Eten in een gedeelde koelkast labelen | Leer koreaans in het Nederlands

Uitleg van de zinnen

1. 이 수프를 공동 냉장고에 넣어도 돼요?

   Mag ik deze soep in de gedeelde koelkast zetten?

   이

   deze

   수프

   soep

   공동

   gedeeld

   냉장고

   koelkast

   넣어도 돼요?

   mag erin?

   Uitgebreide uitleg

   이 staat vóór 수프 en betekent hier “deze”: het wijst naar iets dat in de situatie als nabij bij de spreker wordt aangewezen. Deze vorm verandert niet mee met het zelfstandig naamwoord. Een bruikbaar patroon is 이 + zelfstandig naamwoord, bijvoorbeeld 이 책 — “dit boek”. 수프 betekent hier “soep”. Het is een zelfstandig naamwoord; de vorm blijft in deze zin onveranderd. Samen vormen 이 수프 de naamwoordgroep “deze soep”. 공동 betekent “gedeeld” of “gemeenschappelijk”. Het staat vóór 냉장고 en beschrijft dus het type koelkast, niet de soep. In 공동 냉장고 betekent het geheel “gedeelde koelkast”. 냉장고 betekent “koelkast”. Het is een zelfstandig naamwoord. De combinatie 공동 냉장고 laat zien dat een zelfstandig naamwoord in het Koreaans door een voorafgaand beschrijvend element kan worden bepaald. 넣어도 돼요? drukt toestemming vragen uit: “mag ik het erin zetten?” Het werkwoord 넣다 betekent “erin doen” of “ergens in zetten”. De vorm 넣어 is hier de verbindingsvorm van dat werkwoord. -어도 되다 vormt het patroon “het is toegestaan om …”; in beleefde stijl wordt 되다 hier 돼요. Vergelijk 가도 돼요? — “mag ik gaan?” Het onderwerp “ik” staat in het Koreaans niet uitgedrukt, maar wordt door de Nederlandse vertaling als de vragende handelende persoon weergegeven. Gecombineerd geeft 이 수프를 het lijdend voorwerp “deze soep” aan; 를 markeert dat lijdend voorwerp. 공동 냉장고에 betekent “in de gedeelde koelkast”; 에 markeert hier de bestemming of plaats waar iets wordt neergezet. 넣어도 돼요? vraagt vervolgens of het toegestaan is om die handeling uit te voeren. De volledige betekenis is daarom: “Mag ik deze soep in de gedeelde koelkast zetten?”

2. 거기에 두기 전에 용기에 라벨을 붙이세요.

   Plak een label op het bakje voordat je het daar laat staan.

   거기에

   daar

   두기 전에

   voordat je het laat staan

   용기

   bakje; recipiënt

   라벨

   label

   붙이세요

   plak

   Uitgebreide uitleg

   거기에 betekent hier “daar”. Het bevat 거기 (“daar”) plus 에, een partikel dat een plaats of bestemming aanduidt. In deze zin verwijst het naar de plaats waar het bakje daarna wordt neergezet of blijft staan. Een vergelijkbaar patroon is 여기에 = “hier”. 두기 전에 komt van 두다, “neerzetten, plaatsen” of “laten staan”. 두기 is de vorm met -기, waarmee een handeling als een geheel wordt behandeld; -기 전에 betekent “voordat [iemand] die handeling uitvoert”. Hier gaat het om het bakje daar laten staan, niet om een tijdstip waarop het al is blijven staan. Voorbeeld: 먹기 전에 손을 씻어요. — “Was je handen voordat je eet.” 용기 betekent “bakje” of algemener “recipiënt/container”. In de feitelijke vorm 용기에 staat 에 erachter. Hier markeert dat het bakje als de plaats of het doel waarop het label wordt aangebracht. Het woord zelf is niet specifiek enkelvoudig door een aparte Koreaanse meervouds- of geslachtsvorm; de context bepaalt welk concreet bakje bedoeld is. 라벨 is het leenwoord voor “label”. Het benoemt hier het voorwerp dat moet worden aangebracht. Een nuttige combinatie is 라벨을 붙이다: “een label aanbrengen/opplakken”, waarbij 을 het directe object markeert. Voorbeeld: 상자에 라벨을 붙여요. — “Ik plak een label op de doos.” 붙이세요 komt van het werkwoord 붙이다, “vastmaken, aanbrengen of opplakken”. De vorm -세요 maakt er een beleefde instructie of verzoek van: “plak het aan/brengt het aan”. Het is dus niet het beschrijvende “het zit vast”; voor dat soort betekenis wordt een andere vorm gebruikt. In deze zin is 라벨 het object dat wordt aangebracht en 용기에 de plaats waarop dat gebeurt. Samen vormen de delen: 거기에 (“daar”) + 두기 전에 (“voordat je het daar neerzet/laten staan”) en 용기에 라벨을 붙이세요 (“plak een label op het bakje”). De volledige instructie betekent daarom: “Plak een label op het bakje voordat je het daar laat staan.”

3. 용기에 날짜도 써야 해요?

   Moet ik er ook de datum op schrijven?

   용기에

   op/in de verpakking

   날짜도

   ook de datum

   써야 해요?

   moet schrijven?

   Uitgebreide uitleg

   용기에 bestaat uit 용기 (“bakje/verpakking; container”) en -에, een partikel voor de plaats of het doel waarop iets wordt aangebracht. Hier geeft het aan waar de datum geschreven wordt: op de verpakking. 용기 kan in andere contexten ook een ander soort houder betekenen; de vertaling en de omliggende context ondersteunen hier de betekenis “bakje/verpakking”. Voorbeeld: 용기에 이름을 써요. — “Ik schrijf de naam op de verpakking.” 날짜도 betekent “ook de datum”. 날짜 is “datum” en -도 voegt “ook” toe. Het partikel hoort bij 날짜, niet bij het werkwoord. In deze vraag wordt dus gevraagd of naast de andere informatie ook de datum moet worden genoteerd. Voorbeeld: 이름과 날짜도 써요. — “Ik schrijf ook de naam en de datum.” 써야 해요? komt van 쓰다 (“schrijven”) en drukt een verplichting uit: “moet ik schrijven?” De vorm 쓰다 verandert hier in 써 vóór -야 하다, waardoor 써야 해요 ontstaat. -아/어야 하다 betekent dat iets noodzakelijk is. De beleefde vorm 해요 maakt de vraag beleefd; het is niet het woord dat “schrijven” betekent. Vergelijk: 써도 돼요? — “Mag ik het schrijven?” Dat vraagt toestemming, terwijl 써야 해요? vraagt of het verplicht is. In het Koreaans is het onderwerp niet uitgedrukt. In deze vaste vertaling is de spreker degene die vraagt of die persoon de datum moet schrijven. Samen betekent de zin: “Moet ik ook de datum op de verpakking schrijven?”

4. 그러면 사람들이 음식이 냉장고에 얼마나 오래 있었는지 알 수 있어요.

   Zo kunnen mensen zien hoelang het er al in staat.

   그러면

   zo; dan

   사람들이

   mensen

   음식이

   het eten

   냉장고에

   in de koelkast

   얼마나 오래

   hoelang

   있었는지

   of het er was

   알 수 있어요

   kan zien

   Uitgebreide uitleg

   그러면 betekent hier “dan” of “in dat geval”. Het verwijst naar de voorwaarde of handeling uit de voorafgaande context: als de datum erop staat, kunnen mensen de informatie gebruiken. Het is een verbindend bijwoord; het is niet hetzelfde als alleen 그러. 사람들이 betekent “mensen”. 사람 is “persoon/mens”; 사람들 maakt daarvan expliciet een meervoud en -이 markeert dit woord als onderwerp. In het Koreaans kan een meervoud soms zonder 들 worden begrepen, maar hier staat het meervoud wel uitgedrukt. 음식이 betekent “het eten” en is het onderwerp binnen het deel over wat men wil weten. 음식 betekent “eten/voedsel” en -이 is de onderwerpsmarkeerder na een medeklinker. In deze zin verwijst 음식 volgens de vertaling naar het eten dat in de koelkast staat. 냉장고에 betekent “in de koelkast”. 냉장고 is “koelkast” en -에 markeert hier de plaats waar iets zich bevindt. Met een bewegingswerkwoord kan -에 ook een bestemming markeren; de betekenis komt dus uit de combinatie met het werkwoord. 얼마나 오래 betekent “hoelang”. 얼마나 vraagt naar de mate of hoeveelheid en 오래 betekent “lang” in tijd. Samen vragen ze naar de duur, niet naar het aantal voorwerpen. Een bruikbaar patroon is 얼마나 오래 + werkwoord? — “hoelang + werkwoord?” 있었는지 hoort bij 얼마나 오래 en betekent hier ongeveer “hoe lang het er was/is geweest”. De basisvorm is 있다, “zich bevinden/er zijn”. De vorm 있었- geeft een eerdere toestand aan; -는지 maakt van de bijzin een indirecte vraag of een te achterhalen punt. Daarom is 얼마나 오래 있었는지 letterlijk de vraag “hoe lang het zich daar bevond”. -는지 moet hier niet worden opgevat als een los Nederlands “of”; de hele ingebedde vraag gaat over de duur. 알 수 있어요 betekent “kan weten” of natuurlijker “kan nagaan”. De basisvorm is 알다, “weten”. Het patroon V-(으)ㄹ 수 있다 drukt uit dat iets mogelijk is of dat iemand ertoe in staat is; hier verschijnt 알 수 있어요 in een beleefde stijl. Het is dus niet alleen 알아요 (“weet”), maar benadrukt dat de informatie kan worden vastgesteld. De vertaling “kan zien” geeft die praktische betekenis weer. De opbouw is: 그러면 (“dan”) + 사람들이 (“mensen”, onderwerp van de hoofdzin) + 음식이 냉장고에 얼마나 오래 있었는지 (de ingebedde vraag “hoe lang het eten in de koelkast was”) + 알 수 있어요 (“kunnen nagaan”). Samen betekent de zin: “Dan kunnen mensen nagaan hoelang het eten al in de koelkast staat/heeft gestaan.” De eerdere toestand wordt met 있었- als terugkijkend weergegeven; de zin zegt niet dat mensen zelf de datum moeten schrijven, maar dat de informatie daarna voor hen vast te stellen is.

5. 개인 음식은 어느 선반에 둬요?

   Welke plank is voor je eigen eten?

   개인

   eigen; persoonlijk

   음식

   eten; voedsel

   어느

   welke

   선반

   plank; legplank

   둬요

   zet neer; legt neer

   Uitgebreide uitleg

   개인 staat hier vóór 음식 en beschrijft dat het eten voor één persoon of individueel bestemd is: “persoonlijk/eigen”. Als zelfstandig gebruikt woord kan het ook “individu” of “persoonlijk” betekenen, maar hier is het een bepalend woord bij een zelfstandig naamwoord. Het contrast 개인 tegenover 공동 is nuttig: 공동 betekent “gemeenschappelijk”. 음식 betekent hier “eten” of “voedsel”. Het is een zelfstandig naamwoord; de combinatie 개인 음식 betekent dus “persoonlijk/eigen eten”. Een natuurlijk voorbeeld is 음식을 냉장고에 넣어요 — “Ik doe het eten in de koelkast.” 어느 vraagt welke keuze het is binnen een bekende of afgebakende reeks. Hier vraagt het welke plank bedoeld is, niet welk soort eten. Vergelijk 어느 선반 — “welke plank?” met 어떤 음식 — “wat voor eten?/welk soort eten?”. 선반 betekent “plank” of “legplank”. In 어느 선반에 is 에 de plaats- of bestemmingsmarkeerder: het geheel betekent “op welke plank”. Het zelfstandig naamwoord zelf verandert hier niet van vorm. 둬요 is de beleefde, informele vorm van 두다, “neerzetten, plaatsen” of “ergens houden/bewaren”. De vorm ontstaat uit 두어요, dat vaak samentrekt tot 둬요. In deze vraag gaat het om waar het eten wordt geplaatst of bewaard; 둬요 kan in andere contexten ook “houdt/bewaart” betekenen. Een voorbeeld is 책을 책상에 둬요 — “Ik leg het boek op het bureau.” Samen vormen 개인 음식 en 어느 선반에 둬요? de vraag: “Op welke plank zet/bewaart men persoonlijk eten?” In de gegeven vertaling is de natuurlijke bedoeling: “Welke plank is voor je eigen eten?” De beleefde, informele vorm -요 maakt de vraag geschikt voor gewone beleefde gesprekken.

6. 공동 음식과 떨어진 맨 위 선반을 사용하세요.

   Gebruik de bovenste plank, weg van de gezamenlijke spullen.

   공동

   gedeeld, gezamenlijk

   음식

   eten, voedsel

   떨어진

   weg van, gescheiden van

   맨 위

   helemaal bovenste

   선반

   plank

   사용하세요

   gebruik alstublieft

   Uitgebreide uitleg

   공동 beschrijft hier 음식: het gaat om eten dat gedeeld of gezamenlijk is. Het woord kan ook in andere combinaties als “gezamenlijk” worden gebruikt. 음식 betekent “eten” of “voedsel”; het is hier het zelfstandig naamwoord in 공동 음식. 떨어진 komt van 떨어지다 en staat in de bepalende vorm vóór een zelfstandig naamwoord. In deze zin betekent het “dat apart is van” of “dat weg is van”, niet noodzakelijk “dat naar beneden is gevallen”. Met 공동 음식과 vormt het de relatie “apart van het gezamenlijke eten”. Een bruikbaar voorbeeld: 문에서 떨어진 곳에 서세요. — “Ga op een plek staan die van de deur af ligt.” 맨 위 betekent “helemaal bovenaan” of “de bovenste”. 맨 versterkt hier 위 en maakt duidelijk dat het om het uiterste bovenste niveau gaat. Samen met 선반 vormt het 맨 위 선반, “de bovenste plank”. 선반 is het zelfstandig naamwoord “plank” of “schap”. Voorbeeld: 책을 맨 위 선반에 두세요. — “Leg het boek op de bovenste plank.” 사용하세요 komt van 사용하다, “gebruiken”, met de beleefde verzoekende of gebiedende vorm -(으)세요. Het betekent hier “gebruik alstublieft”. De vorm is gericht aan de aangesprokene; hij drukt geen verleden tijd uit. Voorbeeld: 이 선반을 사용하세요. — “Gebruik deze plank alstublieft.” De opbouw is [공동 음식과 떨어진] [맨 위 선반을] [사용하세요]. Het eerste deel bepaalt welke plank bedoeld wordt: de plank die apart ligt van het gezamenlijke eten. 을 markeert 맨 위 선반 als het object van 사용하세요. Samen betekent de zin daarom: “Gebruik de bovenste plank, weg van de gezamenlijke spullen.”

7. 거기에 두고 곧 집에 가져갈게요.

   Ik laat het daar staan en neem het binnenkort mee naar huis.

   거기에

   daar

   두고

   achterlaten en …

   곧

   binnenkort

   집

   huis

   가져갈게요

   meenemen

   Uitgebreide uitleg

   거기에 betekent hier “daar”. 거기 is een aanwijzend plaatswoord voor een plek; -에 markeert de plaats waar iets zich bevindt of waarheen iets gaat. In combinatie met 두고 geeft het de plek aan waar de niet-uitgedrukte zaak wordt achtergelaten. 여기에 betekent daarentegen “hier”. 두고 komt van het werkwoord 두다, “neerzetten, laten staan of achterlaten”. De vorm 두고 gebruikt de verbindingsuitgang -고 en koppelt deze handeling aan de volgende handeling: “achterlaten en …”. Het Koreaanse object staat hier niet uitgedrukt; de vaste vertaling maakt duidelijk dat het om “het” gaat. Voorbeeld: 책을 책상에 두고 나갔어요. — “Ik liet het boek op het bureau liggen en ging weg.” 곧 betekent hier “binnenkort” en geeft aan dat de volgende handeling spoedig zal plaatsvinden. Het is geen werkwoordsvorm en verandert dus niet met persoon of aantal. Voorbeeld: 곧 다시 올게요. — “Ik kom binnenkort terug.” 집 betekent “huis”. In 집에 krijgt het zelfstandig naamwoord de partikel -에, die hier de bestemming markeert: “naar huis”. 집 kan in andere contexten ook naar het huis als gebouw verwijzen; in deze zin gaat het om de bestemming van het meenemen. 가져갈게요 komt van 가져가다, “meenemen” of “ergens naartoe brengen”, letterlijk met beweging weg van de spreker of naar een bestemming. De vorm bestaat uit 가져가- plus -ㄹ게요: een beleefde uitdrukking waarmee de spreker zijn of haar voornemen toezegt. 가져오다 betekent daarentegen “meebrengen”, dus naar de spreker of het relevante vertrekpunt toe brengen. Voorbeeld: 이 서류를 내일 가져갈게요. — “Ik neem deze documenten morgen mee.” Samen vormt 거기에 두고 de eerste handeling: iets daar achterlaten. 곧 집에 가져갈게요 vormt de tweede: de spreker zal het binnenkort naar huis meenemen. De volledige uiting betekent daarom: “Ik laat het daar staan en neem het binnenkort mee naar huis.”

8. 그러면 냉장고가 오래된 음식으로 가득 차지 않아요.

   Zo loopt de koelkast niet vol met oud eten.

   그러면

   dan; in dat geval

   냉장고

   koelkast

   오래된

   oud

   음식

   eten; voedsel

   가득 차지 않아요

   loopt niet vol

   Uitgebreide uitleg

   그러면 betekent hier “dan” of “in dat geval”. Het verwijst naar een gevolg onder de voorwaarde die uit de context volgt. Een bruikbaar patroon is 그러면 + gevolg: “Dan …”. 냉장고 betekent “koelkast”. Het is een zelfstandig naamwoord. In deze zin is de koelkast het onderwerp van de toestand die daarna wordt beschreven. 오래된 betekent hier “oud”. Dit is de vorm van 오래되다 (“oud zijn; verouderd zijn”) die vóór een zelfstandig naamwoord staat: 오래된 음식 = “oud eten”. De vorm 오래된 beschrijft dus 음식, niet 냉장고. 음식 betekent “eten” of “voedsel”. In 음식으로 가득 차다 is het voedsel dat de koelkast vult. Het patroon N으로 가득 차다 kan worden gebruikt voor iets dat “vol zit met N”. 가득 차지 않아요 drukt uit dat iets niet vol raakt of niet vol is. 가득 betekent “volledig; helemaal vol”, en 차다 betekent hier “vol raken” of “gevuld zijn”. De ontkenning zit in -지 않아요: 차지 않아요 = “raakt niet vol / is niet vol”. 않아요 is de beleefde, niet-formele vorm van de ontkenning. Het is niet alleen 차다 dat wordt ontkend: de volledige toestand 가득 차다 wordt ontkend. Samen ontstaat de structuur 그러면 냉장고가 오래된 음식으로 가득 차지 않아요: “Dan loopt de koelkast niet vol met oud eten.” Het onderwerp is 냉장고, 오래된 음식 is het voedsel waarmee de koelkast vol zou kunnen raken, en -지 않아요 maakt die toestand negatief. De zin beschrijft dus dat de koelkast in dat geval niet met oud eten vol raakt.