Een boek lenen en op tijd terugbrengen | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 이 책을 얼마나 오래 빌릴 수 있어요?

   Hoe lang mag ik dit boek lenen?

   이

   deze

   책

   boek

   얼마나 오래

   hoe lang

   빌릴

   lenen

   수 있어요

   kunnen

   Uitgebreide uitleg

   이 staat hier vóór 책 en wijst samen met het zelfstandig naamwoord naar “dit boek”. 이 is de vorm voor iets dat in de context als nabij wordt aangewezen; het is niet zelf het woord “boek”. Het demonstratief verandert niet omdat het volgende zelfstandig naamwoord enkelvoudig is: de relevante keuze hangt af van het Koreaanse aanwijzingssysteem en de context. 책 betekent hier “boek”. De vorm blijft in deze zin onveranderd; 을 erna markeert 책 als het object van de handeling. Een bruikbaar patroon is 이/그/저 + zelfstandig naamwoord voor respectievelijk “dit/deze”, “dat/die” en “dat/die daar”, met keuzes die van de ruimtelijke of discursieve context afhangen. 얼마나 오래 vraagt naar de duur: “hoe lang”. 얼마나 betekent “in welke mate/hoeveel”, en 오래 betekent “lang” in de betekenis van tijdsduur. Samen vormen ze een vaste vraag naar tijdsduur, niet naar het aantal boeken. Voorbeeld: 얼마나 오래 기다려요? — “Hoe lang wacht je?” 빌릴 is de vorm van 빌리다, “lenen” of “huren”, die vóór 수 staat. In deze zin gaat het om iets lenen, zoals een boek. De vorm 빌릴 is geen zelfstandige verleden- of tegenwoordige tijd; hij is de verbindende vorm in het patroon -을 수 있다, “kunnen / de mogelijkheid hebben om”. Bij 빌리다 wordt de stam 빌리- vóór dit patroon 빌릴-. 수 있어요 hoort bij 빌릴 en drukt mogelijkheid of toestemming uit; met de vaste vertaling betekent het hier “mag ik lenen”. 수 is het zelfstandige naamwoord in de constructie -(으)ㄹ 수 있다, terwijl 있어요 de beleefde tegenwoordige vorm van 있다 is. De vraagvorm 빌릴 수 있어요? kan afhankelijk van de context “kan ik lenen?” of “mag ik lenen?” betekenen; hier wordt de bedoeling door de vaste vertaling als “mag ik lenen?” gegeven. Voorbeeld: 여기서 사진을 찍을 수 있어요? — “Mag/kan ik hier foto’s maken?” Samen betekent 이 책을 “dit boek” als object, 얼마나 오래 “hoe lang”, en 빌릴 수 있어요? “mag ik lenen?”. De volledige vraag is dus: “Hoe lang mag ik dit boek lenen?” De beleefde -어요-stijl maakt de vraag geschikt voor een gewone beleefde interactie.

2. 이 종이에 반납 날짜가 적혀 있어요.

   Op het briefje staat de inleverdatum.

   이

   dit

   종이

   briefje; papier

   반납

   inlevering; teruggave

   날짜

   datum

   적혀 있어요

   staat geschreven; staat erop

   Uitgebreide uitleg

   이 betekent hier “dit/deze” en staat vóór 종이 om naar een aangewezen stuk papier te verwijzen. Het is een aanwijzend woord; het verandert niet omdat 종이 een bepaald grammaticaal geslacht zou hebben. Vergelijk voor een andere afstand bijvoorbeeld 그 (“die/dat”) en 저 (“die/dat daar verder weg”). 종이 betekent “papier” en kan, afhankelijk van de context, ook “briefje” of “vel papier” aanduiden. In 이 종이에 krijgt het de plaatsaanduidende partikel -에: letterlijk “op/in dit papier”. -에 kan onder meer een plaats, bestemming of tijdstip markeren; hier markeert het de plaats waar de informatie staat. 반납 betekent “inlevering” of “teruggave”, vooral van iets dat eerder geleend was. Het vormt hier samen met 날짜 de samenstelling 반납 날짜: “inleverdatum”. Koreaanse zelfstandige naamwoorden kunnen zo rechtstreeks een zelfstandignaamwoordgroep vormen, waarbij het eerste deel het tweede specificeert. Voorbeeld: 반납 장소 betekent “inleverplaats”. 날짜 betekent “datum”. In deze zin gaat het, door de combinatie met 반납, om de datum waarop iets moet worden teruggebracht, niet om zomaar een ongespecificeerde datum. 적혀 있어요 betekent hier dat iets “opgeschreven staat” of “erop vermeld staat”. 적혀 hangt samen met 적히다, “geschreven of opgeschreven worden/staan”, en 있어요 drukt de toestand uit waarin die geschreven informatie aanwezig is. Dit beschrijft dus het resultaat of de toestand, niet de schrijfhandeling zelf. Voorbeeld: 이름이 적혀 있어요. — “De naam staat erop.” 적어요 is daarentegen de beleefde vorm van 적다 in de betekenis “schrijven”: “(ik/hij) schrijf(t)”. Samen bestaat de zin uit 이 종이에 (“op dit briefje/papier”), 반납 날짜 (“de inleverdatum”) en 적혀 있어요 (“staat geschreven/vermeld”). De volledige betekenis is: “Op dit briefje staat de inleverdatum.” De beleefde vorm -어요 maakt de mededeling geschikt voor een gewone beleefde gesprekssituatie.

3. 시간이 더 필요하면 어떻게 해야 해요?

   Wat moet ik doen als ik meer tijd nodig heb?

   시간

   tijd

   더

   meer

   필요하면

   als het nodig is

   어떻게

   hoe

   해야 해요

   moet doen

   Uitgebreide uitleg

   시간 betekent hier ‘tijd’. Het is een zelfstandig naamwoord. Koreaans gebruikt geen lidwoord zoals Nederlands ‘de’ of ‘een’, en deze vorm zegt op zichzelf niets over een bepaald aantal. Een bruikbaar patroon is 시간이 필요해요 — ‘Ik heb tijd nodig’ (letterlijker: ‘Tijd is nodig’). 더 betekent ‘meer’ en geeft hier aan dat een grotere hoeveelheid tijd nodig is: 시간이 더 필요해요 betekent ‘Ik heb meer tijd nodig’. Het staat vóór het woord waarop het betrekking heeft. Zonder 더 zou 시간이 필요해요 alleen zeggen dat tijd nodig is. 필요하면 komt van 필요하다, ‘nodig zijn’ of ‘vereist zijn’. De vorm bestaat uit de stam 필요하- plus -면, een voorwaardelijke vorm met de betekenis ‘als/wanneer’. In 시간이 필요하다 is 시간 grammaticaal het onderwerp: letterlijk is de betekenis dat tijd nodig is. De vaste Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat de spreker degene is die tijd nodig heeft. Een herbruikbaar patroon is N이/가 필요하면 ... — ‘als N nodig is, ...’. 어떻게 is het vraagwoord ‘hoe’ en vraagt naar de manier of de passende handeling. Het is iets anders dan 왜, ‘waarom’: 어떻게 해요? vraagt ‘Hoe doe ik het?’, terwijl 왜 해요? vraagt ‘Waarom doe ik het?’. 해야 해요 drukt uit dat iemand iets moet doen. Het is de beleefde vorm van het patroon -아/어야 하다, ‘moeten’. Bij 하다 verschijnt daarin de vorm 해야 하다; 해야 해요 is de beleefde uitwerking. Het onderwerp van 해야 해요 is niet afzonderlijk uitgesproken, maar de vaste vertaling maakt hier ‘ik’ de handelende persoon. Samen vormt 시간이 더 필요하면 de voorwaarde ‘als ik meer tijd nodig heb’. Daarna vraagt 어떻게 해야 해요? welke handeling de spreker moet verrichten: ‘wat moet ik doen?’. De volledige betekenis is dus: ‘Wat moet ik doen als ik meer tijd nodig heb?’

4. 다른 사람이 이 책을 기다리고 있지 않으면 온라인으로 대출 기간을 연장할 수 있어요.

   Je kunt de leentermijn online verlengen als niemand anders op het boek wacht.

   다른

   andere

   사람

   persoon

   이

   deze

   책

   boek

   기다리고 있지 않으면

   als ... niet wacht

   온라인으로

   online

   대출

   lening

   기간

   termijn

   연장할 수 있어요

   kan verlengen

   Uitgebreide uitleg

   다른 staat hier voor ‘andere’ of, in de vaste vertaling, ‘andere mensen’ in tegenstelling tot de bedoelde persoon of groep. Het is de bepalende vorm van het Koreaanse beschrijvende werkwoord 다르다 (‘verschillend zijn’): 다르다 → 다른 vóór een zelfstandig naamwoord. In 다른 사람 kan 사람 naar één persoon of naar mensen in het algemeen verwijzen; de vaste vertaling maakt hier de lezing ‘niemand anders’ duidelijk. 사람 betekent ‘persoon’ of, afhankelijk van de context, ‘mensen’. Het Koreaanse zelfstandig naamwoord markeert op zichzelf geen verplicht enkelvoud of meervoud. In 사람이 is de slot-이 echter de onderwerpmarkeerder; die hoort grammaticaal bij 사람 en betekent hier niet ‘deze’. De geselecteerde 이 in 이 책 is het aanwijzende woord ‘deze’. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het bepaalt. Koreaanse 이 komt ook voor als onderwerpmarkeerder, zoals in 사람이; de identieke vorm moet dus aan de hand van zijn plaats en functie worden geïnterpreteerd. De Nederlandse vertaling laat ‘deze’ hier weg, maar verwijst wel naar hetzelfde boek. 책 betekent ‘boek’. Een bruikbaar patroon is 이 + zelfstandig naamwoord: 이 책 = ‘dit boek’. In deze zin is dat het boek waarnaar in de vaste vertaling wordt verwezen. 기다리고 있지 않으면 combineert meerdere herbruikbare vormen. De basisvorm is 기다리다 (‘wachten’). -고 있다 laat zien dat de handeling aan de gang is: 기다리고 있다 = ‘aan het wachten zijn’. De ontkenning -지 않다 maakt daarvan ‘niet wachten’, en -(으)면 maakt een voorwaarde: ‘als/wanneer’. Samen betekent de vorm hier ‘als niemand anders op dit boek wacht’. De negatieve vorm hoort bij het wachten, niet bij het kunnen verlengen. 온라인으로 betekent ‘online’. -으로 kan onder meer de wijze of het middel aangeven; hier geeft het aan dat de verlenging online gebeurt. Voorbeeld: 온라인으로 신청해요. — ‘Ik vraag het online aan.’ 대출 betekent ‘lening’ of, in deze context, het uitlenen van een boek. 기간 betekent ‘periode’ of ‘termijn’. Samen vormen 대출 기간 de vaste inhoudelijke combinatie ‘leentermijn’: de periode waarvoor het boek is uitgeleend. 대출 is dus niet zelf de hele betekenis ‘leentermijn’; 기간 voegt het tijdsaspect toe. 연장할 수 있어요 gebruikt de basisvorm 연장하다 (‘verlengen’). In 연장할 krijgt 하다 vóór 수 de vorm 할; -(으)ㄹ 수 있다 is het patroon voor mogelijkheid of kunnen. 있어요 is hier de beleefde vorm binnen dat patroon, niet een losstaande betekenis ‘bestaan’. Het geheel betekent hier ‘kan verlengen’. Voorbeeld: 기간을 연장할 수 있어요. — ‘U kunt de termijn verlengen.’ De zin bouwt zo op: 다른 사람이 (‘niemand anders’ als onderwerp) + 이 책을 (‘dit boek’ als object) + 기다리고 있지 않으면 (‘als niemand anders erop wacht’) + 온라인으로 (‘online’) + 대출 기간을 (‘de leentermijn’) + 연장할 수 있어요 (‘kan verlengen’). De volledige betekenis is: ‘Je kunt de leentermijn online verlengen als niemand anders op het boek wacht.’

5. 집에서 할 수 있어요?

   Kan ik dat thuis doen?

   집에서

   thuis

   할 수 있어요?

   kunnen doen?

   Uitgebreide uitleg

   집에서 bestaat uit 집 (“huis/thuis”) en 에서, een partikel dat de plaats van een handeling markeert. Samen betekent het hier “thuis”, de plaats waar de bedoelde handeling kan plaatsvinden. Vergelijk 집에 있어요 (“Ik ben thuis”): 에 markeert daar de plaats van bestaan of aanwezigheid, terwijl 에서 de plaats van een activiteit markeert. 할 수 있어요? is de beleefde vraagvorm van het patroon -(으)ㄹ 수 있다, “kunnen / in staat zijn om”. 할 komt van het werkwoord 하다 (“doen”): vóór 수 krijgt het de vorm 할. 수 is hier een afhankelijk zelfstandig naamwoord in de constructie voor mogelijkheid of vermogen; 있어요 is de beleefde vorm van 있다 (“er is / bestaan”). De ontkenning gebruikt 할 수 없어요 (“niet kunnen doen”). Voorbeeld: 오늘 집에서 공부할 수 있어요. — “Vandaag kan ik thuis studeren.” De vraagmarkering en de vraagintonatie maken van 할 수 있어요 een vraag. Het onderwerp wordt in het Koreaans niet uitgesproken; de vaste vertaling maakt hier duidelijk dat de spreker vraagt of hij of zij de bedoelde handeling kan uitvoeren. Samen vormt 집에서 할 수 있어요? de vraag “Kan ik dat thuis doen?”: 집에서 geeft de plaats aan en 할 수 있어요? vraagt naar de mogelijkheid om de bedoelde handeling te doen. De formulering is beleefd en bruikbaar om te vragen of een activiteit op een bepaalde plaats mogelijk is.

6. 집에서 도서관 계정에 로그인하세요.

   Log thuis in op je bibliotheekaccount.

   집에서

   thuis, vanuit huis

   도서관

   bibliotheek

   계정

   account

   로그인하세요

   log in

   Uitgebreide uitleg

   집에서 betekent hier ‘thuis’ en geeft de plaats aan waar de handeling gebeurt. Het bestaat uit 집 (‘huis, thuis’) en 에서, een plaatsmarkeerder voor een handeling. Vergelijk: 집에서 공부해요 — ‘Ik studeer thuis.’ 에서 geeft dus niet de bestemming aan; voor een bestemming wordt in zulke zinnen vaak 에 gebruikt. 도서관 betekent ‘bibliotheek’. Het is hier het eerste deel van 도서관 계정, letterlijk een bibliotheekaccount: het specificeert welk soort account bedoeld is. Een vergelijkbaar patroon is 학교 계정 — ‘schoolaccount’. 계정 betekent ‘account’ of ‘gebruikersaccount’. In deze zin is het het doel waarbij men inlogt. 계정 is een zelfstandig naamwoord; het Koreaanse meervoud is niet verplicht, dus de vorm zelf zegt hier niet of er één of meer accounts zijn. 로그인하세요 betekent ‘log in’. 로그인하다 is het werkwoord ‘inloggen’; in de zin verschijnt de beleefde verzoekende/bevelende vorm 로그인하세요. Het werkwoordelijke element is dus 로그인, met 하다 als basiswerkwoord, en -세요 maakt er een beleefde instructie of uitnodiging van. Voor een andere handeling werkt hetzelfde patroon bijvoorbeeld in 기다리세요 — ‘Wacht alstublieft.’ Samen vormen de delen: 집에서 (‘thuis’) + 도서관 계정 (‘bibliotheekaccount’) + 로그인하세요 (‘log in’). De volledige betekenis is daarom: ‘Log thuis in op je bibliotheekaccount.’ De plaats staat vóór het account waarop men inlogt, en de slotvorm maakt van de zin een beleefde instructie.

7. 그럼 그 종이를 책과 함께 보관해야 해요.

   Dan moet ik het briefje bij het boek bewaren.

   그럼

   dan

   그

   dat

   종이

   briefje

   책

   boek

   함께

   samen

   보관해야 해요

   moet bewaren

   Uitgebreide uitleg

   그럼 staat hier vooraan als overgang: “dan” of “in dat geval”. Het verbindt deze uitspraak met wat eraan voorafgaat; het is hier geen zelfstandig naamwoord. Voorbeeld: 그럼 시작해요. — “Dan beginnen we.” 그 is een aanwijzend woord vóór een zelfstandig naamwoord. In 그 종이 betekent het “dat”, en volgens de vaste vertaling verwijst de hele combinatie naar het briefje. De vorm 그 verandert hier niet omdat het erom gaat een zelfstandig naamwoord aan te wijzen; het concrete aangewezen referent wordt door 종이 bepaald. Voorbeeld: 그 책 — “dat boek”. 종이 betekent in de basis “papier” of “vel papier”. In deze zin is de bedoelde betekenis, volgens de vaste vertaling, “briefje”. Het woord kan dus naar papier als materiaal of naar een papieren document verwijzen; hier gaat het om het genoemde briefje. 책 is het zelfstandig naamwoord “boek”. In 책과 함께 is het boek de zaak waarmee het briefje samen wordt bewaard. Voorbeeld: 책을 읽어요. — “Ik lees een boek.” 함께 is een bijwoord met de betekenis “samen” of “tezamen”. Met een zelfstandig naamwoord geeft het aan dat iets samen met dat genoemde ding gebeurt. In deze zin staat het na 책과; 과 betekent daar “met/en”, terwijl 함께 het idee van samen benadrukt. Voorbeeld: 친구와 함께 가요. — “Ik ga samen met een vriend.” 보관해야 해요 bestaat uit 보관하다 (“bewaren”, “opbergen”) en de constructie -아/어야 하다, die noodzaak uitdrukt: “moeten”. In de beleefde tegenwoordige vorm wordt 하다 hier 해요, waardoor 보관해야 해요 betekent “moet bewaren”. Het weggelaten onderwerp wordt in de vaste vertaling als “ik” weergegeven: de spreker moet het bewaren. Voorbeeld: 이 서류를 보관해야 해요. — “Ik moet dit document bewaren.” Samen bouwen de delen de betekenis op: 그럼 (“dan”), 그 종이 (“dat briefje”), 책과 함께 (“samen met het boek”) en 보관해야 해요 (“moet bewaren”). De volledige betekenis is daarom: “Dan moet ik het briefje bij het boek bewaren.”

8. 그 종이가 책을 제때 반납하는 데 도움이 될 거예요.

   Dat helpt je om het boek op tijd terug te brengen.

   그

   dat

   종이가

   het briefje

   책을

   het boek

   제때

   op tijd

   반납하는

   terugbrengen

   도움이 될 거예요

   zal helpen

   Uitgebreide uitleg

   그 staat vóór het zelfstandig naamwoord en betekent hier “dat”, zoals in “dat briefje”. Als aanwijzend woord krijgt het geen aparte vorm voor enkelvoud of meervoud; de precieze verwijzing wordt door de context bepaald. In deze zin gaat het, in overeenstemming met de vertaling en de vorige zin, om het briefje/papier. 종이가 betekent hier “het briefje/papier” als onderwerp. 종이 is de basisvorm; -가 markeert het onderwerp na een woord dat op een klinker eindigt. De vorm 종이는 zou met -는 eerder een onderwerp als thema of contrast presenteren. 책을 is “het boek” als lijdend voorwerp. 책 is de basisvorm en -을 markeert het voorwerp na een medeklinker. Na een klinker staat in dezelfde functie -를, bijvoorbeeld 사과를 (“een appel” als voorwerp). 제때 is een bijwoord met de betekenis “op tijd”, dus binnen de vereiste of passende tijd. Het beschrijft hier de handeling van terugbrengen, niet het boek zelf. Voor “te laat” gebruik je bijvoorbeeld 늦게; dat is een ander bijwoord. 반납하는 komt van 반납하다, “terugbrengen” in de zin van een geleend voorwerp teruggeven. In deze vorm krijgt de stam de tegenwoordige attributieve vorm -는: 반납하다 → 반납하는. Samen met 데 vormt dit de bruikbare structuur V-는 데 도움이 되다, letterlijk ongeveer “helpend zijn bij het V-en”. Voorbeeld: 한국어를 배우는 데 도움이 돼요. — “Het helpt bij het leren van Koreaans.” 도움이 될 거예요 betekent hier “zal helpen”. 도움 is “hulp”; -이 markeert het als onderwerp van 되다, “worden/zijn”. De verbogen vorm 될 komt dus van 되다, niet van 도움. -(으)ㄹ 거예요 geeft een verwachte of voorziene toekomstige situatie weer. Voorbeeld: 이 책이 도움이 될 거예요. — “Dit boek zal helpen.” De delen worden zo gecombineerd: 그 종이가 maakt het briefje/papier tot onderwerp; 책을 제때 반납하는 데 benoemt het op tijd terugbrengen van het boek als activiteit waarvoor hulp nodig is; 도움이 될 거예요 zegt dat het daarvoor nuttig zal zijn. De volledige betekenis is daarom: “Dat zal je helpen om het boek op tijd terug te brengen.”