Naar sausingrediënten vragen | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 이 소스에 어떤 재료가 들어가는지 물어봐도 될까요?

   Mag ik vragen welke ingrediënten er in deze saus zitten?

   이

   deze

   소스

   saus

   어떤

   welke / wat voor

   재료

   ingrediënt

   들어가는지

   of het erin zit

   물어봐도 될까요?

   mag ik vragen?

   Uitgebreide uitleg

   이 이 staat vóór een zelfstandig naamwoord en verwijst naar iets dat als “deze” wordt aangewezen. In 이 소스 bepaalt het dus 소스; de vorm zelf draagt geen informatie over het aantal. 소스 소스 betekent hier “saus”. Het is een leenwoord dat als zelfstandig naamwoord wordt gebruikt. Een bruikbaar patroon is 이/그/저 + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld 이 차 — “deze thee”. 어떤 어떤 staat vóór een zelfstandig naamwoord en vraagt naar de keuze of het soort: “welke” of “wat voor”. Hier bepaalt het 재료, dus de vraag gaat over welke ingrediënten het zijn. Vergelijk 어떤 음식이에요? — “Wat voor eten is het?” 재료 재료 betekent “ingrediënt” of “materiaal”; in deze zin gaat het om een ingrediënt van voedsel. Het meervoud wordt hier niet afzonderlijk gemarkeerd, zodat de vorm zowel naar één ingrediënt als naar ingrediënten in het algemeen kan verwijzen. 재료가 필요해요 betekent bijvoorbeeld “Er zijn ingrediënten nodig.” 들어가는지 De basisvorm is 들어가다, “naar binnen gaan” of, bij een ingrediënt, “erin gaan/zich erin bevinden”. In deze zin beschrijft 들어가는지 welke ingrediënten in de saus zitten. De uitgang -는지 maakt van de mededeling een ingebedde vraag: 무엇이 들어가는지 betekent “welke dingen erin gaan/zitten”. Bijvoorbeeld: 이 음식에 뭐가 들어가는지 알아요? — “Weet je wat er in dit gerecht zit?” 물어봐도 될까요? De basisvorm van 물어봐도 is 물어보다, “vragen”. In de constructie -아/어도 되다 betekent dit “mogen vragen”: letterlijk wordt gevraagd of het vragen toegestaan is. 될까요? gebruikt 되다 met de beleefde vraagvorm -(으)ㄹ까요?, waardoor het geheel een voorzichtige, beleefde toestemmingvraag wordt. Een herbruikbaar voorbeeld is 여기 앉아도 될까요? — “Mag ik hier zitten?” Geheel 이 소스 betekent “deze saus”. Daarna specificeert 어떤 재료가 들어가는지 de inhoud van de vraag: welke ingrediënten erin zitten. Ten slotte maakt 물어봐도 될까요? daar een beleefde vraag om toestemming van. Samen betekent de zin: “Mag ik vragen welke ingrediënten er in deze saus zitten?”

2. 우유와 마늘이 조금 들어 있어요.

   Er zit melk en een beetje knoflook in.

   우유

   melk

   와

   en

   마늘

   knoflook

   조금

   een beetje

   들어 있어요

   zit erin / is aanwezig

   Uitgebreide uitleg

   우유 betekent hier “melk”. Het is een zelfstandig naamwoord; hetzelfde woord kan in andere zinnen ook als object staan, bijvoorbeeld in 우유를 마셔요 — “Ik drink melk.” De partikel 를 markeert daar het object, terwijl 우유 hier met 이 het genoemde ingrediënt is. 와 verbindt 우유 en 마늘: “en”. Deze vorm staat na een klinker. Na een medeklinker gebruikt het Koreaans doorgaans 과, bijvoorbeeld 빵과 우유 — “brood en melk”. Samen vormen 우유와 마늘 dus “melk en knoflook”. 마늘 betekent “knoflook” en is een zelfstandig naamwoord. In deze zin is het, samen met 우유, een ingrediënt dat aanwezig is. 조금 betekent “een beetje” of “een kleine hoeveelheid”. In de vaste vertaling hoort deze kleine hoeveelheid bij de knoflook: er zit melk en een beetje knoflook in. Een bruikbaar patroon is 조금 + zelfstandig naamwoord, zoals 물을 조금 마셔요 — “Ik drink een beetje water.” 들어 있어요 is de beleefde vorm van de constructie 들어 있다, die hier betekent dat iets ergens in zit of aanwezig is. 들다 heeft in deze constructie niet de losse betekenis “binnenkomen”; 들어 있다 beschrijft een bestaande toestand. 있어요 is de beleefde vorm van 있다 (“aanwezig zijn/zich bevinden”). Vergelijk 소금이 들어 있어요 — “Er zit zout in.” De volledige opbouw is 우유와 마늘이 (“melk en knoflook” als aanwezige ingrediënten) + 조금 (“een beetje”) + 들어 있어요 (“zit erin/is aanwezig”). De zin betekent dus: “Er zit melk en een beetje knoflook in.” In de gegeven context gaat het om de ingrediënten van de genoemde saus.

3. 저는 우유를 먹으면 안 돼요.

   Ik mag geen melk.

   저는

   ik (als onderwerp/thema)

   우유를

   melk

   먹으면 안 돼요

   mag niet eten/drinken

   Uitgebreide uitleg

   저는 bestaat uit 저 (“ik”, de bescheiden vorm van “ik”) en de onderwerp-/themamarkeerder 는. Hier wordt de spreker als onderwerp of thema genomen. In een formeel beleefde zin is 저 gebruikelijker dan het informelere 나; 는 zelf markeert geen persoon of getal. Voorbeeld: 저는 학생이에요. — “Ik ben student.” Dit is een nieuw voorbeeld van hetzelfde onderwerp-patroon, niet extra informatie uit de bronzin. 우유를 betekent hier “melk” als datgene waarop de handeling gericht is. 우유 is het zelfstandig naamwoord “melk” en 를 is de objectmarkeerder. 를 staat na een zelfstandig naamwoord dat op een klinker eindigt; na een eindmedeklinker verschijnt de vorm 을. Voorbeeld: 물을 마셔요. — “Ik drink water.” Hier is 물 het object en 을 de vorm van dezelfde objectmarkeerder. 먹으면 안 돼요 gebruikt de constructie 먹다 + -(으)면 + 안 되다. Letterlijk geeft dit de betekenis “als men eet/drinkt, is het niet goed/toegestaan”, en in deze zin betekent het “mag niet eten/drinken”. De stam van 먹다 is 먹- en eindigt op een medeklinker, daarom krijgt hij hier -으면: 먹- + -으면 → 먹으면. Na een klinker komt doorgaans -면, bijvoorbeeld 가다 → 가면 (“als men gaat”); na een medeklinker komt -으면, bijvoorbeeld 읽다 → 읽으면 (“als men leest”). 안 돼요 vormt hier samen met de voorwaardelijke vorm een verbod: V-(으)면 안 돼요 = “je mag niet V’en”. De beleefde eindiging -요 maakt de uitdrukking beleefd in toon. Voorbeeld: 여기에서 사진을 찍으면 안 돼요. — “Je mag hier geen foto’s maken.” Dit illustreert hetzelfde verbodspatroon met een ander werkwoord. Samen betekent 저는 우유를 먹으면 안 돼요.: “Ik mag geen melk.” De spreker (저는) is het thema, 우유를 is het object en 먹으면 안 돼요 zegt dat het consumeren ervan niet toegestaan is. In combinatie met de vaste vertaling wordt 먹다 hier natuurlijk weergegeven als “melk drinken/nemen”, niet alleen als letterlijk “eten”.

4. 소스를 따로 둘 수 있어요.

   Ik kan de saus apart houden.

   소스

   saus

   따로

   apart

   둘 … 수 있어요

   kunnen houden

   Uitgebreide uitleg

   소스 betekent hier “saus”. De vorm 소스 is een leenwoord; het is het zelfstandig naamwoord dat het object van de handeling aanduidt. In 소스를 krijgt het de objectmarkeerder -를: die staat na een zelfstandig naamwoord dat de handeling rechtstreeks ondergaat. Voorbeeld: 물을 마셔요. — “Ik drink water.” 따로 betekent “apart” of “afzonderlijk”. Het beschrijft hier hoe de saus wordt gehouden: niet samen met iets anders. Het is een bijwoord en verandert niet mee met het onderwerp of met 소스. 둘 수 있어요 drukt uit dat iets mogelijk is of dat iemand het kan doen. Het werkwoord is 두다, met onder andere de betekenis “neerzetten”, “plaatsen” of “houden”. De vorm 둘 is de vorm van 두다 vóór 수; -(으)ㄹ 수 있다 is de constructie voor “kunnen” of “in staat zijn om”. 있어요 is hier de beleefde spreektaalvorm van 있다. Voorbeeld: 여기에 둘 수 있어요. — “Je kunt het hier neerzetten.” In deze zin is de handelende persoon in het Koreaans niet expliciet genoemd. De vaste vertaling maakt duidelijk dat die persoon hier “ik” is. 소스를 geeft aan wat apart wordt gehouden, 따로 geeft de wijze aan, en 둘 수 있어요 zegt dat dit mogelijk is. Samen betekent 소스를 따로 둘 수 있어요.: “Ik kan de saus apart houden.”

5. 그러면 저에게 더 잘 맞아요.

   Dat werkt beter voor mij.

   그러면

   dan, in dat geval

   저에게

   voor mij

   더

   meer

   잘 맞아요

   past goed, werkt goed

   Uitgebreide uitleg

   그러면 betekent hier “dan” of “in dat geval”. Het verwijst naar een voorwaarde of situatie die al uit de context bekend is. Het is een vaste overgang naar wat in die situatie geldt. Een vergelijkbaar voorbeeld is 그러면 시작해요. — “Dan beginnen we.” 저에게 bestaat uit 저 (“ik”, de bescheiden vorm) en 에게, een partikel voor de persoon op wie iets gericht is of voor wie iets geldt. In deze zin betekent het geheel “voor mij”. 저 is niet hetzelfde als het informelere 나; de keuze hangt onder andere af van de beleefdheidsrelatie. Voorbeeld: 저에게 주세요. — “Geef het aan mij.” 더 betekent “meer” en maakt hier een vergelijking met een andere mogelijkheid of eerdere situatie: iets past voor de spreker in grotere mate. Het is een bijwoord en verandert niet mee met persoon of aantal. Voorbeeld: 이것이 더 좋아요. — “Dit is beter.” 잘 맞아요 komt van 잘 맞다, letterlijk ongeveer “goed passen”. 맞다 is de basisvorm; 맞아요 is de beleefde tegenwoordige vorm. In deze context gaat het niet om fysieke maat alleen, maar om iets dat goed bij de spreker past of goed voor die persoon werkt. 잘 versterkt dat met “goed”. Voorbeeld: 이 시간은 저에게 잘 맞아요. — “Dit tijdstip past goed voor mij.” Samen geeft 그러면 저에게 더 잘 맞아요. de betekenis: “Dan werkt het beter voor mij.” 그러면 koppelt de uitspraak aan de eerder genoemde situatie, 저에게 markeert voor wie het beter werkt, en 더 잘 맞아요 drukt uit dat het beter past dan de andere mogelijkheid. De beleefde vorm -아요 maakt de zin geschikt voor een beleefde gewone mededeling.

6. 또 피해야 하는 음식이 있나요?

   Zijn er nog andere dingen die je moet vermijden?

   또

   nog andere

   피해야 하는

   die je moet vermijden

   음식

   eten; voedsel

   있나요?

   zijn er?

   Uitgebreide uitleg

   또 betekent hier “nog andere” en voegt iets toe aan wat al besproken is. Het kan ook “weer/opnieuw” betekenen, maar in deze vraag gaat het om extra items. 피해야 하는 is een bepalende vorm vóór een zelfstandig naamwoord: 피해야 하는 음식 betekent “voedsel dat men moet vermijden”. De kern is 피하다 (“vermijden”). In 피해야 하다 drukt -아/어야 하다 de noodzaak uit: “moeten vermijden”. De vorm 피해야 하는 maakt die hele verplichting bepalend voor 음식. Voorbeeld: 피해야 하는 재료를 알려 주세요. — “Laat me de ingrediënten weten die ik moet vermijden.” 음식 betekent “eten” of “voedsel”. Het is het zelfstandig naamwoord dat wordt beschreven door 피해야 하는. In een andere context kan het ook specifiek naar een gerecht of voedingsmiddel verwijzen. 있나요? is een beleefde vraag naar aanwezigheid of bestaan: “zijn er?” of “is er?”. Het werkwoord is 있다 (“er zijn/zich bevinden”); -나요? maakt er een beleefde vraagvorm van. In de volledige zin staat 음식이 ervoor: de uitgang -이 markeert 음식 als datgene waarvan wordt gevraagd of het bestaat of aanwezig is. Samen vormen de delen: 또 (“nog andere”) + 피해야 하는 음식 (“voedsel dat men moet vermijden”) + 있나요? (“zijn er?”). De volledige betekenis is dus: “Zijn er nog andere dingen die je moet vermijden?” De Koreaanse zin laat de persoon die moet vermijden onuitgesproken; de vaste vertaling geeft die persoon weer met “je”.

7. 마늘은 괜찮아요.

   Knoflook is geen probleem.

   마늘

   knoflook

   괜찮아요

   is in orde; is geen probleem

   Uitgebreide uitleg

   마늘 betekent hier “knoflook” en is een zelfstandig naamwoord. Koreaans gebruikt geen lidwoord om hier enkelvoud of meervoud aan te geven; de context bepaalt dus of het om knoflook in het algemeen of om een portie knoflook gaat. In 마늘은 is 은 de topicpartikel. Het onderwerp van de mededeling wordt daarmee als “wat knoflook betreft” gemarkeerd. Na een medeklinker, zoals de laatste klank van 마늘, verschijnt 은; na een klinker verschijnt 는. 괜찮아요 komt van de basisvorm 괜찮다. De vorm -아요 maakt hier een beleefde tegenwoordige uitdrukking: “is in orde” of, zoals in deze situatie, “is geen probleem”. Het is niet de vorm van 마늘; 괜찮아요 is het predicaat dat de toestand of beoordeling uitdrukt. Voorbeeld: 이 음식은 괜찮아요. — “Dit eten is in orde.” Samen is 마늘은 괜찮아요. letterlijk opgebouwd als “Wat knoflook betreft: het is in orde.” In de gegeven betekenis wordt dat natuurlijk vertaald als “Knoflook is geen probleem.”

8. 소스 없이 접시를 준비해 드릴게요.

   Ik maak je bord klaar zonder de saus.

   소스

   saus

   없이

   zonder

   접시

   bord

   준비해 드릴게요

   ik zal het voor u klaarmaken

   Uitgebreide uitleg

   소스 betekent hier “saus”. Het is een zelfstandig naamwoord. In het Koreaans kunnen leenwoorden zoals 소스 gewoon als zelfstandig naamwoord worden gebruikt; de meervoudsvorm is niet nodig om deze concrete saus aan te duiden. 없이 betekent “zonder”. Het volgt op het zelfstandig naamwoord waarmee de afwezigheid wordt uitgedrukt: 소스 없이 = “zonder saus”. Een vergelijkbaar patroon is 설탕 없이 = “zonder suiker”. 없이 drukt hier dus uit dat de bereiding geen saus bevat. 접시 betekent “bord” en is het zelfstandige naamwoord dat wordt klaargemaakt. Het krijgt hier het objectpartikel 를: 접시를. Het partikel markeert wat de handeling rechtstreeks ondergaat; het zegt op zichzelf niets over het aantal borden. 준비해 드릴게요 bestaat uit 준비하다 “klaarmaken/voorbereiden”, de verbindingsvorm 준비해, 드리다 “doen of geven ten behoeve van iemand” in een bescheiden vorm, en -ㄹ게요. 준비하다 is de basisvorm; 준비해 verbindt die handeling met de volgende verbale vorm. 드리다 laat zien dat de spreker de handeling ten gunste van de aangesprokene verricht en zich daarbij beleefd opstelt. -ㄹ게요 maakt van de uiting een toezegging of aanbod van de spreker: “ik zal het klaarmaken”. Voorbeelden van hetzelfde patroon zijn 확인해 드릴게요 — “Ik zal het voor u controleren” — en 포장해 드릴게요 — “Ik zal het voor u inpakken”. In zulke voorbeelden blijft 드리다 onderdeel van een beleefde constructie; het betekent niet simpelweg dat de spreker iets aan zichzelf doet. Samen vormen de delen: 소스 없이 (“zonder saus”) + 접시를 (“het bord”) + 준비해 드릴게요 (“zal ik voor u klaarmaken”). De volledige betekenis is: “Ik maak je bord klaar zonder de saus.” De vorm 드릴게요 maakt de toezegging beleefd tegenover de persoon voor wie het bord wordt klaargemaakt.