Schuilen voor de regen | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 센 바람에 제 우산이 망가졌어요.

   Mijn paraplu is stukgegaan door de harde wind.

   센

   sterke

   바람에

   door de wind

   제

   mijn

   우산

   paraplu

   망가졌어요

   is stukgegaan

   Uitgebreide uitleg

   센 betekent hier “sterke” en staat vóór het zelfstandig naamwoord 바람 om het te beschrijven. De basisvorm is 세다 (“sterk zijn”); de vorm vóór een zelfstandig naamwoord is 센. Bijvoorbeeld: 센 파도 betekent “sterke golven”. 바람에 betekent hier “door de wind”. 바람 is “wind” en -에 kan na een zelfstandig naamwoord de oorzaak of aanleiding aangeven. Hier markeert het dus waardoor iets gebeurde, niet een plaats. 제 betekent “mijn”. Het is de verkorte bezitsvorm van 저의: 저 is de nederige vorm van “ik” en 의 markeert bezit. 제 hoort bij beleefd of nederig spreken en contrasteert met 내, de gewone vorm “mijn” in informelere contexten. Bijvoorbeeld: 제 가방 betekent “mijn tas”. 우산 betekent “paraplu”. Het is een zelfstandig naamwoord. Samen met 제 vormt het 제 우산, “mijn paraplu”. 망가졌어요 betekent hier “is stukgegaan”. De basisvorm is 망가지다, “stukgaan” of “kapot raken”. 망가졌어요 bevat de verleden tijd en de beleefde 해요-stijl: het kapotgaan heeft al plaatsgevonden. 망가지다 is intransitief; 망가뜨리다 betekent daarentegen “iets kapotmaken”. De opbouw is 센 바람에 (“door de sterke wind”) + 제 우산이 (“mijn paraplu”, met -이 als onderwerpmarkering) + 망가졌어요 (“is stukgegaan”). Samen betekent de zin: “Mijn paraplu is stukgegaan door de harde wind.”

2. 흠뻑 젖기 전에 이쪽으로 와서 비를 피하세요.

   Kom onder deze overkapping voordat je helemaal nat wordt.

   흠뻑

   helemaal, door en door

   젖기 전에

   voordat je nat wordt

   이쪽으로

   hierheen, deze kant op

   와서

   kom en …

   비

   regen

   피하세요

   schuil ervoor, vermijd het

   Uitgebreide uitleg

   흠뻑 versterkt 젖다: het betekent dat iets helemaal of door en door nat wordt. In deze zin staat het bij het nat worden, niet als afzonderlijk werkwoord. 젖기 전에 komt van 젖다 (nat worden). De vorm -기 전에 betekent “voordat …”: 젖다 → 젖기 전에, dus “voordat je nat wordt”. Het Koreaanse onderwerp staat hier niet uitgedrukt; de Nederlandse vertaling maakt er, passend bij de aanspreekvorm, “je” van. 이쪽으로 geeft de richting aan: naar deze kant of hierheen. 이쪽 betekent “deze kant”, en -으로 markeert hier de richting. De precieze referent van “deze kant” wordt door de zin zelf niet nader benoemd. 와서 komt van 오다 (komen). De vorm 와서 verbindt “komen” met wat daarna gebeurt: “kom hierheen en …” of “kom hierheen om vervolgens …”. De vorm 와서 is dus niet de beleefde opdracht op zichzelf; de opdrachtvorm staat aan het einde in 피하세요. 비 betekent “regen”. In de zin krijgt het de objectmarkeerder -를 en verschijnt het als 비를: “de regen” als datgene waarvoor iemand moet schuilen of die iemand moet vermijden. 피하세요 komt van 피하다 (vermijden, ontlopen; bij regen: ervoor schuilen). -세요 maakt hier een beleefde aansporing of opdracht: “schuil ervoor” of “vermijd het”. Het is niet de vorm van 비; de uitgang hoort bij het werkwoord 피하다. Samen betekent de zin: “Kom hierheen en schuil voor de regen voordat je helemaal nat wordt.” De opeenvolging is: eerst hierheen komen, en vervolgens de regen vermijden; 흠뻑 maakt duidelijk dat het gaat om volledig doorweekt raken. De formulering is een beleefde, directe uitnodiging of aansporing.

3. 비가 생각보다 더 세게 와요.

   De regen is heviger dan het leek.

   비

   regen

   생각보다

   dan gedacht

   더

   meer

   세게

   heviger

   와요

   komt / valt

   Uitgebreide uitleg

   비 betekent hier “regen”. Dit zelfstandig naamwoord staat als onderwerp van de zin. Voorbeeld: 비가 와요. — “Het regent.” 생각보다 betekent letterlijk “vergeleken met wat men dacht” en geeft het vergelijkingspunt aan: “dan gedacht” of “dan verwacht”. 보다 volgt hier op het vergelijkingspunt; het is niet het werkwoord “zien”. Voorbeeld: 생각보다 쉬워요. — “Het is makkelijker dan gedacht.” 더 betekent “meer” of “nog”. Het versterkt hier de vergelijking: de regen is sterker dan het eerdere idee of de verwachting. Op zichzelf benoemt 더 niet wat er precies meer is; 세게 maakt duidelijk dat het om de hevigheid van het regenen gaat. 세게 is de bijwoordelijke vorm van 세다, “sterk zijn”. De vorm 세게 beschrijft hoe een handeling gebeurt: “sterk”, in deze context natuurlijk vertaald als “hevig”. Het is dus 세다 dat de basisvorm is, niet 와요. Voorbeeld: 바람이 세게 불어요. — “De wind waait hard.” 와요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 오다, “komen”. In deze vaste uitdrukking wordt regen voorgesteld als iets dat “komt”, zodat 비가 와요 idiomatisch “het regent” betekent. De vorm 와요 combineert de stam 오- met de beleefde uitgang -아요; het onderwerp 비 bepaalt niet de vorm van dit werkwoord. Voorbeeld: 친구가 와요. — “Een vriend komt.” Samen vormt 비가 생각보다 더 세게 와요 de betekenis: “De regen komt heviger dan gedacht”, natuurlijker in het Nederlands: “De regen is heviger dan het leek.” 비가 markeert de regen als onderwerp, 생각보다 geeft de vergelijking aan, 더 세게 beschrijft de grotere hevigheid en 와요 drukt het regenen in beleefde tegenwoordige vorm uit.

4. 제 여분 우산을 빌려도 돼요.

   Je kunt mijn extra paraplu lenen.

   제

   mijn

   여분

   extra; reserve

   우산

   paraplu

   빌려도 돼요

   mag lenen

   Uitgebreide uitleg

   제 betekent hier “mijn”. Het is de vaste verkorte vorm van 저의: 저 is de bescheiden vorm van “ik” en 의 markeert bezit. In een beleefde zin gebruik je dus vaak 제 voor “mijn”; de vorm verandert niet omdat het bezeten zelfstandig naamwoord enkelvoud of meervoud is. 여분 betekent “extra” of “reserve” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. In 여분 우산 gaat het om een paraplu die als reserve beschikbaar is. Een bruikbaar patroon is 여분 + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld: 여분 표 — “een extra kaartje”. Dit voorbeeld is nieuwe oefenstof, geen extra feit uit de gegeven zin. 우산 betekent “paraplu”. Het is hier het zelfstandig naamwoord dat samen met 제 en 여분 de volledige nominale groep vormt: “mijn extra paraplu”. 빌려도 돼요 is een beleefde toestemmingconstructie. 빌리다 betekent “lenen” in de zin van iets van iemand krijgen om tijdelijk te gebruiken; “uitlenen” is het andere perspectief en wordt uitgedrukt met 빌려주다. In 빌려도 돼요 krijgt 빌리다 de vorm 빌려 vóór -도 되다: letterlijk is de strekking “is het ook toegestaan om te lenen?”, dus natuurlijk “mag ik lenen?” of, met de in de vertaling bedoelde aangesprokene, “je kunt lenen”. 돼요 is de beleefde vorm van 되다 in deze toestemminguitdrukking. Het patroon werkwoord + 아/어도 돼요 vraagt of iets mag of geeft daarvoor toestemming. Bijvoorbeeld: 여기 앉아도 돼요? — “Mag ik hier zitten?” Dat is een nieuw voorbeeld van hetzelfde patroon. Samen vormen 제 여분 우산 en 빌려도 돼요 de betekenis: “Je kunt mijn extra paraplu lenen.” De eerste groep benoemt wat geleend mag worden; de tweede drukt beleefde toestemming uit. Het onderwerp van de handeling wordt in het Koreaans niet expliciet genoemd, maar de vaste Nederlandse vertaling maakt hier duidelijk dat de aangesprokene de paraplu kan lenen.

5. 정말 그 우산이 필요 없으세요?

   Weet je zeker dat je hem niet nodig hebt?

   정말

   echt

   그

   die/dat

   우산

   paraplu

   필요 없으세요?

   niet nodig?

   Uitgebreide uitleg

   정말 betekent hier ‘echt’ of ‘werkelijk’. Het versterkt de vraag: de spreker vraagt niet alleen of de paraplu nodig is, maar benadrukt de zekerheid van dat oordeel. Een bruikbaar voorbeeld is 정말 괜찮아요? — ‘Gaat het echt goed?’ 그 staat vóór een zelfstandig naamwoord en betekent hier ‘die/dat’: het wijst samen met 우산 naar ‘die paraplu’. In deze context sluit dat aan bij de eerder genoemde extra paraplu; de Nederlandse vertaling verwijst ernaar met hem. Het is dus hier geen los gebruikt voornaamwoord. Vergelijk als patroon: 그 책 — ‘dat boek’. 우산 betekent ‘paraplu’. Het is een zelfstandig naamwoord. In 그 우산 vormt het met het aanwijzende woord één naamwoordgroep: ‘die paraplu’. Een eenvoudig nieuw voorbeeld is 우산이 있어요. — ‘Er is een paraplu’ of, afhankelijk van de context, ‘Ik heb een paraplu.’ 필요 없으세요? is de beleefde vraagvorm van de uitdrukking 필요 없다, ‘niet nodig zijn’ of ‘niet nodig hebben’. 필요 betekent ‘behoefte/noodzaak’ en 없다 betekent letterlijk dat iets niet aanwezig of niet voorhanden is; samen drukken ze uit dat iets niet nodig is. In deze vorm draagt 없으세요 de beleefde aanspreekvorm: 없다 krijgt de respectvolle vorm met -시- en eindigt beleefd op -요. Daardoor klinkt de vraag respectvol tegenover de aangesprokene. Een minder respectvolle beleefde variant is 필요 없어요? — ‘Heb je het niet nodig?’ De betekenisvolle delen worden zo gecombineerd: 정말 (‘echt’) + 그 우산 (‘die paraplu’) + 필요 없으세요? (‘hebt u die niet nodig?’). De volledige vraag betekent natuurlijk: ‘Weet je zeker dat je die paraplu niet nodig hebt?’ Het respectvolle einde maakt de formulering beleefd; 정말 geeft de nadruk op zekerheid.

6. 저는 우비가 있어서 괜찮아요.

   Ik heb een regenjas, dus ik red me wel.

   저는

   ik / wat mij betreft

   우비

   regenjas

   가 있어서

   omdat er ... is / omdat ... het heeft

   괜찮아요

   het is oké; ik red me wel

   Uitgebreide uitleg

   저는 combineert 저 (“ik”, de bescheiden vorm voor de eerste persoon) met 는, de topicmarkeerder. Het betekent hier “wat mij betreft / ik”. In beleefde taal gebruik je 저; 나 is de minder formele vorm voor “ik”. 우비 betekent hier “regenjas” en kan ook algemener “regenkleding” betekenen. Het is in deze zin het kledingstuk dat de spreker heeft. 비옷 is een andere bruikbare benaming voor regenkleding; 우비 is een gangbaar compact woord. 가 있어서 bevat 가, de onderwerpmarkeerder, en 있어서, de verbindende vorm van 있다 (“er zijn” of, afhankelijk van de context, “hebben”). Hier verbindt 있어서 de aanwezige regenjas met het gevolg: “omdat ik een regenjas heb”. Het patroon [omstandigheid]아서/어서 [gevolg] is herbruikbaar. Voorbeeld: 시간이 있어서 도와줄 수 있어요. — “Omdat ik tijd heb, kan ik helpen.” 괜찮아요 komt van 괜찮다 (“in orde zijn, oké zijn”). De vorm op -아요 is hier beleefd. In deze zin betekent het natuurlijk “ik red me wel” of “het gaat wel”, niet alleen het letterlijke “het is oké”. Voorbeeld: 이제 괜찮아요. — “Nu gaat het weer goed.” Samen geeft 저는 het onderwerp “ik”, 우비가 있어서 de reden “omdat ik een regenjas heb”, en 괜찮아요 het gevolg “red ik me wel”. De volledige betekenis is: “Ik heb een regenjas, dus ik red me wel.”

7. 그 우산을 내일 돌려드릴 수 있어요.

   Ik kan hem morgen terugbrengen.

   그

   die/dat

   우산

   paraplu

   내일

   morgen

   돌려드릴

   terugbrengen

   수 있어요

   kunnen

   Uitgebreide uitleg

   그 verwijst hier samen met 우산 naar “die/dat” paraplu. Als aanwijzend woord staat 그 vóór het zelfstandig naamwoord en bepaalt het niet zelf of de paraplu mannelijk of vrouwelijk is; de precieze afstand of eerdere vermelding wordt in deze zin niet verder vastgelegd. 우산 betekent “paraplu”. In de zin krijgt het de objectmarkeerder 을: 우산을 is dus “de paraplu” als datgene wat wordt teruggebracht. Het is een zelfstandig naamwoord en staat los van het aanwijzende 그. 내일 betekent “morgen” en geeft het tijdstip aan waarop het terugbrengen mogelijk is. Het staat vóór de werkwoordelijke constructie en kan ook in andere zinnen eenvoudig een handeling in de toekomst bepalen. 돌려드릴 is de vorm die hier “terugbrengen” betekent. De basisvorm is 돌려드리다, een respectvolle vorm voor iets aan iemand teruggeven of terugbrengen. 돌려드릴 eindigt op -ㄹ, de vorm die vóór 수 in de mogelijkheidspatroon -(으)ㄹ 수 있다 staat. Het element 드리다 maakt de uitdrukking beleefd/respectvol; het betekent hier niet dat er letterlijk een afzonderlijke “geven”-handeling naast het terugbrengen wordt opgesomd. 수 있어요 vormt met de voorafgaande werkwoordsvorm het patroon -(으)ㄹ 수 있어요: “kunnen” of “in staat/mogelijk zijn om”. 있어요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 있다. In deze zin gaat het om de mogelijkheid van de spreker om de paraplu terug te brengen, niet om een bevel. Samen vormen 그 우산을 “die paraplu”, 내일 “morgen”, en 돌려드릴 수 있어요 “kan terugbrengen”. De volledige betekenis is daarom: “Ik kan die paraplu morgen terugbrengen.” De eerste persoon (“ik”) is in het Koreaans niet als afzonderlijk woord uitgedrukt, maar volgt hier uit de vaste vertaling en de constructie.

8. 집에 가는 길에는 비에 젖지 마세요.

   Zorg gewoon dat je onderweg naar huis droog blijft.

   집에

   naar huis

   가는

   gaand; op weg naar

   길

   weg; route

   비에

   door de regen

   젖지 마세요

   word alstublieft niet nat

   Uitgebreide uitleg

   집에 betekent hier ‘naar huis’. Het bestaat uit 집 (‘huis’) en 에, dat hier de bestemming markeert bij 가다 (‘gaan’). Hetzelfde partikel kan ook een plaats aangeven, bijvoorbeeld in 집에 있어요 (‘ik ben thuis’); de betekenis ‘naar’ ontstaat hier door de combinatie met ‘gaan’. 가는 komt van 가다 (‘gaan’). Deze vorm staat vóór 길 en beschrijft die weg: natuurlijk betekent 집에 가는 길 ‘de weg naar huis’ of ‘onderweg naar huis’. De uitgang -는 is hier de beschrijvende vorm van een werkwoord in een constructie vóór een zelfstandig naamwoord. Bijvoorbeeld: 먹는 음식 betekent ‘eten dat iemand eet’. 길 betekent ‘weg’ of ‘route’. In 집에 가는 길 verwijst het naar de route waarop iemand naar huis gaat; het zelfstandig naamwoord zelf betekent niet letterlijk ‘onderweg zijn’. In 길에는 staat na 길 eerst 에 (‘op/in’, hier onderdeel van de kaderuitdrukking) en daarna de topicmarkeerder -는: 길에는. Daardoor wordt ‘op de weg naar huis’ als kader voor de rest van de zin gemarkeerd. 학교에 가는 길 is bijvoorbeeld ‘onderweg naar school’. 비에 bestaat uit 비 (‘regen’) en 에. In combinatie met 젖다 geeft 에 hier de regen aan waardoor iets nat wordt: 비에 젖다 betekent ‘nat worden door de regen’. 젖지 마세요 betekent ‘word alstublieft niet nat’ of natuurlijk ‘zorg dat je niet nat wordt’. 젖다 is de basisvorm (‘nat worden’), en -지 마세요 maakt een beleefde negatieve aansporing of een verzoek om iets niet te doen. Dat verschilt van 젖지 않아요 (‘wordt/is niet nat’), wat een mededeling is. Een vergelijkbaar patroon is 가지 마세요 (‘ga alstublieft niet’), van 가다 (‘gaan’). Samen vormt 집에 가는 길에는 het kader ‘onderweg naar huis’. Daarna vraagt 비에 젖지 마세요 de aangesprokene beleefd om niet nat te worden door de regen. De volledige betekenis is: ‘Zorg gewoon dat je onderweg naar huis droog blijft.’