Een grote pan lenen | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 오늘 큰 프라이팬을 빌려도 돼요?

   Mag ik je grote pan vandaag lenen?

   오늘

   vandaag

   큰

   grote

   프라이팬

   koekenpan

   을

   markering van het lijdend voorwerp

   빌려도 돼요?

   Mag ik lenen?

   Uitgebreide uitleg

   오늘 betekent hier “vandaag” en geeft aan wanneer de handeling plaatsvindt. Het is een tijdsbepaling en staat in deze zin aan het begin. Voorbeeld: 오늘 만나요. = “We spreken elkaar vandaag.” 큰 betekent hier “grote”. Het staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het beschrijft. Dit is de attributieve vorm van 크다 (“groot”): 크다 → 큰 vóór een zelfstandig naamwoord. Deze vorm drukt geen grammaticaal geslacht uit. Voorbeeld: 큰 집 = “een groot huis”. 프라이팬 betekent “koekenpan” of “bakpan”. In 큰 프라이팬 betekent het samen met 큰: “grote koekenpan”. Voorbeeld: 프라이팬이 있어요. = “Er is een koekenpan.” 을 markeert hier 큰 프라이팬 als het lijdend voorwerp van de handeling. Na een zelfstandig naamwoord met een eindmedeklinker wordt 을 gebruikt; na een zelfstandig naamwoord zonder eindmedeklinker staat doorgaans 를. De partikel drukt niet zelf bezit uit. 빌려도 돼요? is een herbruikbare toestemmingconstructie: 빌리다 (“lenen”) + -어도 되다 (“het is toegestaan om ...”). Bij 빌리다 wordt dat 빌려도; 빌려 komt van 빌리- plus -어. 돼요 is de beleefde vorm van 되다 in deze constructie. Het onderwerp is hier volgens de vaste vertaling “ik”, zodat de vraag betekent: “Mag ik lenen?” 빌리다 beschrijft wat de lener doet. Een nuttig contrast is 빌려주다 (“uitlenen; aan iemand lenen”), dat beschrijft wat de uitlener doet. Voorbeeld: 이 책을 빌려도 돼요? = “Mag ik dit boek lenen?” De hele zin wordt opgebouwd als 오늘 (“vandaag”) + 큰 프라이팬 (“grote koekenpan”) + 을 (lijdend-voorwerpmarkering) + 빌려도 돼요? (“mag ik lenen?”). Samen betekent de vaste uiting: “Mag ik vandaag je grote pan lenen?” Het bezit van de pan wordt in de Koreaanse tekst niet met een afzonderlijk bezitswoord uitgedrukt; “je” staat wel in de vaste Nederlandse vertaling.

2. 빌려도 돼요. 하지만 손잡이가 뜨거워지니 조심하세요.

   Dat kan, maar pas op met het handvat, want het wordt heet.

   빌려도 돼요

   dat mag geleend worden

   하지만

   maar

   손잡이가

   het handvat

   뜨거워지니

   omdat het heet wordt

   조심하세요

   pas op

   Uitgebreide uitleg

   빌려도 돼요 betekent hier dat de spreker toestemming geeft om het voorwerp te lenen: “Dat mag” of, met de eerdere vraag erbij, “Je mag het lenen.” Het basiswerkwoord 빌리다 betekent “lenen”. In 빌려도 돼요 geeft -아/어도 되다 aan dat iets toegestaan is; 돼요 is de beleefde vorm van 되다 in deze constructie. Dit is hier geen nieuwe vraag van de spreker. Voorbeeld: 여기 앉아도 돼요? — “Mag ik hier zitten?” 하지만 betekent “maar” en verbindt de toestemming met een waarschuwing. Het woord zelf verandert de betekenis van de verbonden zinnen niet. 손잡이가 betekent “het handvat”. 손잡이 is het zelfstandig naamwoord “handvat”; -가 markeert het als onderwerp van het volgende predicaat. In deze context gaat het om het handvat van het voorwerp dat geleend wordt. Voorbeeld: 물이 차가워요 — “Het water is koud.” Hier markeert -이 het onderwerp 물. 뜨거워지니 betekent hier “omdat het heet wordt” of natuurlijker “want het wordt heet”. Het basiswoord is 뜨거워지다, “heet worden”. Daarin drukt -어지다 een verandering naar een toestand uit; het gaat dus om heet worden, niet alleen om al heet zijn. De slotvorm -니 verbindt hier de reden met de waarschuwing die volgt. Voorbeeld: 날씨가 추워지니 문을 닫으세요 — “Omdat het kouder wordt, sluit u de deur.” 조심하세요 is een beleefde aansporing: “pas op” of “wees voorzichtig”. Het basiswerkwoord is 조심하다, “voorzichtig zijn/oppassen”; -세요 maakt hier een beleefd verzoek of bevel. Voorbeeld: 차를 조심하세요 — “Pas op voor de auto.” Samen betekent de uiting: “Dat kan, maar pas op met het handvat, want het wordt heet.” Eerst geeft de spreker toestemming om het voorwerp te lenen. 하지만 leidt daarna de waarschuwing in; 손잡이가 noemt het handvat als onderwerp, 뜨거워지니 geeft de reden en 조심하세요 vormt de beleefde waarschuwing.

3. 이 스토브에서 써도 괜찮아요?

   Kan de pan op dit fornuis?

   이

   deze

   스토브

   fornuis

   써도 괜찮아요

   mag gebruikt worden; is het oké om te gebruiken

   Uitgebreide uitleg

   이 staat vóór een zelfstandig naamwoord en betekent hier ‘deze’, dus het wijst naar iets dat als het nabije of aangewezen fornuis wordt behandeld. De vorm contrasteert met 그 (‘die/dat’, doorgaans al bekend of eerder genoemd) en 저 (‘die/dat daar’). De demonstratief bepaalt niet zelf wie of wat precies met het voorwerp verbonden is; de vaste vertaling maakt hier het fornuis de bedoelde referentie. 스토브 is een leenwoord voor ‘fornuis’ of ‘kooktoestel’. Het is het zelfstandig naamwoord in de uitdrukking. Na 스토브 staat 에서; deze partikel markeert de plaats waar de handeling gebeurt. Samen betekent 스토브에서 dus ‘op/in het fornuis’ in de bedoelde gebruikssituatie. 써도 괜찮아요 gebruikt het werkwoord 쓰다, ‘gebruiken’. Voor een werkwoordstam op ㅡ valt die klinker in deze vorm weg: 쓰다 → 써요; met 도 wordt dat 써도. Het patroon werkwoord + 아/어도 괜찮다 vraagt of iets toegestaan of aanvaardbaar is: letterlijk ongeveer ‘is het ook goed als men het gebruikt?’. 괜찮아요 is de beleefde 해요-vorm van 괜찮다, ‘in orde zijn / geen probleem zijn’. De vraagvorm gebruikt hier geen omkering; de vraagintonatie en het vraagteken maken er een vraag van. Voorbeeld: 여기에서 사진을 찍어도 괜찮아요? — ‘Mag ik hier foto’s maken?’ De volledige opbouw is 이 스토브에서 (‘op dit fornuis’) + 써도 괜찮아요? (‘is het oké om het te gebruiken?’). Het object van 쓰다 wordt in het Koreaans weggelaten; volgens de vaste vertaling gaat het hier om de pan. De zin betekent daarom: ‘Kan de pan op dit fornuis?’ of natuurlijker: ‘Mag ik de pan op dit fornuis gebruiken?’

4. 불을 약하게 하면 괜찮을 거예요.

   Dat moet goed gaan als je het vuur laag houdt.

   불을

   het vuur

   약하게

   laag; zacht

   하면

   als je het doet

   괜찮을 거예요

   dat moet goed gaan

   Uitgebreide uitleg

   불을 betekent hier “het vuur” en is het lijdend voorwerp van 하다: letterlijk wordt het vuur zwakker gemaakt. 불 is het zelfstandig naamwoord “vuur”; -을 markeert hier het object. In deze context verwijst het volgens de vaste vertaling naar de warmte van het vuur waarop de pan staat. 약하게 betekent hier “laag” of “zacht”, in de zin van een lagere vuursterkte. Het is de bijwoordelijke vorm van 약하다 (“zwak zijn”) en beschrijft hoe de handeling wordt uitgevoerd. Samen met 하다 vormt het de herbruikbare combinatie N을 약하게 하다: iets minder sterk maken. Bijvoorbeeld: 소리를 약하게 해요. — “Ik zet het geluid zachter.” 하면 komt van 하다 (“doen; maken”) plus -(으)면, een voorwaardelijke vorm met de betekenis “als” of “wanneer”. Het onderwerp wordt in het Koreaans vaak weggelaten; in deze vaste vertaling is de bedoelde handelende persoon “je”. Hier sluit 하면 aan op 불을 약하게 하다: “als je het vuur lager zet”. De vorm 하면 zelf geeft niet aan of het onderwerp enkelvoud of meervoud is. 괜찮을 거예요 bestaat uit 괜찮다 (“in orde zijn; goed zijn”) en -(으)ㄹ 거예요, waarmee een verwachting of voorspelling wordt uitgedrukt. 괜찮을 is dus de toekomstige of verwachte vorm van 괜찮다, en 거예요 maakt de uitdrukking beleefd. Het betekent hier niet simpelweg “het is goed”, maar “het zal naar verwachting goed gaan” of “dat zou goed moeten gaan”. Bijvoorbeeld: 내일은 괜찮을 거예요. — “Morgen zal het waarschijnlijk goed zijn.” De delen worden van links naar rechts samengevoegd als 불을 약하게 하다 (“het vuur lager zetten”) plus -(으)면 (“als”) en 괜찮을 거예요 (“zal het waarschijnlijk goed gaan”). De hele zin betekent daarom: “Als je het vuur laag houdt, moet dat goed gaan.”

5. 저녁 식사 후에 바로 씻을게요.

   Ik zal hem meteen na het eten afwassen.

   저녁 식사

   avondmaaltijd

   후에

   na; daarna

   바로

   meteen

   씻을게요

   ik zal wassen; ik zal afwassen

   Uitgebreide uitleg

   저녁 식사 betekent hier ‘avondmaaltijd’ of ‘diner’. 식사 is het zelfstandige naamwoord ‘maaltijd’; 저녁 식사 is samen een vaste, bruikbare woordgroep voor de avondmaaltijd. Voorbeelden: 아침 식사 = ontbijt en 점심 식사 = lunch. In de vaste zin verwijst dit naar het eten waarna de handeling plaatsvindt. 후에 betekent ‘na’ en staat hier na 저녁 식사: patroon zelfstandig naamwoord + 후에 = ‘na het/de …’. 에 markeert het tijdspunt of de tijdsrelatie. Voorbeeld: 수업 후에 만나요. = ‘We spreken elkaar na de les.’ 바로 betekent hier ‘meteen’ of ‘direct’, dus zonder een genoemde tussenperiode. Het versterkt de tijdsrelatie met wat ervoor staat: direct na de avondmaaltijd. Voorbeeld: 집에 바로 갈게요. = ‘Ik ga meteen naar huis.’ 씻을게요 komt van 씻다, ‘wassen’ of ‘afwassen’. De vorm bestaat uit 씻- + -을게요: 씻다 is de basisvorm en 씻을게요 is de beleefde vorm voor een toezegging of voornemen van de spreker. -을게요 wordt gebruikt wanneer de spreker zich ertoe verbindt iets te doen; het is dus niet alleen een neutrale toekomstige tijd. In deze zin kan 씻다 volgens de vaste vertaling ‘hem afwassen’ betekenen. Het voorwerp staat in het Koreaans niet uitgedrukt, maar de vertaling en de aansluitende context maken die objectlezing hier bedoeld. Voorbeeld: 제가 설거지를 할게요. = ‘Ik zal de afwas doen.’ Samen vormt 저녁 식사 후에 de tijdsbepaling ‘na de avondmaaltijd’, en 바로 voegt ‘meteen’ toe. 씻을게요 drukt vervolgens de toezegging van de spreker uit. De volledige betekenis is: ‘Ik zal hem meteen na het eten afwassen.’

6. 저에게 돌려주기 전에 잘 말려 주세요.

   Droog hem goed af voordat je hem bij mij terugbrengt.

   저에게

   aan mij

   돌려주기 전에

   voordat je het terugbrengt

   잘

   goed

   말려 주세요

   droog het alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   저에게 betekent hier “aan mij”. 저 is de bescheiden vorm van “ik/mij”; -에게 markeert de ontvanger of bestemming. Het zegt dus dat het voorwerp naar de spreker teruggebracht wordt. Voor een beleefde ontvanger kan ook 저한테 worden gebruikt; 저에게 is de explicietere vorm. 돌려주기 전에 betekent “voordat je het terugbrengt”. De basisvorm 돌려주다 betekent “teruggeven” of “terugbrengen”: 돌려 komt van 돌리다 en 주다 voegt het idee toe dat iemand iets aan een ander geeft. In 돌려주기 전에 wordt -기 aan de werkwoordsvorm toegevoegd om de handeling als “het terugbrengen” te behandelen; 전에 betekent “ervoor/voordat”. Het patroon is [werkwoordstam + -기 전에], bijvoorbeeld: 자기 전에 이를 닦아요. — “Ik poets mijn tanden voordat ik ga slapen.” 잘 is een bijwoord met de betekenis “goed” of “zorgvuldig”. Het bepaalt hier hoe het drogen gebeurt, niet wie de handeling uitvoert. De combinatie 잘 말리다 betekent daarom “goed drogen”. 말려 주세요 is een beleefd verzoek: “droog het alstublieft”. De basisvorm is 말리다, “drogen”. In deze zin is 말리다 het werkwoord voor iets drogen; het onuitgesproken object is het voorwerp waarnaar de vaste Nederlandse vertaling met “hem” verwijst. -어 주세요 vormt een beleefd verzoek om een handeling te verrichten. Bijvoorbeeld: 문을 닫아 주세요. — “Doe de deur alstublieft dicht.” Samen volgt de zin de volgorde: “aan mij” + “voordat je het terugbrengt” + “goed” + “droog alstublieft”. De natuurlijke volledige betekenis is: “Droog hem goed af voordat je hem bij mij terugbrengt.” De gebiedende vorm is beleefd door 주세요; het onderwerp en object hoeven in het Koreaans niet apart genoemd te worden wanneer ze uit de situatie blijken.

7. 언제 돌려받고 싶어요?

   Wanneer wil je hem terug?

   언제

   wanneer

   돌려받고

   terugkrijgen en...

   싶어요?

   wil je?

   Uitgebreide uitleg

   언제 vraagt naar het tijdstip: “wanneer?”. Het kan vooraan staan in een vraag naar het moment. Voorbeelden: 언제 와요? — “Wanneer kom je?”; 언제 시작해요? — “Wanneer begint het?” 돌려받고 komt van 돌려받다, “iets terugkrijgen” of “iets terugontvangen”. Dit verschilt van 돌려주다, “iets teruggeven”: bij 돌려받다 ontvangt de bedoelde persoon iets terug. De uitgang -고 verbindt dit werkwoord hier met het volgende deel 싶어요. Voorbeeld: 책을 돌려받아요. — “Ik krijg het boek terug.” 싶어요? komt van 싶다, “willen” of “graag willen”. Na een werkwoord geeft -고 싶다 een wens aan: 돌려받고 싶어요 betekent “terug willen krijgen”. 싶어요 is de beleefde vorm; in deze vraag wordt de wens van de aangesprokene bevraagd, zodat de betekenis “wil je ...?” is. Voorbeeld: 쉬고 싶어요? — “Wil je rusten?” Samen vormen de delen 언제 + 돌려받고 싶어요?: “Wanneer wil je hem terug?”. 언제 vraagt naar het tijdstip, en 돌려받고 싶어요 naar de wens om iets terug te krijgen. Het Nederlandse “hem” in de vaste vertaling identificeert het bedoelde terug te krijgen object.

8. 저녁 식사 후면 괜찮아요.

   Na het eten is goed.

   저녁

   avondeten

   식사

   maaltijd

   후면

   erna / als het erna is

   괜찮아요

   is goed / is oké

   Uitgebreide uitleg

   저녁 betekent hier ‘avond’ in de concrete combinatie voor een avondmaaltijd: ‘diner’. Het woord kan ook algemener naar de avond verwijzen; 식사 maakt de betekenis hier specifiek een maaltijd. Voorbeelden: 저녁을 먹어요. = ‘Ik eet avondeten.’ 아침 is een gebruikelijk contrastwoord voor ‘ochtend’ of ‘ontbijt’, afhankelijk van de context. 식사 betekent ‘maaltijd’ en is een beleefde of wat formelere manier om over eten als maaltijd te spreken. In 저녁 식사 vormt het samen met 저녁 de uitdrukking ‘avondmaaltijd’ of ‘diner’. Voorbeeld: 식사 후에 만나요. = ‘Laten we elkaar na de maaltijd ontmoeten.’ 후면 bestaat uit 후 ‘na’ en -면, een vorm die een voorwaarde of tijdstip uitdrukt: ‘als/wanneer het daarna is’ of natuurlijker ‘na …’. Hier sluit 후면 aan op 저녁 식사: 저녁 식사 후면 betekent ‘na het diner’ of ‘wanneer het diner voorbij is’. Het is een tijdsvoorwaarde, niet alleen een los woord voor ‘na’. Een vergelijkbaar patroon is 수업 후면 = ‘na de les’. 괜찮아요 komt van 괜찮다 en is de beleefde tegenwoordige vorm. Het kan onder andere ‘goed zijn’, ‘in orde zijn’ of ‘geen probleem zijn’ betekenen. In deze zin beoordeelt het de voorgestelde tijd als geschikt: ‘dat is goed’ of ‘dat komt goed uit’. Voorbeeld: 내일도 괜찮아요. = ‘Morgen is ook goed.’ Samen geeft 저녁 식사 후면 괜찮아요. de betekenis: ‘Na het eten is goed.’ Natuurlijk Nederlands is: ‘Na het diner is goed’ of ‘Na het diner komt het goed uit.’ De zin gebruikt dus een tijdsaanduiding met -면 en daarna 괜찮아요 om aan te geven dat dat tijdstip aanvaardbaar is.

9. 이번 주 후반까지는 다시 필요 없어요.

   Ik heb hem pas later deze week weer nodig.

   이번 주

   deze week

   후반

   het latere deel

   까지는

   tot …, met contrast

   다시

   weer

   필요

   behoefte; nodig zijn

   없어요

   is er niet; ontbreekt

   Uitgebreide uitleg

   이번 주 betekent hier “deze week”. 이번 verwijst naar de huidige periode en 주 betekent “week”. Samen vormen ze een tijdsaanduiding. 후반 betekent “het latere deel” of “de tweede helft”. In 이번 주 후반 wordt “deze week” dus nader bepaald als het latere deel van die week. 까지는 bestaat uit 까지, dat een grens tot en met aangeeft, en 는, een topic- of contrastpartikel. Samen markeert het de tijdsgrens “tot het latere deel van deze week” met contrastieve nadruk. 다시 betekent hier “weer” of “opnieuw”. Het geeft aan dat de behoefte later opnieuw geldt; het zegt niet wie iets nodig heeft. 필요 is een zelfstandig naamwoord met de betekenis “behoefte” of “noodzaak”. In de constructie 필요하다 betekent het “nodig zijn”. Bijvoorbeeld: 시간이 필요해요 betekent “Ik heb tijd nodig.” 없어요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 없다, “niet bestaan”, “er niet zijn” of “ontbreken”. In 필요 없어요 vormt het met 필요 de uitdrukking “niet nodig zijn” of, vanuit de persoon die iets nodig heeft, “iets niet nodig hebben”. De betekenis “niet nodig” komt dus uit de combinatie 필요 없어요, niet uit 없어요 alleen. Een herbruikbaar patroon is [iets]이/가 필요 없어요: “[iets] is niet nodig” of “ik/wij hebben [iets] niet nodig”, afhankelijk van de context. In deze zin is het bedoelde voorwerp in het Koreaans niet uitgesproken; de vaste Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat het om “hem” gaat. Samen betekent 이번 주 후반까지는 “tot het latere deel van deze week”, 다시 “weer”, en 필요 없어요 “niet nodig zijn”. De volledige betekenis is: “Ik heb hem pas later deze week weer nodig.”