Ingrediënten controleren voor het koken | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 요리를 시작하기 전에 어떤 재료가 있어요?

   Voordat we beginnen met koken, welke ingrediënten hebben we?

   요리를

   koken

   시작하기 전에

   voor het beginnen

   어떤

   welke

   재료

   ingrediënt

   있어요

   zijn er / hebben we

   Uitgebreide uitleg

   요리를 betekent hier ‘koken’ als activiteit die het object van 시작하다 is. 요리 kan ‘koken’ of ‘gerecht’ betekenen, en 요리를 하다 betekent ‘koken’; in deze zin staat 요리를 vóór 시작하다, waardoor het gaat om beginnen met koken. 를 is de objectmarkeerder. Voorbeeld: 요리를 해요. — ‘Ik kook.’ 시작하기 전에 betekent ‘voor het beginnen’ of, in deze zin volgens de vaste vertaling, ‘voordat we beginnen’. Het werkwoord 시작하다 betekent ‘beginnen’. In 시작하기 maakt -기 van de werkwoordelijke handeling een benoembare activiteit, en 전에 betekent ‘ervoor’ of ‘voordat’. Het onderwerp van 시작하다 wordt in de Koreaanse zin niet afzonderlijk uitgesproken; de vaste vertaling maakt hier ‘we’ van. Voorbeeld: 먹기 전에 손을 씻어요. — ‘Ik was mijn handen voordat ik eet.’ 어떤 staat vóór een zelfstandig naamwoord en vraagt welke keuze of soort bedoeld wordt. Hier bepaalt het 재료, dus samen betekent 어떤 재료 ‘welke ingrediënten’. 무슨 kan in veel contexten ook ‘wat voor’ of ‘welk(e)’ betekenen, maar de keuze tussen beide hangt van de context en de bedoelde vraag af. 재료 betekent ‘ingrediënt’ of ‘ingrediënten’. Het Koreaanse zelfstandig naamwoord krijgt hier geen aparte meervoudsvorm; het aantal blijkt uit de context. In 어떤 재료 blijft het daarom dezelfde vorm, ook wanneer meerdere ingrediënten bedoeld zijn. Voorbeeld: 재료가 있어요. — ‘Er zijn ingrediënten.’ 있어요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 있다, ‘er zijn’ of ‘zich bevinden’. Met een bezitter of beschikbare zaken kan 있다 ook als ‘hebben’ worden vertaald. In deze vraag past daarom ‘welke ingrediënten hebben we?’ bij de vaste vertaling. 있어요 bevat geen aparte Koreaanse vorm die letterlijk ‘we’ uitdrukt; de vertaling geeft de bedoelde gezamenlijke situatie weer. De vorm is beleefd en alledaags. Voorbeeld: 시간이 있어요? — ‘Heb je tijd?’ Samen vormt 요리를 시작하기 전에 het tijdskader ‘voordat we beginnen met koken’. Daarna vraagt 어떤 재료가 있어요? welke ingrediënten beschikbaar zijn. 가 markeert 어떤 재료 als het onderwerp van 있어요; de volledige betekenis is: ‘Voordat we beginnen met koken, welke ingrediënten hebben we?’

2. 이 요리에는 양파와 토마토가 필요해요.

   Het recept heeft uien en tomaten nodig.

   이

   dit/deze

   요리

   gerecht/recept

   양파

   ui

   토마토

   tomaat

   필요해요

   nodig zijn

   Uitgebreide uitleg

   이 staat direct vóór 요리 en betekent hier “dit/deze”. Het is een aanwijzende bepaler: het bepaalt een zelfstandig naamwoord en draagt zelf niet de betekenis “gerecht” of “recept”. Een vergelijkbaar contrast is 그 “dat/die” en 저 “dat/die daar”. 요리 betekent hier “gerecht” of, passend bij de vaste vertaling, “recept”. Het kan in andere zinnen ook verwijzen naar koken als activiteit; de combinatie met 이 en de rest van deze zin ondersteunt hier de lezing als het gerecht/recept waarvoor iets nodig is. 양파 betekent “ui”. Het is hier één zelfstandig naamwoord in de opsomming van wat nodig is. Het meervoud wordt in het Koreaans niet altijd afzonderlijk gemarkeerd; de Nederlandse vertaling gebruikt hier “uien” omdat de context ingrediënten als soort noemt. Een bruikbaar voorbeeld is 양파를 썰어요. — “Ik snijd een ui/uien.” 토마토 betekent “tomaat”. Samen met 양파 vormt het de opsomming 양파와 토마토, “uien en tomaten”. 와 is het verbindingsdeel voor “en” na een woord dat op een klinker eindigt; na een medeklinker verschijnt doorgaans 과. 필요해요 betekent hier “is/zijn nodig”. De basisvorm is 필요하다; 필요해요 is de beleefde tegenwoordige vorm. In deze vorm staat geen aparte markering die het onderscheid enkelvoud/meervoud in de Nederlandse vertaling weergeeft. Een herbruikbaar voorbeeld is 시간이 필요해요. — “Er is tijd nodig.” De constructie 이 요리에는 ... 필요해요 gebruikt 에는 om het gerecht of recept als kader te markeren: “voor/in dit gerecht of recept”. Het benodigde element krijgt daarna 가: 양파와 토마토가 필요해요. Letterlijk wordt zo uitgedrukt dat uien en tomaten nodig zijn voor dit gerecht/recept. De hele zin betekent daarom: “Voor dit gerecht/recept zijn uien en tomaten nodig.”

3. 토마토는 있지만 양파는 다 떨어졌어요.

   We hebben tomaten, maar de uien zijn op.

   토마토

   tomaten

   있지만

   maar er zijn

   양파

   uien

   다

   helemaal

   떨어졌어요

   is opgeraakt

   Uitgebreide uitleg

   토마토 betekent hier “tomaten”. Het woord is een zelfstandig naamwoord; de vorm verandert niet voor meervoud. In het Koreaans kan de meervoudsuitgang -들 worden toegevoegd, maar bij dingen zoals tomaten wordt meervoud vaak uit de context begrepen. Voorbeeld: 토마토가 필요해요. — “Tomaten zijn nodig.” 있지만 combineert 있다 (“er zijn / aanwezig zijn”) met -지만 (“maar / hoewel”). 있다 staat hier in de vorm 있지만, omdat de aanwezigheid van tomaten wordt verbonden met een tegenstelling. Voorbeeld: 시간은 있지만 돈은 없어요. — “Ik heb wel tijd, maar geen geld.” 양파 betekent hier “uien”. Ook dit zelfstandig naamwoord heeft geen aparte zichtbare meervoudsvorm; de vertaling “de uien” volgt uit de context. In de voorafgaande zin worden uien en tomaten genoemd als ingrediënten, en in deze zin gaat het om de voorraad uien. 다 betekent hier “helemaal” of “volledig”. Als bijwoord versterkt het de daaropvolgende uitdrukking: de uien zijn niet slechts gedeeltelijk verdwenen, maar de voorraad is volledig op. Voorbeeld: 빵을 다 먹었어요. — “Ik heb al het brood opgegeten.” 떨어졌어요 komt van 떨어지다. Dat werkwoord betekent in veel contexten “vallen” of “naar beneden gaan”, maar in deze voorraadcontext betekent het dat iets opraakt. De vorm -었어요 geeft hier een gebeurtenis in het verleden weer, in beleefde spreektaal: de uien zijn opgeraakt. Voorbeeld: 물이 떨어졌어요. — “Het water is opgeraakt.” Samen vormen 토마토는 있지만 en 양파는 다 떨어졌어요 twee contrasterende delen. De partikels 는 markeren de twee onderwerpen als gespreksthema’s: tomaten enerzijds en uien anderzijds. Het eerste deel zegt dat er tomaten zijn; het tweede zegt dat de uienvoorraad volledig op is. De hele uiting betekent daarom: “We hebben tomaten, maar de uien zijn op.”

4. 대신 대파를 사용해도 돼요?

   Kunnen we in plaats daarvan bosuitjes gebruiken?

   대신

   in plaats daarvan

   대파

   bosui

   사용해도 돼요?

   kunnen we gebruiken?

   Uitgebreide uitleg

   대신 betekent hier “in plaats daarvan” en verwijst naar een alternatief voor de eerder genoemde ui. Het staat vóór het alternatief dat gekozen wordt. Een bruikbaar patroon is 대신 + zelfstandig naamwoord: “in plaats daarvan + …”. 대파 is een zelfstandig naamwoord voor een grote bosui; in deze zin gaat het om bosuitjes als ingrediënt. Het woord benoemt dus het voorgestelde alternatief, niet de handeling zelf. 사용해도 돼요? komt van 사용하다 “gebruiken”. De vorm 사용해 is de verbindingsvorm van 사용하다; met -아/어도 되다 ontstaat het patroon “het is toegestaan om … / mag men …”. 돼요 is de beleefde vorm van 되다 in deze constructie. Als vraag vraagt 사용해도 돼요? of het gebruik toegestaan is: “kunnen we het gebruiken?” Het patroon is breed herbruikbaar: V-아/어도 돼요? = “Mag ik/kunnen we V?” Bijvoorbeeld: 여기 앉아도 돼요? — “Mag ik hier zitten?” Het Koreaanse onderwerp kan daarbij onuitgesproken blijven; de vaste vertaling maakt hier “we” als handelende groep passend. Samen betekent 대신 대파를 사용해도 돼요?: “Kunnen we in plaats daarvan bosuitjes gebruiken?” Het geheel stelt dus voor om 대파 als alternatief te gebruiken en vraagt daarvoor toestemming.

5. 그럴 수도 있지만 맛이 달라질 거예요.

   Misschien, maar de smaak wordt anders.

   그럴 수도

   dat zou kunnen

   있지만

   maar

   맛

   smaak

   달라질 거예요

   zal anders worden

   Uitgebreide uitleg

   그럴 수도 betekent hier “dat zou kunnen”. 그럴 komt van 그렇다 (“zo zijn”); dit is hier niet op zichzelf een verleden-, toekomstige of voorwaardelijke tijdsvorm, maar de vorm vóór 수 in het mogelijkheidspatroon V-(으)ㄹ 수도 있다: “het kan zijn dat …”. In de volledige zin volgt de vorm 있지만, waardoor de mogelijkheid met “maar” wordt verbonden. Voorbeeld: 비가 올 수도 있어요. — “Het kan regenen.” 있지만 bestaat uit 있다 (“zijn” of “bestaan”) en -지만, een verbindingsvorm met de betekenis “maar/hoewel”. In deze zin maakt het, samen met 그럴 수도, de overgang “dat zou kunnen, maar …”. Voorbeeld: 맛있지만 비싸요. — “Het is lekker, maar duur.” 맛 is het zelfstandig naamwoord “smaak”. In deze zin is het de smaak die volgens de spreker anders zal worden. Voorbeeld: 이 음식은 맛이 좋아요. — “Dit eten smaakt goed.” 달라질 거예요 betekent “zal anders worden”. 달라질 komt van 달라지다 (“anders worden/veranderen”) en is de vorm vóór 것이다 in het toekomst- of verwachtingspatroon V-(으)ㄹ 것이다. 거예요 is de beleefde spreektaalvorm van dat patroon. 달라지다 beschrijft een overgang naar een andere toestand; 다르다 betekent alleen “anders zijn”. Voorbeeld: 시간이 지나면 달라질 거예요. — “Na verloop van tijd zal het anders worden.” Samen betekent de zin: “Dat zou kunnen, maar de smaak zal anders worden.” 그럴 수도 있지만 geeft eerst een mogelijkheid toe en verbindt die met een tegenstelling of nuancering. 맛이 maakt “de smaak” tot onderwerp van het volgende deel, en 달라질 거예요 voorspelt de verandering. De formulering is beleefd en alledaags.

6. 그럼 근처 가게에서 양파를 사 올게요.

   Dan koop ik uien bij de winkel op de hoek.

   그럼

   dan / in dat geval

   근처

   in de buurt

   가게

   winkel

   양파

   uien

   사 올게요

   ik zal ze halen

   Uitgebreide uitleg

   그럼 betekent hier “dan” of “in dat geval”. Het is een verkorte vorm van 그러면 en verbindt de situatie met het volgende plan. Bijvoorbeeld: 그럼 시작해요. — “Dan beginnen we.” 근처 betekent “de buurt” of “nabij”. Het staat hier vóór 가게 en beschrijft dus een winkel in de buurt: 근처 가게 = “de winkel in de buurt”. Het is geen werkwoordsvorm en verandert hier niet voor aantal of persoon. 가게 betekent “winkel”. In 가게에서 krijgt het de partikel 에서; die markeert de plaats waar de handeling plaatsvindt. 가게에서 사다 betekent dus “bij/in een winkel kopen”. De vertaling specificeert dit als “bij de winkel op de hoek”, wat met de bedoelde betekenis van de vaste zin verenigbaar is. 양파 betekent “ui”; met de objectpartikel 를 vormt het 양파를, “uien” als datgene wat gekocht wordt. Het Koreaanse zelfstandig naamwoord zelf markeert hier geen meervoud; de Nederlandse meervoudsvertaling volgt uit de vaste vertaling. Voor een enkel exemplaar kan bijvoorbeeld 양파 한 개 worden gebruikt: “één ui”. 사 올게요 bestaat uit 사 오다 en -ㄹ게요. 사 오다 betekent letterlijk “kopen en hierheen brengen/terugkomen met wat je hebt gekocht”; 사 is de stam van 사다 (“kopen”), verbonden met 오다 (“komen”). -ㄹ게요 geeft aan dat de spreker zich ertoe verbindt iets te doen, vaak als aanbod of toezegging. Bij 사다 wordt dat 살게요, maar in de samengestelde uitdrukking staat 사 올게요. Bijvoorbeeld: 물 사 올게요. — “Ik zal water kopen en meebrengen.” Samen ontstaat de structuur 그럼 [plaats]에서 [object]를 사 올게요: “Dan zal ik [het object] bij/in [de plaats] kopen en meebrengen.” De volledige vaste zin betekent daarom: “Dan koop ik uien bij de winkel op de hoek.”

7. 아직 쌀을 재야 해요.

   We moeten de rijst nog afmeten.

   아직

   nog

   쌀

   rijst

   재야 해요

   moeten afmeten

   Uitgebreide uitleg

   아직 betekent hier ‘nog’: de handeling geldt op dit moment als niet-afgerond of moet nog gebeuren. Het staat vaak bij een nog niet vervulde verwachting. Voorbeeld: 아직 안 왔어요. — ‘Hij/zij is nog niet gekomen.’ 쌀 betekent ‘rijst’. Het is een zelfstandig naamwoord; in deze zin is het datgene wat wordt afgemeten. Voorbeeld: 물을 마셔요. — ‘Ik drink water.’ Het patroon is hetzelfde: een zelfstandig naamwoord kan vóór het werkwoord staan als het voorwerp van de handeling. 재야 해요 drukt uit dat iemand moet afmeten. De zelfstandige werkwoordsvorm is 재다 — ‘afmeten’ of ‘meten’. In 재야 해요 krijgt 재다 de vorm 재야 in het patroon werkwoord + -아/어야 하다, letterlijk een constructie voor ‘moeten’. 해요 is de beleefde tegenwoordige vorm van 하다 in deze constructie. Het relevante geheel is dus 재다 → 재야 해요; alleen 재다 draagt hier de betekenis ‘afmeten’, terwijl -아/어야 하다 de noodzaak toevoegt. Voorbeeld: 지금 가야 해요. — ‘Ik moet nu gaan.’ Samen vormen de delen 아직 + 쌀을 + 재야 해요: ‘De rijst moet nog worden afgemeten’ of natuurlijker, zoals in de vaste vertaling, ‘We moeten de rijst nog afmeten.’ 쌀을 bevat hier de voorwerpmarkering 을 bij 쌀; die markering staat niet in de geselecteerde woordvermelding 쌀. De Koreaanse zin noemt in deze vorm niet expliciet wie moet afmeten; de Nederlandse vertaling geeft dat als ‘we’ weer.

8. 돌아오면 네 명이 먹을 만큼 쌀을 잴게요.

   Als ik terug ben, meet ik genoeg rijst af voor vier personen.

   돌아오면

   als ik terug ben

   네 명

   vier personen

   먹을 만큼

   genoeg om te eten

   쌀

   rijst

   잴게요

   ik zal afmeten

   Uitgebreide uitleg

   돌아오면 komt van 돌아오다 (“terugkomen”) met -면, een voorwaardelijke/tijdelijke vorm: “als/wanneer …”. In deze zin is de handelende persoon volgens de vaste vertaling de spreker: “als ik terug ben”. Een bruikbaar patroon is V-(으)면 = “als/wanneer V”. Voorbeeld: 비가 오면 집에 있어요. — “Als het regent, blijf ik thuis.” 네 명 betekent “vier personen”. 네 is het inheemse telwoord “vier” en 명 is een persoonsclassificeerder. In de volledige bijzin staat ook het onderwerpmarkerende 이: 네 명이 먹을 만큼; dat markerende element zit niet in de geselecteerde quote. Een patroon is getal + 명 voor een aantal personen, bijvoorbeeld 두 명 — “twee personen”. 먹을 만큼 bestaat uit 먹다 (“eten”) en -을 만큼, “in de mate/hoeveelheid waarin …”. 먹을 is de attributieve vorm van 먹다 voor een nog te verrichten of verwachte handeling; hier beschrijft het de hoeveelheid rijst die vier personen kunnen eten. 만큼 maakt dus de maat of omvang uitgedrukt door de bijzin expliciet. Voorbeeld: 물을 마실 만큼만 주세요. — “Geef me alleen zoveel water als ik zal drinken.” 쌀 is “rijst”, hier als zelfstandig naamwoord. Met het objectmarkerende 을 in 쌀을 wordt aangegeven dat de rijst wordt afgemeten. De vorm 쌀 zelf verandert niet door dit objectmarkeerder; 쌀을 is de combinatie van zelfstandig naamwoord en partikel. 잴게요 komt van 재다 (“meten/afmeten”). De vorm -ㄹ게요 drukt bij een handeling van de spreker een voornemen of toezegging uit: “ik zal …”. Bij 재다 wordt dat 잴게요; de vorm heeft hier dus de betekenis “ik zal afmeten”. Dit is niet dezelfde vorm als de noodzakelijkheid in het eerdere 재야 해요 (“moeten afmeten”). Voorbeeld: 제가 길이를 잴게요. — “Ik zal de lengte opmeten.” Samen vormt 네 명이 먹을 만큼 de maatbepaling: de hoeveelheid is afgestemd op wat vier personen zullen eten. 쌀을 is het object dat wordt afgemeten, en 잴게요 zegt dat de spreker dat zal doen. 돌아오면 plaatst die handeling na of bij het terugkomen. De volledige betekenis is daarom: “Als ik terug ben, zal ik genoeg rijst voor vier personen afmeten.”