Een afspraak bij de dokter maken | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 오늘 기침이 나고 피곤해.

   Ik heb vandaag hoest en voel me moe.

   오늘

   vandaag

   기침이 나고

   hoesten en

   피곤해

   moe zijn

   Uitgebreide uitleg

   오늘 betekent hier ‘vandaag’: het plaatst de beschreven toestand op de huidige dag. Het is een zelfstandig tijdwoord en verandert niet naar persoon of getal. Voorbeeld: 오늘 바빠. — ‘Vandaag ben ik druk.’ 기침이 나고 is een vaste, herbruikbare manier om te zeggen dat iemand hoest of hoestklachten heeft. 기침 betekent ‘hoest’ en 이 markeert dit woord als onderwerp van 나다, letterlijk ongeveer ‘naar buiten komen/optreden’; samen vormt 기침이 나다 de uitdrukking ‘hoesten’ of ‘hoest hebben’. De vorm 나고 gebruikt 나다 met de verbindingsuitgang -고, waarmee dit deel met het volgende deel wordt verbonden: ‘en …’. Het is dus niet 기침 dat als werkwoord vervoegd is; de vervoegde vorm is 나다 → 나고. Een vergelijkbaar voorbeeld is 콧물이 나요. — ‘Mijn neus loopt.’ Ook daar betekent 나다 dat iets optreedt of naar buiten komt. In deze zin wordt 기침이 나고 door de vertaling specifiek als ‘hoesten’ begrepen. 피곤해 komt van het beschrijvende werkwoord 피곤하다, ‘moe zijn’. De vorm 피곤해 is de informele, niet-formele tegenwoordige vorm: de stam 피곤하- wordt vóór -여 verkort tot 피곤해. Deze vorm drukt hier de toestand ‘ik ben moe’ uit; het onderwerp ‘ik’ staat niet uitgeschreven maar wordt door de vaste vertaling ondersteund. Het is geen verleden tijd. De beleefdere veelgebruikte vorm is 피곤해요 — ‘ik ben moe’. Samen geeft 오늘 de tijd aan, 기침이 나고 beschrijft het optreden van hoest, en 피곤해 voegt de vermoeidheid toe. De volledige betekenis is daarom: ‘Vandaag heb ik hoest en voel ik me moe.’ De slotvorm is informeel en past bij een gesprek in een vertrouwde context.

2. 병원에 전화해서 진료 예약을 잡아.

   Je moet de kliniek bellen en om een afspraak vragen.

   병원

   kliniek

   전화해서

   door te bellen en dan

   진료

   medische consultatie

   예약

   afspraak

   잡아

   regel of boek

   Uitgebreide uitleg

   병원 betekent hier een medische instelling, in de vertaling een kliniek. Het zelfstandig naamwoord kan in andere contexten ook als “ziekenhuis” worden vertaald. In combinatie met 병원에 markeert 에 de plaats of bestemming waarop de handeling gericht is: 병원에 전화하다 betekent “de kliniek bellen”. 전화해서 is de vorm 전화하다 (“bellen”) met de verbindingsuitgang -아서/어서. Die verbindt deze handeling met wat erop volgt; hier ontstaat de volgorde “bel en doe daarna het volgende”. Bijvoorbeeld: 친구에게 전화해서 물어봐. — “Bel je vriend(in) en vraag het.” 진료 verwijst hier naar een medisch consult of medische behandeling door een zorgverlener. Het is een zelfstandig naamwoord dat vaak in combinaties met medische afspraken voorkomt. 진료 예약 betekent samen “afspraak voor een medisch consult”; 진료 specificeert dus het soort afspraak. 예약 betekent “afspraak” of “reservering”. In 진료 예약 gaat het specifiek om een afspraak voor een consult. Bijvoorbeeld: 예약이 있어요. — “Ik heb een afspraak.” 잡아 komt van 잡다 en heeft hier niet de letterlijke betekenis “pakken”. In de vaste combinatie 예약을 잡다 betekent het “een afspraak vastleggen/inplannen”. 잡아 is de informele gebiedende vorm: een directe aansporing aan één of meer aangesproken personen, met het onderwerp weggelaten. Bijvoorbeeld: 시간을 잡아. — “Plan een tijd in.” Samen vormen 병원에 전화해서 en 진료 예약을 잡아 de instructie: “Bel de kliniek en plan een afspraak voor een medisch consult.” De volgorde wordt uitgedrukt door -해서, terwijl 예약을 잡다 de gebruikelijke Koreaanse combinatie is voor het vastleggen van een afspraak. De hele zin gebruikt een directe, informele bevelsvorm.

3. 전화하면 뭐라고 말해야 해?

   Wat moet ik zeggen als ik bel?

   전화하면

   als ik bel

   뭐라고

   wat (om te zeggen)

   말해야 해

   moet zeggen

   Uitgebreide uitleg

   전화하면 betekent hier “als ik bel”. Het komt van 전화하다 (“bellen”): 전화하- + -면 geeft een voorwaarde, “als/wanneer …”. Bij 하다 wordt dat 하면; de vorm zegt hier niet op zichzelf of het bellen al gebeurt. Een herbruikbaar patroon is V-(으)면 = “als/wanneer V”. Voorbeeld: 비가 오면 집에 있어요. — “Als het regent, blijf ik thuis.” 뭐라고 vraagt welke woorden of welke inhoud iemand moet gebruiken om iets te zeggen. 뭐 betekent “wat”, en -라고 markeert de aangehaalde inhoud bij werkwoorden zoals 말하다 (“zeggen”). In deze zin hoort 뭐라고 dus bij “zeggen”: letterlijk ongeveer “wat-zeggend”. Het is niet hetzelfde als alleen 뭐, dat ook een zelfstandig “wat?” kan zijn. Voorbeeld: 뭐라고 말했어요? — “Wat zei je?” 말해야 해 betekent “moet zeggen”. Het werkwoord is 말하다 (“zeggen”); in deze vorm wordt de stam 말하- gecombineerd met -아/어야 하다, een patroon voor noodzaak: 말해야 하다 (“moeten zeggen”). In de alledaagse vorm wordt het laatste 하다 vaak 해: 말해야 해. De vorm 말해야 alleen drukt de noodzaak nog niet volledig uit; 해 voltooit hier de constructie. Voorbeeld: 지금 가야 해요. — “Ik moet nu gaan.” Samen vormt de zin: 전화하면 (“als ik bel”) + 뭐라고 (“wat, met welke woorden”) + 말해야 해 (“moet ik zeggen”). De volledige betekenis is daarom: “Wat moet ik zeggen als ik bel?” De vraag gaat over de woorden die de spreker tijdens het bellen moet gebruiken.

4. 몸이 안 좋고 의사를 만나고 싶다고 말해.

   Zeg dat je je niet goed voelt en graag een dokter wilt zien.

   몸이

   lichaam

   안 좋고

   je niet goed voelen en

   의사를

   een dokter

   만나고 싶다고

   dat je wilt ontmoeten

   말해

   zeg

   Uitgebreide uitleg

   몸이 betekent hier “het lichaam” als onderwerp van de uitdrukking 몸이 안 좋다: je voelt je lichamelijk niet goed. 이 is de onderwerpmarkeerder; 몸 is het zelfstandig naamwoord en niet een vorm van het daaropvolgende bijvoeglijke woord. 안 좋고 gebruikt 안 als ontkenning vóór 좋다 (“goed zijn”). Samen betekent 안 좋다 in deze uitdrukking “zich niet goed voelen”. De vorm 좋고 is de verbindende vorm van 좋다; met 안 wordt dat 안 좋고, “niet goed voelen en …”. Bijvoorbeeld: 날씨가 좋고 따뜻해요. — “Het weer is goed en warm.” 의사를 betekent “een dokter” als object. 의사 betekent “dokter” en 를 markeert het object. In deze zin gaat het om de persoon die de spreker wil ontmoeten of zien; het onbepaalde karakter van “een” komt uit de vertaling en niet uit een afzonderlijk telwoord in deze vorm. 만나고 싶다고 bouwt de wens 만나고 싶다 op: 만나다 betekent “ontmoeten” en -고 싶다 betekent “willen ontmoeten”. 싶다고 maakt van die wens de inhoud van wat iemand moet zeggen; -다고 is hier een gerapporteerde uitspraak vóór 말하다. Het onderwerp van 만나고 싶다 wordt in het Koreaans niet apart uitgedrukt, maar de vaste vertaling maakt hier duidelijk dat het om “je wilt zien” gaat. 말해 komt van 말하다, “zeggen”. Dit is de informele gebiedende vorm: “zeg”. De hele vorm -다고 말해 betekent “zeg dat …”. De opdracht richt zich dus tot de aangesprokene, terwijl de daaropvolgende inhoud de boodschap vormt die die persoon moet uitspreken. Samen ontstaat de herbruikbare structuur A-고 B-고 싶다고 말해: “Zeg dat je A doet/ervaart en B wilt doen.” In deze zin is 몸이 안 좋고 het eerste deel, 의사를 만나고 싶다고 de gerapporteerde wens, en 말해 de opdracht. De volledige betekenis is: “Zeg dat je je niet goed voelt en graag een dokter wilt zien.”

5. 나도 가능한 시간이 언제인지 물어보고 싶어.

   Ik wil ook vragen welke tijden beschikbaar zijn.

   나도

   ik ook

   가능한

   beschikbaar; mogelijk

   시간

   tijd; tijden

   언제인지

   wanneer het is

   물어보고 싶어

   willen vragen

   Uitgebreide uitleg

   나도 betekent hier “ik ook”. 나 is de informele eerste-persoonsvorm “ik”; 도 voegt de betekenis “ook” toe. Het onderwerp is dus de spreker, en 도 markeert dat deze wens aansluit bij iets dat al genoemd is. Voorbeeld: 나도 가고 싶어. — “Ik wil ook gaan.” 가능한 betekent hier “beschikbaar” en staat vóór het zelfstandig naamwoord dat het nader bepaalt. Het is de vorm van 가능하다 (“mogelijk zijn”): 가능하다 → 가능한 wanneer de vorm attributief vóór een zelfstandig naamwoord staat. Voorbeeld: 가능한 날짜를 알려 주세요. — “Laat alstublieft weten welke datum beschikbaar is.” 시간 betekent “tijd” of, in deze context, “tijdstip/tijdslot”. Het kan naar tijd in het algemeen verwijzen, maar ook naar een concreet moment waarop een afspraak mogelijk is. Het meervoud wordt in het Koreaans niet altijd apart gemarkeerd; de context of een telwoord maakt duidelijk of meerdere tijdstippen bedoeld zijn. Voorbeeld: 가능한 시간을 알려 주세요. — “Laat alstublieft weten welke tijdstippen beschikbaar zijn.” 언제인지 betekent “wanneer het is” en vormt een indirecte vraag. 언제 betekent “wanneer”; -인지 koppelt een vraagwoord aan een indirecte vraag met de betekenis “wat/waar/wanneer het is”. Hier wordt niet rechtstreeks gevraagd 언제? (“Wanneer?”), maar wordt die vraag ingebed als onderdeel van wat de spreker wil vragen. Voorbeeld: 약속이 언제인지 물어봤어. — “Ik heb gevraagd wanneer de afspraak is.” 물어보고 싶어 betekent “wil vragen”. 물어보다 is hier het werkwoord “vragen/informeren”; de vorm 물어보고 verbindt dit werkwoord met 싶어, de informele vorm van 싶다 (“willen”). In de combinatie -고 싶어 drukt het uit dat de spreker iets wil doen: 가고 싶어 betekent “ik wil gaan”. Voorbeeld: 주소를 물어보고 싶어. — “Ik wil het adres vragen.” Samen bestaat de zin uit 나도 (“ik ook”), 가능한 시간 (“beschikbare tijdstippen”), 언제인지 (“wanneer die zijn”) en 물어보고 싶어 (“wil vragen”). De volledige betekenis is: “Ik wil ook vragen welke tijdstippen beschikbaar zijn.” De informele eindvorm 싶어 past bij een vertrouwde, niet-formele gesprekssituatie.

6. 그러면 너에게 맞는 진료 예약 시간을 찾을 수 있어.

   Zo kunnen ze een afspraak vinden die voor jou goed uitkomt.

   그러면

   dan; in dat geval

   너에게

   voor jou

   맞는

   passend bij

   진료

   medische behandeling

   예약

   reservering; afspraak

   시간

   tijdstip; tijd

   찾을

   vinden

   수 있어

   kunnen

   Uitgebreide uitleg

   그러면 betekent hier “dan” of “in dat geval”. Het verbindt deze zin met een voorafgaande situatie of voorwaarde. Het kan bijvoorbeeld een gevolg inleiden: 그러면 시작해요. — “Dan beginnen we.” 너에게 bestaat uit 너, de informele vorm van “jij”, en 에게, een partikel voor de persoon op wie iets gericht is. In 너에게 맞는 betekent het geheel “dat voor jou geschikt is”. De vorm 너에게 zegt op zichzelf niet wie de handelende persoon in de zin is. 맞는 komt van 맞다, hier “passen” of “geschikt zijn”. De uitgang -는 maakt van de tegenwoordige vorm een bepaling vóór een zelfstandig naamwoord: 맞는 시간 betekent “een tijd die past”. Dit is niet hetzelfde als het bijvoeglijke woord 좋은 in “goed”; 맞는 benadrukt dat iets bij een persoon of situatie past. Bijvoorbeeld: 나에게 맞는 방법 — “een methode die bij mij past”. 진료 betekent medische behandeling of een medisch consult. Samen met 예약 vormt het de inhoudelijke combinatie 진료 예약: een afspraak voor medische zorg. 진료 is hier dus niet op zichzelf een volledig werkwoord. 예약 betekent een reservering of afspraak. In 진료 예약 geeft het aan dat de medische zorg vooraf wordt gepland. Bijvoorbeeld: 예약이 필요해요. — “Een afspraak is nodig.” 시간 betekent “tijd” of, in deze combinatie, “tijdstip”. 진료 예약 시간 betekent dus “het tijdstip van de medische afspraak”. 시간 kan ook algemener naar een hoeveelheid of periode verwijzen; hier gaat het door de combinatie om een gepland tijdstip. 찾을 komt van 찾다, “vinden” of “zoeken en vinden”. De vorm -을 vóór 수 maakt deel uit van de constructie -을 수 있다, waarmee mogelijkheid of vermogen wordt uitgedrukt. 찾을 betekent hier daarom niet zelfstandig “zal vinden”; de betekenis ontstaat samen met 수 있어. Bijvoorbeeld: 답을 찾을 수 있어요. — “Je kunt het antwoord vinden.” 수 있어 is het zichtbare deel van de mogelijkheidspatroon -을 수 있다. In de informele stijl van deze zin is 있어 de vorm van 있다. Samen met 찾을 geeft 찾을 수 있어 de betekenis “kan vinden”. Het onderwerp wordt in het Koreaans weggelaten; volgens de vaste vertaling wordt de handelende partij hier als “ze” weergegeven, zonder dat de Koreaanse zin die persoon met een afzonderlijk onderwerp noemt. Samen bouwen de delen de betekenis op: 그러면 (“dan/in dat geval”) + 너에게 맞는 (“dat voor jou geschikt is”) + 진료 예약 시간 (“het tijdstip van de medische afspraak”) + 찾을 수 있어 (“kan vinden”). De volledige zin betekent: “Zo kunnen ze een afspraak vinden die voor jou goed uitkomt.”

7. 지금 병원에 전화할게.

   Ik ga de kliniek nu bellen.

   지금

   nu

   병원

   ziekenhuis; kliniek

   전화할게

   ik zal bellen

   Uitgebreide uitleg

   지금 betekent hier “nu” en verwijst naar het huidige moment. Het staat vóór de handeling die in de zin volgt. Voorbeeld: 지금 가요. = “Ik ga nu.” 병원 betekent hier “kliniek” en is een zelfstandig naamwoord voor een medische instelling; afhankelijk van de context kan het ook “ziekenhuis” betekenen. In de vaste zin vormt 병원 samen met -에 de bestemming: 병원에 betekent “naar de kliniek”. Voorbeeld: 병원에 가요. = “Ik ga naar het ziekenhuis.” 전화할게 komt van het werkwoord 전화하다 (“bellen”). De stam 하- krijgt hier -ㄹ게, waardoor 할게 ontstaat. -ㄹ게 kondigt aan dat de spreker zelf iets zal doen, vaak als toezegging aan de gesprekspartner. De beleefdere vorm is 전화할게요; 전화할게 hoort bij informele omgang. Voorbeeld: 내가 다시 전화할게. = “Ik zal opnieuw bellen.” Samen betekent 지금 병원에 전화할게.: “Ik ga de kliniek nu bellen.” De betekenisvolle volgorde is tijd (지금) + bestemming (병원에) + aangekondigde handeling (전화할게). Het onderwerp “ik” staat niet afzonderlijk; bij -ㄹ게 wordt de spreker als uitvoerder van de aangekondigde handeling begrepen.

8. 증상을 적어 둬. 그래야 증상을 분명하게 설명할 수 있어.

   Schrijf je klachten op, zodat je ze duidelijk kunt uitleggen.

   증상

   klacht, symptoom

   적어 둬

   schrijf op en houd het genoteerd

   그래야

   alleen zo; zodat dat lukt

   분명하게

   duidelijk

   설명할 수 있어

   kunnen uitleggen

   Uitgebreide uitleg

   증상 betekent hier een klacht of symptoom. De vorm 증상을 heeft -을 als objectmarkering: de klachten zijn datgene wat wordt opgeschreven. Hetzelfde woord verschijnt later opnieuw als 증상을; daar markeert -을 opnieuw het object, nu van 설명하다. De Nederlandse vertaling maakt duidelijk dat het om dezelfde klachten gaat. 적어 둬 is de informele aansporing van 적어 두다, ‘iets opschrijven en het genoteerd houden’. 적다 betekent ‘opschrijven’; 두다 voegt het idee toe dat het resultaat daarna bewaard blijft. 적어 둬 is geschikt voor een opdracht aan iemand met wie je informeel spreekt. Een bruikbaar voorbeeld is 주소를 적어 둬. — ‘Schrijf het adres op en houd het genoteerd.’ 그래야 drukt hier de voorwaarde ‘alleen zo / zodat dat lukt’ uit. Het verbindt het opschrijven met het mogelijke resultaat in het volgende deel: als je de klachten zo noteert, kun je ze duidelijk uitleggen. Het is dus sterker dan alleen een neutraal doelwoord; het benadrukt dat deze voorafgaande manier nodig is voor het resultaat. 분명하게 betekent ‘duidelijk’. Het is de bijwoordelijke vorm die de manier van uitleggen beschrijft. De basisvorm is 분명하다, ‘duidelijk zijn’; 분명하게 maakt daarvan ‘op een duidelijke manier’. Bijvoorbeeld: 천천히 분명하게 말해 주세요. — ‘Spreek alstublieft langzaam en duidelijk.’ 설명할 수 있어 bestaat uit 설명하다, ‘uitleggen’, en -(으)ㄹ 수 있다, een constructie voor kunnen of in staat zijn. Bij 설명하다 wordt de vorm 설명할; 있어 is de informele vorm van 있다. Samen betekent het hier ‘kunnen uitleggen’. Het onderwerp wordt in het Koreaans niet uitgesproken; de Nederlandse je volgt uit de aansporing en de vaste vertaling. De zin bouwt daarom zo op: 증상을 적어 둬 — ‘schrijf je klachten op en houd ze genoteerd’; 그래야 — ‘alleen zo / zodat dat lukt’; en 증상을 분명하게 설명할 수 있어 — ‘kun je de klachten duidelijk uitleggen’. Als geheel betekent de uiting: ‘Schrijf je klachten op, zodat je ze duidelijk kunt uitleggen.’