Een vertraagde bus | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 실례합니다, 버스가 늦었나요?

   Pardon, is de bus vertraagd?

   실례합니다

   Pardon; neem me niet kwalijk.

   버스

   bus

   늦었나요?

   vertraagd?

   Uitgebreide uitleg

   실례합니다 is een beleefde, formele manier om iemands aandacht te vragen of je te verontschuldigen: “Pardon” of “Neem me niet kwalijk”. De vorm hoort bij 실례하다, “onbeleefd zijn / zich een vrijheid veroorloven”, maar in deze vaste uitdrukking vertaal je haar natuurlijk als “Pardon”. 버스 betekent “bus”. Het is een zelfstandig naamwoord. Koreaanse zelfstandige naamwoorden krijgen doorgaans geen aparte vorm voor enkelvoud en meervoud; een meervoudsbetekenis wordt zo nodig uit de context of met een afzonderlijke markering duidelijk. In 버스가 is 가 de onderwerpmarker: 버스 wordt als onderwerp van de vraag gemarkeerd. 늦었나요? komt van 늦다, “laat zijn” of, bij vervoer, “vertraging hebben”. De vorm bevat -었-, een verledenheidsmarkering, en de beleefde vraaguitgang -나요?. In deze context vraagt de spreker of de bus vertraagd is; de vaste vertaling geeft die bedoelde betekenis. Vergelijk voor een mededeling 늦었어요, “het is laat” of “hij/zij is te laat”. Daar maakt -어요 een beleefde mededeling, terwijl -나요? hier een vraag vormt. Samen betekent 버스가 늦었나요? ongeveer “Heeft de bus vertraging?” of natuurlijk “Is de bus vertraagd?” De volledige uiting begint met de beleefde aandachtstrekker 실례합니다 en vraagt vervolgens of de bus vertraagd is: “Pardon, is de bus vertraagd?”

2. 근처 도로가 많이 막혔어요.

   Er is veel verkeer in de buurt.

   근처

   in de buurt

   도로

   weg

   많이

   veel; in hoge mate

   막혔어요

   zit vast; is geblokkeerd

   Uitgebreide uitleg

   근처 betekent hier “in de buurt” of “nabij”. Het kan een plaatsaanduiding zijn en staat vóór 도로 in 근처 도로, “een weg in de buurt”. Voorbeeld: 근처 카페 — “een café in de buurt”. 도로 betekent “weg” of “rijbaan”. Het is hier het zelfstandig naamwoord waarop 가 volgt: 도로가 markeert de weg als onderwerp. Voorbeeld: 이 도로는 넓어요. — “Deze weg is breed.” 많이 betekent hier “veel” of “in hoge mate”. Het is een bijwoord en geeft aan in welke mate de toestand wordt beschreven; het drukt hier geen afzonderlijk telbaar aantal uit. 막혔어요 komt van 막히다, “geblokkeerd raken” of, bij verkeer, “vaststaan”. De vorm bevat -었어요, een beleefde vorm die een voltooide of vastgestelde toestand kan uitdrukken; in deze zin gaat het om een weg die door druk verkeer vaststaat. 막히다 → 막혔어요. Voorbeeld: 길이 막혔어요. — “De weg staat vast.” Samen betekenen 근처 도로가 많이 막혔어요: “De weg in de buurt staat erg vast.” De vaste Nederlandse vertaling geeft dezelfde verkeerssituatie natuurlijk weer als: “Er is veel verkeer in de buurt.”

3. 버스가 언제 도착하는지 아세요?

   Weet u wanneer de bus aankomt?

   버스

   bus

   언제

   wanneer

   도착하는지

   aankomt (in een ingesloten vraag)

   아세요?

   weet u?

   Uitgebreide uitleg

   버스 betekent hier “bus”. Het is een zelfstandig naamwoord. Met de onderwerpmarkeerder 가 in 버스가 wordt de bus als onderwerp van 도착하다 aangewezen. Voorbeeld: 기차가 도착해요. — “De trein komt aan.” 언제 betekent “wanneer”. Het is een vraagwoord voor tijd en staat hier binnen de ingesloten vraag 언제 도착하는지: “wanneer [de bus] aankomt”. Voorbeeld: 언제 시작해요? — “Wanneer begint het?” 도착하는지 betekent hier “aankomt” binnen een ingesloten vraag. De basisvorm is 도착하다 (“aankomen”). De niet-verleden vorm vóór -는지 is 도착하는지. -는지 maakt van een vraagwoordzin of een ja/nee-vraag een ingesloten vraag. In deze zin bepaalt 언제 de betekenis: het gaat om het tijdstip waarop de bus aankomt, niet om de vraag of hij aankomt. Voorbeeld: 비가 오는지 모르겠어요. — “Ik weet niet of het regent.” 아세요? betekent beleefd “weet u?”. De basisvorm is 알다 (“weten”). De eerbiedsvorm is 아시다; met de beleefde uitgangen ontstaat 아세요. Deze vorm richt zich beleefd tot de aangesprokene. Voorbeeld: 이 주소를 아세요? — “Weet u dit adres?” Samen vormen 언제 도착하는지 아세요? en het onderwerp 버스가 de betekenis: “Weet u wanneer de bus aankomt?” De bus is het onderwerp van 도착하다, en de hele ingesloten vraag naar het tijdstip is datgene waarnaar gevraagd wordt met 알다. De formulering is beleefd.

4. 버스는 아직 오는 중이에요.

   De bus is nog onderweg.

   버스

   bus

   아직

   nog; nog steeds

   오는 중이에요

   is onderweg

   Uitgebreide uitleg

   버스 betekent hier “bus” en is een zelfstandig naamwoord. Het onderwerp wordt in deze zin met 는 gemarkeerd: 버스는 betekent dus “wat de bus betreft” of natuurlijker “de bus”. De vorm 버스 zelf verandert niet voor enkelvoud of meervoud; de vertaling maakt hier één bus bedoeld. 아직 betekent “nog” en geeft aan dat de beschreven toestand op dit moment voortduurt. Het staat vóór de uitdrukking die de toestand beschrijft. Voorbeeld: 아직 안 왔어요. — “Hij/zij is nog niet gekomen.” 오는 중이에요 is een herbruikbaar patroon voor “is bezig te komen” of natuurlijk “is onderweg”. Het werkwoord is 오다 (“komen”); 오는 is de vorm die 오다 vóór 중 aanneemt. 중 betekent hier “midden in het proces” of “bezig met”. 이에요 is de beleefde tegenwoordige vorm van “zijn” na een zelfstandig naamwoord, waardoor 오는 중이에요 letterlijk ongeveer “is in het proces van komen” betekent. Het is dus niet hetzelfde als alleen 와요 (“komt”/“komt eraan”): het patroon met 중 benadrukt dat de handeling gaande is. Voorbeeld: 지금 공부하는 중이에요. — “Ik ben nu aan het studeren.” Samen vormen de delen: 버스는 (“de bus”), 아직 (“nog”) en 오는 중이에요 (“is onderweg”). De volledige betekenis is daarom: “De bus is nog onderweg.”

5. 그러면 더 오래 기다려야 할 수도 있어요.

   Dan kan het wachten langer duren.

   그러면

   dan; in dat geval

   더

   meer

   오래

   lang; lange tijd

   기다려야

   moeten wachten

   할 수도 있어요

   kan mogelijk zijn

   Uitgebreide uitleg

   그러면 betekent hier ‘dan’ of ‘in dat geval’. Het koppelt een eerder genoemde situatie aan een mogelijk gevolg en staat vaak aan het begin van de zin. 더 betekent ‘meer’. Samen met 오래 maakt het de duur langer: 더 오래 = ‘langer’. Voorbeeld: 더 기다려요. = ‘Ik wacht langer.’ 오래 betekent hier ‘lang’ in de betekenis van een lange tijdsduur. Het bepaalt hoe lang het wachten duurt. Voorbeeld: 오래 걸려요. = ‘Het duurt lang.’ 기다려야 komt van het werkwoord 기다리다, ‘wachten’. De vorm 기다려야 bevat de verplichtingsuitgang -아/어야: 기다리다 wordt 기다려야. In 기다려야 하다 betekent dit ‘moeten wachten’. 할 수도 있어요 bevat 하다, ‘doen’, in de vorm 할 vóór 수. De constructie V-(으)ㄹ 수도 있다 drukt een mogelijkheid uit: ‘het kan zijn dat …’ of ‘misschien …’. Hier maakt 할 수도 있어요 samen met 기다려야 duidelijk dat moeten wachten mogelijk is, niet zeker. De vorm noemt niet expliciet wie wacht. Samen vormen de delen 그러면 (‘dan/in dat geval’) + 더 오래 (‘langer’) + 기다려야 할 수도 있어요 (‘mogelijk moeten wachten’). De volledige betekenis is: ‘Dan kan het wachten langer duren.’ De constructie V-(으)ㄹ 수도 있어요 is herbruikbaar. Voorbeeld: 비가 올 수도 있어요. = ‘Het kan regenen.’

6. 같은 노선의 다른 버스가 있나요?

   Is er een andere bus voor dezelfde route?

   같은

   zelfde

   노선

   route

   다른

   andere

   버스

   bus

   있나요?

   is er?

   Uitgebreide uitleg

   같은 betekent hier “dezelfde” en staat vóór het zelfstandig naamwoord 노선 om dat zelfstandig naamwoord nader te bepalen. Het is de bepalende vorm van 같다 (“hetzelfde zijn”): 같다 wordt vóór een zelfstandig naamwoord 같은. Bijvoorbeeld: 같은 학교 = “dezelfde school”. 노선 betekent “route” of “lijn”, hier een busroute. Het is een zelfstandig naamwoord; in combinatie met -의 vormt 노선의 de bepaling “van de route”. De groep 같은 노선의 betekent dus “van dezelfde route”. 다른 betekent hier “andere”. Het staat vóór 버스 en contrasteert die bus met een al besproken of bedoelde bus, zonder zelf een bepaald aantal te noemen. De vorm 다른 is de bepalende vorm van 다르다 (“anders zijn”): 다르다 → 다른 vóór een zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: 다른 방법 = “een andere methode”. 버스 betekent “bus”. Samen met 다른 vormt het 다른 버스: “een andere bus”. 있나요? is een beleefde vraagvorm van 있다, dat hier “er zijn” of “beschikbaar zijn” betekent. -나요? maakt van de mededeling een beleefde, vaak zachte vraag; het gaat hier om het bestaan of beschikbaar zijn van een bus. Bijvoorbeeld: 자리가 있나요? = “Is er een plaats?” De volledige opbouw is 같은 노선의 (“van dezelfde route”) + 다른 버스 (“een andere bus”) + 있나요? (“is er?”). Samen vraagt de spreker: “Is er een andere bus voor dezelfde route?” De volgende context bevestigt dat er inderdaad zo’n bus is, waarna wordt gezegd dat die bus langer duurt.

7. 있어요. 하지만 그 버스는 더 오래 걸려요.

   Die is er, maar met die bus duurt het langer.

   있어요

   is er

   하지만

   maar

   그

   die/dat

   버스

   bus

   더

   meer; nog

   오래

   lang (qua tijd)

   걸려요

   duurt

   Uitgebreide uitleg

   있어요 komt van 있다 en geeft hier aan dat die bus er is of beschikbaar is: “die is er”. Dit is de beleefde vorm in de 해요-stijl. Voor een bestaan- of aanwezigheidsmededeling kun je bijvoorbeeld zeggen: 버스가 있어요. — “Er is een bus.” 하지만 verbindt twee uitspraken met een tegenstelling en betekent hier “maar”. Het verandert de vorm van de volgende zin niet. 그 staat vóór 버스 en betekent hier “die” of “de betreffende”. Als aanwijzend bepalend woord verwijst het naar een bus die in de gesprekssituatie al geïdentificeerd is; het is niet zelf het woord voor “bus”. Een bruikbaar patroon is 그 + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld 그 사람 — “die persoon”. 버스 is het zelfstandige naamwoord “bus”. In 그 버스 vormt het samen met 그 de woordgroep “die bus”. 더 betekent “meer” of “nog” en geeft hier een vergelijking aan. Samen met 오래 vormt het 더 오래, “langer”: een grotere tijdsduur dan bij de relevante andere mogelijkheid. Voorbeeld: 오늘 더 오래 있어요. — “Vandaag blijf ik langer.” 오래 betekent “lang” met betrekking tot tijdsduur en werkt hier als bijwoord bij 걸려요. Het beschrijft dus niet de fysieke lengte van de bus. 오래 걸려요 betekent “het duurt lang”; 더 오래 걸려요 betekent “het duurt langer”. 걸려요 komt van 걸리다. In de constructie 시간이 걸리다 betekent dit dat iets een bepaalde tijd nodig heeft of duurt. 걸려요 is de beleefde tegenwoordige vorm in de 해요-stijl. Voorbeeld: 십 분 걸려요. — “Het duurt tien minuten.” Hier wordt de duur niet met een apart tijdswoord genoemd; 더 오래 geeft de langere duur aan. In 그 버스는 더 오래 걸려요 markeert 는 그 버스 als gespreksonderwerp, terwijl 더 오래 걸려요 zegt dat de benodigde tijd langer is. Samen betekent dit “met die bus duurt het langer”. De volledige uiting is daarom: “Die is er, maar met die bus duurt het langer.”

8. 저는 이 버스를 여기서 기다릴게요.

   Ik wacht hier op deze bus.

   저는

   ik (als onderwerp)

   이

   deze

   버스

   bus

   여기서

   hier

   기다릴게요

   ik zal wachten

   Uitgebreide uitleg

   저는 bestaat uit 저 en de onderwerp-/topicmarkeerder 는. 저 is de bescheiden vorm voor “ik” en past bij beleefd taalgebruik; de meer informele vorm is 나. In deze zin wordt de spreker als onderwerp voorgesteld. Het achtervoegsel 는 markeert het onderwerp of topic, niet een extra zelfstandig woord voor “ik”. 이 staat vóór het zelfstandig naamwoord en betekent hier “deze”: het verwijst naar iets dat als nabij bij de spreker of in de gesprekssituatie wordt gepresenteerd. Koreaanse aanwijzende woorden staan vóór het zelfstandig naamwoord. Een nuttig contrast is 그 “die/dat” en 저 “die/dat daar”; welke vorm je kiest hangt af van de ruimtelijke of gesprekssituatieve afstand. 버스 is een leenwoord en betekent “bus”. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze uiting wordt het door 이 nader aangewezen. Voorbeeld: 버스가 와요 — “De bus komt eraan.” 여기서 combineert 여기 “hier” met 에서, de markeerder voor de plaats waar een handeling plaatsvindt. Daardoor betekent het niet alleen “hier”, maar “hier, op deze plek, [iets doen]”. Vergelijk 집에서 공부해요 — “Ik studeer thuis.” 기다릴게요 komt van het werkwoord 기다리다 “wachten”. De vorm -ㄹ게요 wordt hier aan de werkwoordstam 기다리- toegevoegd: 기다리- + -ㄹ게요 → 기다릴게요. Deze beleefde vorm drukt uit dat de spreker zich ertoe verbindt of voorneemt de handeling uit te voeren; in deze context is “ik zal wachten” de passende vertaling. Na een stam op een medeklinker verschijnt doorgaans -을게요, bijvoorbeeld 먹다 → 먹을게요 “ik zal eten”. Samen vormen de delen de betekenis: de spreker (저는) zal wachten (기다릴게요) op deze bus (이 버스), en de plaats van het wachten is hier (여기서). De volledige uiting is dus: “Ik wacht hier op deze bus.”

9. 기다릴 수 있으면 그게 아마 가장 좋을 거예요.

   Dat is waarschijnlijk het beste als u kunt wachten.

   기다릴 수 있으면

   als u kunt wachten

   그게

   dat

   아마

   waarschijnlijk

   가장

   het meest

   좋을 거예요

   zal goed zijn

   Uitgebreide uitleg

   기다릴 수 있으면 betekent hier “als u kunt wachten”. Het hoofdwerkwoord is 기다리다 (“wachten”). In 기다릴 staat de adnominale vorm op -ㄹ; met 수 있다 vormt dit 기다릴 수 있다: “kunnen wachten”. -으면 maakt daarvan een voorwaarde: “als …”. Voorbeeld: 시간이 있으면 기다릴게요. — “Als ik tijd heb, zal ik wachten.” 그게 betekent hier “dat” en is de verkorte vorm van 그것이: 그것 (“datgene”) plus de onderwerpmarkering 이. De vorm markeert “dat” als onderwerp. De precieze referent van 그게 wordt in de vaste zin niet afzonderlijk benoemd. 아마 betekent “waarschijnlijk”. Het drukt een waarschijnlijkheidsinschatting uit bij de beoordeling die erop volgt. 가장 betekent “het meest” en vormt met 좋다 (“goed zijn”) de overtreffende betekenis 가장 좋다: “het beste zijn”. Ter vergelijking: 더 좋다 betekent “beter zijn”; 가장 좋다 kiest de hoogste graad binnen de relevante vergelijking. 좋을 거예요 betekent hier “zal goed zijn”. Het bijvoeglijk werkwoord 좋다 krijgt de vorm 좋을 in deze constructie. 거예요 is de verkorte beleefde vorm van 것이에요 en drukt hier een verwachting of voorspelling uit. Het is dus geen verleden vorm van 좋다. Samen geeft 기다릴 수 있으면 de voorwaarde, 그게 het onderwerp “dat”, 아마 de waarschijnlijkheidsinschatting en 가장 좋을 거예요 de beoordeling “zal het beste zijn”. De hele uiting betekent: “Als u kunt wachten, zal dat waarschijnlijk het beste zijn.”