bruikbaar patroon is 그러면 + zin: “Dan …”. 점심 is het zelfstandig naamwoord “lunch”. Het kan als onderwerp staan, zoals in 점심이 … (“de lunch …”). De uitgang 이 is hier de onderwerpmarkeerder; die hoort niet bij het woord 점심 zelf. 더 betekent “meer” en maakt hier de vergelijking sterker: iets wordt gemakkelijker dan tevoren of dan in de relevante eerdere situatie. Het staat vóór het woord of de woordgroep die het wijzigt. Bijvoorbeeld: 더 빨라요 betekent “het is sneller”. 쉬워질 거예요 drukt uit dat iets gemakkelijker zal worden. De nuttige basisreeks is 쉽다 (“gemakkelijk zijn”) → 쉬워요 (“het is gemakkelijk”) → 쉬워지다 (“gemakkelijk worden”). In 쉬워질 staat 쉬워지다 in de vorm die vóór 거예요 verschijnt; de vorm 쉬워지다 bevat de verandering naar een nieuwe toestand. 거예요 vormt hier met die voorafgaande vorm een verwachting of voorspelling over de toekomst: “zal … worden”. Samen betekent 그러면 + 점심이 + 더 + 쉬워질 거예요: “Dan wordt de lunch makkelijker.” 그러면 koppelt de uitspraak aan de voorafgaande situatie, 점심이 markeert de lunch als datgene waarvan de toestand verandert, 더 geeft de vergelijking aan, en 쉬워질 거예요 voorspelt dat die lunch gemakkelijker zal worden.